Η επανάσταση των κρατουμένων (μυθιστόρημα)

     Με εγκάρδια καλημέρα και χαμόγελο έδωσε στην Ειρήνη, την κοπέλα στο φούρνο της γειτονιάς του, πενήντα λεπτά ο Θέμης και πήρε από το πανέρι ένα κουλούρι, όπως καθημερινά, σχεδόν, έκανε, βγαίνοντας από το σπίτι του για τη δουλειά του. Απαραίτητο πάντα και το χαμόγελο με την καλημέρα, αφού και κάπως την καλόβλεπε. Μα με το που βγήκε στο πεζοδρόμιο, μια σκελετωμένη κανελί σκυλίτσα, τον κοίταζε στα μάτια και του κούνησε  δειλά την ουρά της. Θεώρησε σαν να του ζητούσε κάτι να φάει. Χωρίς να το καλοσκεφτεί, της έδωσε το κουλούρι του και ξαναμπήκε στο φούρνο να πάρει άλλο για τον ίδιο. Το κορίτσι που ήταν στον πάγκο, είδε την κίνησή του και χαμογέλασε, επιβραβεύοντας έτσι την πράξη του.
     Την άλλη μέρα, πρωί πρωί η σκυλίτσα στην ίδια θέση, του κούνησε την ουρά πριν το κέρασμα. Και φυσικά το κέρασμα επαναλήφθηκε. Το «ευχαριστώ» της έγινε πιο εκδηλωτικό, με περισσότερο κούνημα της ουράς της και το βλέμμα της στα μάτια του και με έκφραση ευγνωμοσύνης.
-  Είναι καμιά βδομάδα που έρχεται στην πόρτα μου. Του δίνω κι εγώ κάτι να φάει, του δίνουν και πολλοί πελάτες και περαστικοί. Είναι πολύ φοβισμένο και φαίνεται κακοποιημένο και καιρό εγκαταλελειμμένο. Τώρα έχει συνέλθει λίγο. Τις πρώτες μέρες κόντευαν να βγουν τα πλευρά του έξω από το τρίχωμά του, του είπε η κοπέλα.
     Τα λόγια της ηχούσαν συνέχεια στ’ αυτιά του Θέμη από εκείνη τη στιγμή. «Φοβισμένο… εγκαταλελειμμένο… κακοποιημένο… Τα πλευρά του κόντευαν να βγουν έξω από το τρίχωμά του…».
     Το επόμενο πρωί, η ερώτησή του στην κοπέλα του φούρνου έδειχνε αποφασιστικότητα:
-  Έχεις καμιά αντίρρηση να το πάρω στο σπίτι μου;
-  Είμαι βέβαιη ότι θα το φροντίσετε και με μεγάλη μου χαρά και με την καρδιά μου σας απαντώ «ναι»!
     Ένα μικρό διαμερισματάκι είχε ο Θέμης, χωρίς αυλή, και με δυο τετραγωνικά μπαλκονάκι, που ίσα-ίσα χώραγαν ένα μικρό τραπεζάκι και δυο στενές καρέκλες. Ήταν βέβαιος, όμως, ότι μια χαρά θα «βολευτούν» με την «Κανέλα», όπως ο ίδιος την είχε βαφτίσει.
     Πολύ γρήγορα άλλαξε η ζωή της Κανέλας, άλλαξε όμως και η ζωή του Θέμη. Απέκτησε ενδιαφέρον! Δεν είχε πολύ καιρό που ήρθε από το χωριό και δεν είχε δημιουργήσει αρκετές φιλίες, αφού, εκτός από το ότι ήταν τύπος που δεν ξανοιγόταν εύκολα, το χάος της μεγαλούπολης πολύ τον προβλημάτιζε και τον μπέρδευε. Αρκετές φορές ένοιωθε ότι συνάδελφοί του στο εργοστάσιο τον υποτιμούσαν ως «χωριάτη», ενώ κάποιοι γείτονες δεν έχαναν την ευκαιρία να τον πειράζουν, με ενοχλητικά, ειρωνικά, ακόμα και προσβλητικά υπονοούμενα.
     Η Κανέλα του δόθηκε από την πρώτη στιγμή. Η φροντίδα του την επανέφερε σε άριστη κατάσταση υγείας και εμφάνισης. Τα χοροπηδήματά της και γενικά οι εκδηλώσεις χαράς με το που έμπαινε στο διαμέρισμα, ήταν απερίγραπτες και μ' αυτές του ανταπέδιδε την ευγνωμοσύνη της.
     Δοσμένος στα σκυλιά και γενικά στα ζώα από μικρός στο χωριό του ο Θέμης, την πήγε στον κτηνίατρο για τα πρώτα εμβόλια κι εκείνος ανέλαβε την παρακολούθησή της. Μικρός ο μισθός του από τη δουλειά του, όμως έκανε και τα κουμάντα για τις βασικές ανάγκες της υιοθετημένης του: Από το σπιτάκι της μέχρι το φαγητό της, τα ιατρικά της και όλη τη φροντίδα της. Τις δικές του ανάγκες και προτεραιότητες μπορεί να τις έβαζε και σε δεύτερη μοίρα. 
     Οι διαμαρτυρίες και κάποιες φορές οι αυστηρές προειδοποιήσεις και απειλές ορισμένων ενοίκων της πολυκατοικίας για τα γαυγίσματά της που ενοχλούσαν, τον ανάγκασαν να επισκεφθεί ειδικό εκπαιδευτή. Πράγματι, σε μικρό χρονικό διάστημα τα γαυγίσματα άρχισαν να περιορίζονται, μέχρι που δεν ακούγονταν καθόλου. Δεν πέρασε πολύς καιρός κι ήρθε κι άλλο σκυλάκι «ένοικος» της πολυκατοικίας. Σε λίγο και τρίτο και τέταρτο.
     Ο καθημερινός περίπατος της Κανέλας, είχε γίνει χαρά και του Θέμη, αφού έβλεπε πόσο την αναζωογονούσε. Ήταν πολύ προσεκτικός και δεν την άφηνε να ζευγαρώσει, φοβούμενος εγκυμοσύνη, όσο κι αν αυτή έδειχνε με τις κινήσεις της και τα γαυγίσματά της ότι είχε οίστρο. Τί θα έκανε σε μια τέτοια περίπτωση;
     Σε μικρό χρονικό διάστημα, απέκτησαν σκυλάκι και στο ακριβώς απέναντι διαμέρισμα του Θέμη κι αυτό ήταν αρσενικό. Η Κανέλα δεν ξεκόλλαγε καθόλου από το μικρό μπαλκόνι και συνέχεια του γάβγιζε, προσπαθώντας να βγει από τα κάγκελα για να συναντηθούν. Άκαρπες και οι προσπάθειές της σε κάθε περίπατο, όταν έβλεπε «αγοράκια». Ο περιορισμός που της είχε επιβάλει το αφεντικό της με το λουρί, δεν της επέτρεπε κάτι τέτοιο.
     Ο καιρός περνούσε και ο Θέμης ήταν δεσμευμένος, αλλά όχι δυσαρεστημένος. Προτιμούσε να μην πάει στο χωριό του που τον περίμεναν εναγωνίως οι γονείς του και τα δυο μικρότερα αδέρφια του. Ούτε είχε και κάποιον να του εμπιστευθεί τη φύλαξή της, έστω και για λίγες μέρες, ακόμα και για λίγες ώρες. Οι οικονομικές του δυνατότητες δεν ήταν τόσο ανθηρές, ώστε να πάρει ένα αυτοκίνητο, που αυτό θα ήταν μια καλή λύση. Έκανε σχέδια και οικονομίες για το κοντινό μέλλον, αλλά οι τιμές των αυτοκινήτων πήγαιναν από «ανηφόρα σε ανηφόρα».
     Ένα πρωί, η Κανέλα τον ξύπνησε με τα άγρια γαυγίσματά της και με κάποια επιθετικότητα. Αφού δεν μπόρεσε να την ηρεμήσει, την μάλωσε κι έφυγε για τη δουλειά του. Μα σαν βγήκε στο δρόμο, άκουσε και πολλά σκυλιά στις γύρω πολυκατοικίες να γαυγίζουν το ίδιο επιθετικά και δυνατά. Με τον ίδιο τρόπο νιαούριζαν και οι γάτες. Ήταν κάτι χωρίς προηγούμενο. Τόσο πολύ, μάλιστα, που αυθόρμητα οδηγήθηκε στη σκέψη: «Μα, συνεννοημένα είναι;».
     Στο εργοστάσιο που πήγε, όλοι ζωόφιλοι και κάτοχοι σκύλων συνάδελφοί του είχαν την ίδια κουβέντα: Την ξαφνική και ανεξήγητη αλλαγή συμπεριφοράς των ζώων τους. Το θέμα όχι μόνο μονοπώλησε στις συζητήσεις τους και στις απορίες τους μέχρι το μεσημέρι που σχόλασαν, αλλά συνεχίστηκε με την ίδια ένταση και στην επόμενη βάρδια. Κανείς δεν μπορούσε να εξηγήσει το ομαδικό αυτό φαινόμενο των ζώων και όλοι έδειχναν προβληματισμένοι και ανήσυχοι.
     Το ίδιο διαφορετική και τελείως αντίθετη, σε σχέση με τις άλλες μέρες, ήταν και υποδοχή της Κανέλας στο αφεντικό της το μεσημέρι. Αδιάφορη για το φαγητό της, αλλά και επιθετική και αρνητική σε κάθε επίμονη προσπάθεια του Θέμη, με συνεχείς εκδηλώσεις αγάπης να της αλλάξει τη διάθεση. Πέρασε έτσι όλο το απόγευμα, αλλά και στον καθημερινό της περίπατο δεν άλλαξε κάτι. Συνέχισε κι εκεί να γαυγίζει με τον ίδιο τρόπο, αρνητική πάντα στη συνεργασία με το αφεντικό της. Οι φωνές όλων των σκύλων της γειτονιάς, που θα έλεγε κανείς έμοιαζαν με φωνές διαμαρτυρίας, συνεχίζονταν αδιάκοπα.
     Στις βραδινές ειδήσεις από το κρατικό κανάλι ήταν το πρώτο θέμα, με προσκεκλημένους κτηνιάτρους, ζωόφιλους και άλλους ειδικούς, για την πρωτοφανή αυτή και ανεξήγητη αλλαγή τους. Οι προβληματισμοί των περισσοτέρων συνέκλιναν στη σκέψη ότι η συμπεριφορά αυτή των ζώων, ήταν ένα είδος διαμαρτυρίας από τον περιορισμό τους στα διαμερίσματα των πολυκατοικιών των πόλεων. Στην κουβέντα τους στο στούντιο, μάλιστα, αναφέρθηκε από την πρόεδρο φιλοζωικού σωματείου, ότι κάποια σκυλάκια δάγκωσαν τα αφεντικά τους και κάποιες γάτες τους επιτέθηκαν με τα νύχια τους, πράγματα εξαιρετικά σπάνια ή και πρωτόγνωρα στη συμβίωση ανθρώπων με ζώα συντροφιάς.  
     Την άλλη μέρα το πρωί η Κανέλα ξύπνησε και επανήλθε στις παλιές της χαρούμενες και παιχνιδιάρικες συνήθειες. Ανέβηκε στο κρεβάτι να ξυπνήσει το αφεντικό της, πολύ καλό φίλο και προστάτη της. Πανευτυχής κι εκείνος, της ανταπέδιδε τις χαρές με τα χάδια του, την τρυφερότητά του και τα λόγια αγάπης, που πάντα της έλεγε. Δεν άκουγε τώρα καθόλου γαυγίσματα ούτε από άλλα σκυλιά της πολυκατοικίας τους, ούτε της γειτονιάς.
     «Τί μου έπαθες εχθές; Γιατί μου ήσουν θυμωμένη;… Πού σε στενοχώρησα;…», τη ρωτούσε με παράπονο. Μα προσπαθώντας να διαβάσει την έκφραση ματιών της, ήταν σαν να του έλεγαν:
     «Το ξέρω ότι, μ’ αγαπάς πολύ! Το βλέπω πόσο με φροντίζεις! Ποτέ δεν ξεχνώ ότι αν δεν ήσουν εσύ να με πάρεις στο σπίτι σου, μπορεί και να είχα πεθάνει. Σου χρωστώ πολλή ευγνωμοσύνη, όμως το διαμέρισμα δεν είναι ο φυσικός μου χώρος. Έχω ανάγκη την προστασία σου, μα θέλω να ζω και στο δικό μου χώρο και στο δικό μου κόσμο, στη φύση, ελεύθερη και όχι περιορισμένη. Θέλω να τρέξω χωρίς να με κρατάς με το λουρί. Θέλω να γνωρίσω έναν σύντροφο, να ερωτευτώ, να κάνω κι εγώ τη δική μου οικογένεια... Μα και πόσο αφύσικο μου φαίνεται, όταν εσείς οι άνθρωποι λέτε τα σκυλάκια σας “παιδιά” σας και να τα έχετε στην αγκαλιά σας, σαν να είναι πραγματικά σας παιδιά και να τα φιλιέστε μαζί μας και στο στόμα!  Δεν λέω, εμάς αυτό μας αρέσει πολύ και νοιώθουμε την αγάπη σας, αλλά αυτό δεν είναι φυσιολογικό, ούτε για εσάς, ούτε για εμάς. Το φυσιολογικό θα ήταν να κοινωνικοποιείστε εσείς με τους ανθρώπους κι εμείς με τα ζώα της κατηγορίας μας. Αυτή η υπερβολική προστασία σας, γίνεται φυλακή μας. Κάποια ζώα μιλάνε και για κακοποίηση, αλλά μάλλον δεν το έχετε καταλάβει. Πάντα ήμαστε κοντά στον άνθρωπο και πάντα είστε κι εσείς κοντά μας. Η μεγαλύτερη φιλία σας με τα ζώα του σπιτιού, είναι μ’ εμάς τα σκυλιά και κάπως λιγότερο με τις γάτες. Και  τελευταία ακούσαμε και τούτο το πέρα για πέρα παράλογο: Ότι κάποιοι θέλουν να μας πηγαίνουν στην αγκαλιά τους στην εκκλησία για μας… κοινωνάνε!… Και η χτεσινή διαμαρτυρία, δεν ήταν μόνο δική μου. Το είχαμε αποφασίσει και ήταν όλων μας, που ζούμε κάτω από αυτές τις συνθήκες…».

     Μια αστραπιαία ματιά της η Κανέλα, διαφορετική από τις άλλες, ήταν σαν να του έλεγε: «Πολύ θα ήθελα να ήξερα, αν το πήρατε το μάθημά σας από τη χτεσινή διαμαρτυρία όλων μας, που μας κρατάτε φυλακισμένα…».

-----------------------------------------------

Εικόνα ανάρτησης:
https://www.facebook.com/photo/?fbid=183704254027355&set=a.183704297360684

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 26.6.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.htm

Φεγγάρι ολόγιομο (ποίημα)

                                Φεγγάρι ολόγιομο, καλό μου φεγγάρι,
                                τ' ουρανού εσύ φωτεινό μαργαριτάρι,
                                την άγρια νύχτα γεμίζεις γαλήνη,
                                χαρές η θωριά σου στον κόσμο σου δίνει.
                                Χιλιάδες τα τραγούδια για σένα γραμμένα,
                                κι άπειρα μέσα σου μυστικά φυλαγμένα.
                                Στο στερέωμα τρέχεις κι αγρυπνάς στα σκοτάδια,
                                καλοκαίρια, χειμώνες κι ανοιξιάτικα βράδια.
                                Βουνά, πέλαγα, κάμπους φωτίζεις,
                                μ' ελπίδες πολλές τις καρδιές μας γεμίζεις.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 22.6.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Βιβλιοπαρουσίαση: «Ο ΣΤΕΝΑΓΜΟΣ ΤΟΥ ΙΚΑΡΟΥ», του Παναγιώτη Φράγκου

     Αναμφισβήτητα πρόκειται για μια πολύ ευχάριστη έκπληξη η έκδοση και κυκλοφορία του βιβλίου αυτού, και σίγουρα όχι «αναπάντεχη», αφού η υψηλού επιπέδου παιδεία του πολύ αγαπητού φίλου, συγχωριανού και με μεγάλη και ακάματη πρωτοπορία προέδρου του Συλλόγου Λειβαρτζινών Αθήνας από το 2011 Παναγιώτη Φράγκου, είναι γνωστή. Το βιβλίο του «ο στεναγμός του Ίκαρου», από τις εκδόσεις «ο μωβ σκίουρος» είναι γεγονός!
     Το σπουδαίο αυτό πνευματικό έργο δίνει από το οπισθόφυλλο το στίγμα του. Διαβάζουμε εκεί: «Μεσοπόλεμος[…] Κατοχή[…] Πείνα, κατακτητές, δωσίλογοι, νέα προσφυγιά[…]. 
     Πρωταγωνίστρια του βιβλίου «το Λεμονιώ» και συμπρωταγωνιστές πολλές δεκάδες άλλοι, συγγενείς της και μη, αλλά και άνθρωποι που έγιναν στην πορεία συγγενείς της. «Ένας ελαφρύς αναστεναγμός του Ικάριου» κλείνει το τελευταίο δέκατο πέμπτο μέρος του 460 σελίδων βιβλίου, όταν το Λεμονιώ «φεύγει» για το χωρίς επιστροφή ταξίδι της, το 2001. Πόσα, όμως, εκατομμύρια «Ίκαρους» δημιούργησε αυτή η πολυταραγμένη περίοδος, αλλά και στο πριν και στο μετά της; Μα και πόσα δις και τρισεκατομμύρια στεναγμούς, που μπορεί να ακούστηκαν ή και να μην ακούστηκαν, είτε από ανακούφιση, είτε από πόνο; Αλλά, κι όταν φτάνεις να λες πως, «ούτε οι τούρκοι δεν φέρθηκαν έτσι», όπως οι δοσίλογοι, τί χειρότερο μπορεί να περιμένεις;
     «Δουλικό» το πρώτο «επάγγελμα» του Λεμονιώ, αποδείχθηκε με θέληση, και «γερή κράση» σε τόσες δοκιμασίες, από ταξίδι σε ταξίδι, «από προσφυγιά σε προσφυγιά», «από κόλαση σε κόλαση», σαν «ορνίθια δεμένα από τα πόδια» και «πάντα στο άγνωστο» με «δρόμους χωρίς όνειρα». «Να ξημερώνει στο πέλαγος. Μέσα της όχι». Ανείπωτη και η πείνα, ανείπωτη και η εξαθλίωση. Τα «σαράντα κύματα» που συχνά επαναλαμβάνουμε σε σχήματα λόγου, είναι πολύ λίγα να καταδείξουν τις περιπέτειές της. Άντεξε, όμως, το Λεμονιώ δημιούργησε, «κυρά στο σπιτικό της», έκανε οικογένεια και άφησε φεύγοντας παρακαταθήκες. Μα και πάλι, με τόσα και με τόσα ασήκωτα που κουβαλούσε μέσα της, πόσο ελεύθερη μπορεί ένοιωθε;
     «Μυθιστόρημα» χαρακτηρίζει το έργο του ο συγγραφέας, μα είναι περισσότερο από βέβαιο ότι ο μύθος και όπου αυτός υπάρχει στις σελίδες του, είναι το έλασσον και η πραγματικότητα το μείζον. Και το ότι το μυθιστόρημα είναι το έλασσον το μαρτυρεί και η φωτογραφία χαράς του εξωφύλλου του και όχι κάποια αόριστη σχεδίαση. Εκτός από μυθιστόρημα και μια ιστορική καταγραφή, είναι αναμφισβήτητα  και ένα ημερολόγιο του έργο αυτό, αρχής γενομένης από το 1916, χρονιά που γεννήθηκε το Λεμονιώ, μέχρι και φευγιό της, το Νοέμβρη του 2001.
          Σ’ αυτή τη βιβλιοπαρουσίαση προτιμώ να μην πω περισσότερα, αλλά να μιλήσει το ίδιο το βιβλίο, ενδεικτικά πάντα, με λέξεις ντοπιολαλιάς – έναν πραγματικά μεγάλο θησαυρό που χρησιμοποιεί περίτεχνα ο Παναγιώτης Φράγκος, σε μια Παπαδιαμάντεια γραφή, όπως: «μαζώχνει», «τέλευαν», «κρούσταλλα», «δώκε» (δώσε), «πάτερα», «αλεστικό», «μισοκαδιάρα», «σαρίδι», «ζαλωμένοι», «σεφερτάσι», «διακουμίστηκαν», «μπρακάτσι», «χάφτει μύγες» και πολλές πολλές ακόμα.
     Το ίδιο περίτεχνα και η θαυμαστή περιγραφική ευχέρεια και η  λογοτεχνική πληρότητα με μικρές προτάσεις του συγγραφέα, όπως ξεπηδά μέσα από παραγράφους του έργου του. Ενδεικτικά κι εδώ παραθέτουμε, ως απάνθισμα (η επιλογή προσωπική):
 
     «[…]Σήκωσε το κεφάλι, την κοίταξε από πάνου μέχρι κάτου, ανασήκωσε τα φρύδια του, έσκυψε πάνω από το τραπέζι, την κοίταξε καλά… Τράβηξε πίσω την καρέκλα του, στήριξε το σώμα του που ξεχείλιζε πάνω της. Την ξανακοίταξε… Κείνη δεν έβαλε κάτω τα μάτια.
-  Καλημέρα, Γιωργαρά…
-  Για στάσου… Του Ζαχαρία… Η μικρή… Το Λεμονιώ… Κοπέλα πράμα…
     Σκοτείνιασαν κι έφεξαν τα μάτια του, φυτίλι καντήλας που τρεμόπαιξε κι ύστερα φούντωσ’ η φλόγα πάλι…».
-  Κάτσε, κάτσε, Λεμονιώ, εδώ απέναντί μου[…] Φέρε της κυρίας νερό, αποσταμένη δείχνει[…] Στάσου, κι ένα λουκουμάκι.
     Έβγαλε το μαντήλι της, τύλιξε το λουκούμι.
-  Το παίρνω του πατέρα… Με το χτεσινό μπουρίνι εβράχη, λιγάκι σα ν’ ασθένησε[…]

***

  «[…]- Ο πατέρας πού είναι;
 -  Στο κηπάρι θαρρώ. Καλοπιάνει τις πατάτες του… Να δώσουν προ τα κάτω, γιατί πολύ στα πάνω πάνε[…]

***

  «[…] - Δυο πράγματα να μου ειπείς. Από πότε και γιατί τον λένε έτσι;[…].
-  Από τότε που τον έντυσε ο δεσπότης (χειροτόνησε τον “παπα-Συθέμελο”), τον έβαλε να διαβάσει ένα βαγγέλιο. “Εσείσθησαν τα θεμέλια της γης” κάπου λέει. Μα εκείνος στη βιάση του να τα πει γρήγορα, είπε: “Συθέμελα κουνήθηκε η γης” […](!)».

***

  «[…] – Πατέρα, μου έγνεψε να σκύψω να μου πει. Καλά άκουσα: “Θα σε πάρουν απόψε. Μην βγείτε, ό,τι κι αν ακούσετε…”. Έχω ειπωμένο στη μάνα σου. Σε σένα λέω, να ειπείτε, όποιος σας ειπεί: “Συκαμνιά”, να πείτε: “Δεν έβγαλε καρπό εφέτος”.  

***

     «[…] Ο ατμός της μηχανής που ξεφυσούσε, ο καπνός του κάρβουνου που χαλάρωνε, δεν διέλυσαν τη δική της συννεφιά. Ετούτο το τραίνο θα άδειαζε ελπίδες και θα φόρτωνε στεναγμούς.   

***

     «[…]Η πείνα δεν ήταν αποτέλεσμα, ήταν μέσο να συρθεί ο κατατρεγμένος στην αχρειότητα, να τσακιστεί το πνεύμα του στο εξευτελιστικό άπλωμα των χεριών, πεσμένος, σουρνάμενος… Αντίποδάς του ο μαυραγορίτης[…]
 
      Η αταλάντευτη προσήλωση του συγγραφέα στις Αξίες της Φυλής μας, καταδεικνύεται και στο τέλος του βιβλίου του, όπου διαβάζουμε ότι το αφιερώνει «Στη Μνήμη των Ελλήνων Προσφύγων του 20ού Αιώνα, Στη μνήμη των Ικαριωτών αγωνιστών της Κατοχής και της Αντίστασης». Εξόχως αξιοσημείωτη και η «παράκλησή»  του «στης Δικαιοσύνης τον Ήλιο τον Νοητό, για άφεση των προδοτών, συνεργατών, καταδοτών, μαυραγοριτών, βασανιστών και εκμεταλλευτών του ελληνικού λαού».
     Σε όλο γενικά το έργο, η εγρήγορση και η αγωνία του αναγνώστη περισσεύουν. Και όσο το διάβασμα προχωράει, το βιβλίο όλο και τον κερδίζει περισσότερο.
     Θέλω να ευχαριστήσω και να συγχαρώ εκ βαθέων τον Παναγιώτη Φράγκο, για το ανεκτίμητο έργο που μας προσφέρει. Βεβαίως και να του ευχηθώ πάντα στην επιτυχία, με ό,τι καταπιάνεται!
     Την σχεδίαση και την τυπογραφική επιμέλεια για τη Α΄ αυτή έκδοση του βιβλίου «Ο ΣΤΕΝΑΓΜΟΣ ΤΟΥ ΙΚΑΡΟΥ» από τον «μωβ σκίουρο», ανέλαβε η κ. Χριστίνα Χαραλαμποπούλου. Το εξώφυλλο επιμελήθηκε ο κ. Πασχάλης Ζέρβας, ενώ για την φιλολογική επιμέλεια συνεργάστηκαν ο κ. Σπύρος Παπαϊωάννου και η εκ Θεσσαλονίκης προσωπική μου φίλη και φίλη του συγγραφέα και του χωριού μου (του Λειβαρτζίου Καλαβρύτων), η φιλόλογος κ. Αγάθη Βαρμάζη. 
     Κλείνω αυτή πολύ σύντομη βιβλιοπαρουσίαση με μια σκέψη, αν και δεν είμαι ειδικός: Το πολύ αξιόλογο αυτό έργο του Παναγιώτη Φράγκου, μπορεί να σκηνοθετηθεί και να αποτελέσει κινηματογραφική και θεατρική παραγωγή.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 17.6.2024

(Σύντομο βιογραφικό σημείωμα δείτε ΕΔΩ)

Κακά πνεύματα και ξωτικά στο κοπάδι (λαογραφική καταγραφή)

     Αρκετοί βοσκοί κοπαδιών πιστεύουν ότι τα «πονηρά και κακά πνεύματα», όπως νεράιδες ή άλλες υπερφυσικές και όχι αγαθές δυνάμεις, επηρεάζουν τα ζωντανά τους. Τις  δυνάμεις αυτές, συνήθως αποκαλούν ως «τ’ απόξω», π.χ. «τα βάρεσε τ’ απόξω». Κι αυτό ισχύει περισσότερο για τα πρόβατα, γιατί για τα γίδια δεν συντρέχει ιδιαίτερος λόγος, αφού «έχουν το διάολο μέσα τους»(!) – είναι ζωηρά ζώα-ανήσυχα και λιγότερο υπάκουα στις προσταγές του τσοπάνη.

     Αποτέλεσμα της «εισβολής» αυτών των υπερφυσικών δυνάμεων στο κοπάδι, μπορεί να είναι η αλλαγή στη συμπεριφορά του. Π.χ., να μην υπακούουν τα ζώα στις εντολές του βοσκού και να σκορπίζουν, ακόμα και να τους κόβεται το γάλα και γενικά ν’ αρρωσταίνουν. Έχει εκφραστεί και η εκτίμηση ότι μαστίτιδες που προσβάλουν τα θηλυκά ζώα μετά τη γέννα και το γάλα τους δεν είναι αρκετό ή ακατάλληλο για τα μικρά τους, οφείλεται σε κάποια επίδραση τέτοιων δυνάμεων. Τότε τα θυμιάζουν με λιβάνι και αποξηραμένα λουλούδια από τον Επιτάφιο που πάντα φυλάνε στο εικονοστάσι του σπιτιού, κάνουν προσευχές δίπλα τους ή από πάνω τους, κι ακόμα καλούν τον παπά και κάνουν αγιασμό, για να γίνουν καλά. Μια άλλη άποψη που επικρατεί, είναι ότι οι υπερφυσικές δυνάμεις αυτές δεν βρίσκουν αδύναμα σημεία να «πειράξουν» τον βοσκό και στρέφονται προς το κοπάδι του.
     Τα κακά αυτά πνεύματα, οι άνθρωποι δεν τα βλέπουν. Τα ζώα, όμως, μπορεί να τα βλέπουν και ο έμπειρος βοσκός αυτό το καταλαβαίνει από τη συμπεριφορά τους. Αν άλλος λόγος δεν συντρέχει, π.χ. να τα φοβίζει κάποιο άγριο ζώο, τα πρόβατα σταματούν τη βοσκή και εκδηλώνονται με δυνατές εκπνοές («φριμάζουν»), ενώ ταυτόχρονα χτυπούν δυνατά ένα από τα μπροστινά τους πόδια στο έδαφος και λίγα δευτερόλεπτα αργότερα μπορεί και να αρχίζουν να τρέχουν, να απομακρυνθούν και να σκορπίσουν. Άλλη μια ένδειξη είναι όταν τα σκυλιά-φύλακες των κοπαδιών γαυγίζουν επίμονα και αδικαιολόγητα, ειδικά τις νύχτες. Πολλοί διηγούνται τέτοιες εμπειρίες τους και φαινόμενα, ειδικά τις νύχτες του καλοκαιριού.
     Πιστεύεται ότι όλα αυτά τα κακά πνεύματα εμφανίζονται περισσότερο στα βουνά, μακριά από τον κόσμο και σε τόπους που «κρατούν». (Για τόπους που δείτε/διαβάστε «πατώντας» ΕΔΩ). Για τον λόγο αυτό, στις αρχές του καλοκαιριού που ανεβαίνουν στα ψηλά από τους κάμπους, πριν ξεκινήσουν ορισμένοι καλούν τον παπά και κάνουν αγιασμό στο κοπάδι. Το ξεκίνημα γίνεται με ντουφεκιές, για να «τρομάξουν» τα ξωτικά και να μην πλησιάσουν. Ένα ακόμα συνηθισμένο τελετουργικό, είναι ν' «αγιάζουν» και οι ίδιοι τα ζώα τους με το νερό που έχουν πλύνει τα ψαλίδια μετά το κούρεμα στις αρχές του καλοκαιριού. Απαραίτητο και το φυλαχτό που έχει πάντα επάνω του ή στο τσοκάνι (κουδούνι προβάτων) κάποιας προβατίνας ο τσοπάνης, ειδικά όσο είναι στο βουνό. Εξ άλλου, οι φωτιές που ανάβουν τις νύχτες στα βουνά, έχουν κι αυτές το λόγο τους: Στη φωτιά δεν πλησιάζει ξωτικό.

     Ένας ακόμη λόγος που επηρεάζει τα ζώα, και ειδικά τα πρόβατα, είναι το «μάτι». Δεν είναι τυχαίο που οι κτηνοτρόφοι αποφεύγουν ν' απαντήσουν στην ερώτηση «πόσα ζωντανά έχεις;», ή και αν απαντήσουν δεν λένε τον πραγματικό αριθμό, ειδικά αν το κοπάδι τους είναι μεγάλο. Και εδώ, στην υπόνοια ότι έχουν «ματιαστεί», η αντιμετώπιση είναι ίδια: Προληπτικός ή θεραπευτικός αγιασμός από τον παπά, «αγιασμός» με νερό που έχουν πλύνει τα ψαλίδια μετά το κούρεμα και το φυλάνε σε μπουκάλι όλο το χρόνο, θυμιάτισμα, το σταύρωμα με το χέρι και διάφορες προσευχές, επικαλούμενοι τη βοήθεια αγίων που προστατεύουν τα ζώα, με πίστη και σεβασμό στο Θείο, αλλά και αγάπη στο κοπάδι πάντα.

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 18.5.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Για τους μικρούς μας φίλους, και όχι μόνο: Η αλεπού στο παζάρι

     Μας μάζευε γύρω από το τζάκι τους χειμωνιάτικους μήνες, δυο εμάς τα αδέρφια, κάνα δυο ή και περισσότερα γειτονόπουλα η γιαγιά κι αν τύχαινε να έχουν έρθει και κάποιοι θείοι με τα παιδιά τους από την πόλη ή από το διπλανό χωριό, -η καλύτερή της γιαγιάς τότε-, καθότανε στο σκαμνάκι της, σταύρωνε τα χέρια κι άρχιζε κάποιο παραμύθι. Όλοι μας την παρακολουθούσαμε με κομμένη την ανάσα, μόλις άρχιζε με τις λέξεις «μια φορά κι έναν καιρό», μέχρι να φτάσει στο «και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα». Έχοντας πάντα μέσα μας το ένστικτο του δικαίου, πάντα τασσόμαστε με το μέρος του «καλού», μα και τί απογοήτευση όταν το παραμύθι ήταν μικρό και τελείωνε γρήγορα! Και, φυσικά. Τα καλύτερα παραμύθια την ήταν εκείνα που άρχιζαν με το «μια φορά κι έναν καιρό» και τελείωναν με το «και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα»!

     Έτσι κι εκείνο το παραμύθι της, με την αλεπού που πήγε στο παζάρι η γιαγιά. Αρκετά-πολλά χρόνια από τότε κατάλαβα τη σημασία της έκφρασης «τί δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι», που λέγεται περιφρονητικά σε κάποιον ή για κάποιον που δεν έχει θέση σε συγκεκριμένο χώρο. Μα πέρα από την μη «συμβατότητα» του συγκεκριμένου ανθρώπου με το συγκεκριμένο χώρο, είτε νοιώθοντας παρείσακτος, υπάρχει πάντα και η πιθανότηα του κινδύνου, που κάποιες φορές είναι και μεγάλη. Υπονοεί η φράση αυτή, ακόμα, ότι ο ένοχος αποφεύγει τους χώρους και τους τόπους που κινδυνελυει να αποκαλυφθούν οι παρανομίες του.

     «Μια φορά κι έναν καιρό», άρχισε η γιαγιά κι εκείνο το μικρό παραμύθι με την αλεπού, αφού ήξερε πλέον ότι λαχτάρα όλων μας να ξεκινάει και να τελειώνει στερεότυπα, «μια παμπόνηρη αλεπού φόρεσε το καλό της φουστάνι και ξεκίνησε για το παζάρι. Πίστευε ότι με το καλό της φουστάνι δεν θα την γνώριζαν κι έτσι κάτι θα μπορούσε να βρει να κλέψει για να φάει Η κακομοίρα, όμως δεν πρόσεξε ότι η ουρά της έμενε απέξω! Έλα, όμως, που κάποιος από τους εμπόρους του παζαριού ήταν πιο πονηρός από εκείνη και είδε την φουντωτή ουρά της  κι έβαλε τις φωνές:

   “Μια αλεπού στο παζάρι! Μια αλεπού στο παζάρι”! Της έκλεισαν τότε μαζί με άλλους εμπόρους το δρόμο και την έπιασαν! Θέλοντας να της δώσουν ένα καλό μάθημα να μην το ξανακάνει, της έβγαλαν το φουστάνι και την κρέμασαν ανάποδα στην πλατεία, να την βλέπει όλος ο κόσμος και να ρεζιλευτεί! Κάποιος περαστικός, που είχε μεγάλο θυμό με τις αλεπούδες γιατί του έκλεβαν τις κότες, τη ρώτησε ευχαριστημένος και κοροϊδεύοντάς την, σαν την είδε σ’ αυτή την κατάσταση:

-  Πώς νοιώθεις τώρα που σε πιάσανε και σε κρεμάσανε ανάποδα, κυρά Μάρω;

-  Καλύτερα από σώγαμπρος, απάντησε εκείνη!

     Μα, σε μια στιγμή, που δεν υπήρχε κόσμος κοντά της, κατάφερε να κόψει με τα δόντια της το σχοινί που ήταν δεμένη, και να φύγει τρέχοντας, μην την ξαναπιάσουν! Όταν ανέβηκε και πάλι στο βουνό, αγνάντευε από ψηλά την αγορά, κούνησε το κεφάλι της κι έλεγε στον εαυτό της μετανοιωμένη:

-  Τι δουλειά έχει η αλεπού στο παζάρι;»

     Έβαλε μυαλό, λοιπόν, δεν ξαναπήγε ποτέ στο παζάρι κι έζησε αυτή καλά με τα παιδιά της κι εμείς καλύτερα»!  

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 15.5.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Οι ορθοπεταλιές (διήγημα)

             
 

     Κόλλησε το μάτι του του παππού Αντώνη στο παλιό ποδήλατο, που φαινόταν να ήταν παρατημένο σε μια άκρη της πλατείας. Το είχε δει και προηγούμενες μέρες εκεί, αλλά σήμερα, μια μέρα μετά τα εβδομηκοστά γενέθλιά του, το βλέμμα του είχε μείνει επάνω του, σαν κάθισε στο παγκάκι να προσέχει την εγγονούλα του που έκανε κούνια με δυο συνομήλικες φιλενάδες της. 

     Πόσα, στ’ αλήθεια, βιώματα του έφερνε ανακατεμένα στη μνήμη εκείνο το παλιό ποδήλατο! Άφησε το μυαλό του να ταξιδέψει ελεύθερο στα δικά του παιδικά χρόνια, σε μνήμες που ξεκίναγαν από την ηλικία που είναι σήμερα η εγγονούλα του, η Σοφία, κάπου στα έξι-εφτά, δηλαδή, μέχρι τα δεκαέξι του, που έμαθε να ισορροπεί επάνω σε αυτό του φίλου του και συμμαθητή του στο γυμνάσιο, του Ανδρέα.
     Καλοκαίρι του 1961 και σ’ ένα από τα ελάχιστα και ολιγοήμερα ταξίδια του με την μητέρα του από το χωριό στην πόλη για ιατρικούς λόγους, καταευχαριστήθηκε το ποδήλατο του εξαδέλφου του του Χαράλαμπου στην αυλή του σπιτιού. Και πριν ακόμα τελειώσουν τα ιατρικά και γυρίσουν στο χωριό, προσευχόταν κρυφά μέσα του μέσα του να… αρρωστήσει ξανά, και να χρειαστεί ένα νέο ταξίδι στην πόλη, για να χαρεί και πάλι το ποδήλατο με τις «βοηθητικές», αφού άλλος τρόπος να «κάνει βόλτα» ήταν πολύ μακρύτερα από τους πέρα ορίζοντες.
     Τα μοναδικά ποδήλατα, μεγάλα και χωρίς βοηθητικές που μπορούσε να δει στο χωριό του τότε, ήταν του Αλέκου, ένα κατά πολύ μεγαλύτερό του παιδί, και του ταχυδρόμου, που περνούσε τρεις φορές την εβδομάδα. Πέρα από τις οικονομικές δυσχέρειες των γονιών του, πολύ αργότερα κατάλαβε την επίμονη άρνησή τους να του πάρουν ποδήλατο: Η κακή κατάσταση των δρόμων, που κι αυτοί ήταν κακοτράχαλα μονοπάτια μ’ ανηφοριές και κατηφοριές οι περισσότεροι, τους έκανε πολύ επικίνδυνους ακόμα και για έναν πολύ επιδέξιο αναβάτη.
     Μα απ’ όλες τις «ποδηλατικές» αναμνήσεις εκείνων των χρόνων, τη ζωή του είχαν σημαδέψει οι «ορθοπεταλιές», που με πολλή επιμονή ο ίδιος και με πολλή υπομονή τον είχε διδάξει ο φίλος του και συμμαθητής του ο Ανδρέας: Ήταν περίοδος γραπτών εξετάσεων στο τέλος της σχολικής χρονιάς, στην πέμπτη γυμνασίου. Είχε πέσει με τα μούτρα στο διάβασμα. Την επόμενη μέρα έγραφε τριγωνομετρία, στην οποία ήταν και αδύναμος. Το γνωστό κουδούνισμα του ποδηλάτου του Ανδρέα, που περνούσε έξω από το νοικιασμένο για το σχολείο κατάλυμα, ήταν σαν να τον χτύπησε ηλεκτρικό ρεύμα! Λίγο καιρό πριν είχε μάθει να ισορροπεί στις δυο ρόδες κι αυτό το μεθύσι τον έκανε να θέλει να μην τελειώσει ποτέ η ολιγόλεπτη βόλτα, όταν του το έδινε ο φίλος του. Παράτησε το διάβασμα και μ’ ένα σάλτο βρέθηκε στο δρόμο. Το βλέμμα του Ανδρέα ήταν και κάλεσμα, που το επιβεβαίωναν το χαμόγελό του και τα λόγια του:
-  Έλα! Παρ’ το να κάνεις μια βόλτα!...
     Μα όσο κι αν η λαχτάρα υπερτερούσε, η φωνή της λογικής προσπάθησε να τον συγκρατήσει.
-  Άσε με, ρε φίλε, να διαβάσω λίγο!... Αύριο γράφω τριγωνομετρία, που μου είναι και βαρίδι!, και το βλέμμα του είχε καρφωθεί στο ποδήλατο.
-  Έλα, μωρέ, μ…!... Κάνε μια βόλτα δέκα λεπτά να ξεζαλιστεί και το μυαλό σου και θα το βρεις το διάβασμα!...
     Τι «τραβάτε με κι ας κλαίω» να έλεγε, τί «πότε ξανά τέτοια ευκαιρία;» να αναρωτιόταν, το κάλεσμα του Ανδρέα ήταν πολύ μεγάλη πρόκληση. Έτσι κι αλλιώς, αν δεν έκανε μια βόλτα, το μυαλό του δεν θα ξεκόλλαγε καθόλου από εκεί κι αυτό θα ήταν ανυπέρβλητο εμπόδιο στο διάβασμά του.
     Ηδονή οι πρώτες πεταλιές και ο καλοκαιρινός αέρας που τον χάιδεψε στο πρόσωπο, μα πιο πέρα στη μικρή ανηφόρα κώλωσε. Ο Ανδρέας τον ακολούθησε και τον έφτασε με τα πόδια. Εκεί έγινε και το πρώτο μάθημα για ορθοπεταλιές! Η συμβουλές του φίλου του και η προσπάθεια του ίδιου έφεραν καλό αποτέλεσμα! Μα από την αντίθετη πλευρά του δρόμου, έρχονταν δυο καθηγητές τους, ο μαθηματικός και ο φιλόλογος, που κάθε απόγευμα συνήθιζαν να κάνουν μαζί τον περίπατό τους εκεί.
     Κάγκελο ο Αντώνης με τον Ανδρέα! Τραβήχτηκαν με το ποδήλατο στην άκρη του δρόμου, και, σχεδόν σε στάση προσοχής, περίμεναν να περάσουν από μπροστά τους οι καθηγητές τους και να συνεχίσουν το δρόμο τους. Είχαν δεδομένη και την αυστηρή παρατήρησή τους, γιατί αφιέρωναν χρόνο στο παιχνίδι και αμελούσαν το διάβασμά τους. Μα σαν έφτασαν στο ύψος τους, ένα χαμόγελο προηγήθηκε από τον μαθηματικό, ο οποίος φαίνεται να είχε παρατηρήσει τις προσπάθειες του Αντώνη για ορθοπεταλιές. Ο φιλόλογος ήταν ανέκφραστος και το βλέμμα του, μάλλον, βλοσυρό προς τους μαθητές του.
-  Η ζωή απαιτεί και ορθοπεταλιές και καλό θα είναι να τις μάθετε κι αυτές, είπε με αλληγορική σημασία ο μαθηματικός, κοιτάζοντας πότε τον έναν και πότε τον άλλον, με χαμόγελο πάντα.
     Συνέχισαν το δρόμο τους οι καθηγητές και τα παιδιά το «μάθημα» για τις ορθοπεταλιές. Ούτε ο ένας, ούτε ο άλλος κατάλαβαν πότε άρχισε να πέφτει ο ήλιος προς τη δύση του. Τα «δέκα λεπτά» είχαν γίνει τρεις ολόκληρες ώρες! Τον Αντώνη τον έπιασε πανικός. Ένα βουνό διάβασμα τον περίμενε και δεν είχε φτάσει ούτε μέχρι τη μέση. Η επόμενη μέρα του φάνταζε πολύ ζοφερή.
     Μετά την ανάγνωση των θεμάτων στο μάθημα της τριγωνομετρίας ο μαθηματικός, έκανε βόλτες μέσα στην τάξη, επιτηρώντας τους μαθητές του. Περνώντας δίπλα από τον Αντώνη, τον είδε σκεπτικό πάνω από γραπτό του.
-  Μάλλον δεν τις έμαθες καλά τις ορθοπεταλιές, του είπε μεταφορικά, πολύ χαμηλόφωνα, αλλά και με πολλή δόση ειρωνείας και συνέχισε την επιτήρησή του. Ευτυχώς, ο συμμαθητής του που καθόταν μπροστά του, του έδειξε στιγμιαία την κόλα του, όταν ο καθηγητής είχε γυρίσει πλάτη. Βλέποντας την αρχή της λύσης, «πήρε μπροστά» και έλυσε την άσκηση!
-  Νομίζω ότι καλά τα πήγα στις ορθοπεταλιές, ψιθύρισε με νόημα και ικανοποίηση στον καθηγητή του, την ώρα που παρέδωσε την κόλα του! Εκείνος τον κοίταξε στα μάτια και με χαμόγελο του ευχήθηκε «καλό καλοκαίρι»!
     Επιστρέφοντας στο χωριό του μετά τη λήξη του σχολικού έτους, ένοιωθε σαν θηρίο στο κλουβί: Τώρα που είχε μάθει ποδήλατο, πώς να γινόταν να βρει ένα και να κάνει τις δικές του «επιδείξεις δεξιοτεχνίας» σε κάνα δυο χωριατοπούλες που είχε «σταμπάρει»; «Όνειρο θερινής νυκτός» το ποδήλατο, όμως, κι έπρεπε να βρει άλλο τρόπο να τις εντυπωσιάσει, ο οποίος, τελικά, ήρθε και μόνος του! Ούτε στις πιο απίθανες εκδοχές της φαντασίας του δεν θα μπορούσε να περάσει η σκέψη, ότι οι γονείς και των δύο αυτών κοριτσιών θα του «χτυπούσαν των πόρτα», να τους κάνει κάποια μαθήματα στα αρχαία Ελληνικά, που εκεί ήταν αυτές αδύναμες!
     «Αχ! Η Γιώτα με την Ανδριάνα!», σκέφθηκε με νοσταλγία και θυμήθηκε καλύτερα τα πρώτα του καρδιοχτύπια. Πού θάρρος να τους πει μια κουβέντα ή να τους αφήσει ένα υπονοούμενο, το ίδιο ντροπαλές κι εκείνες. «…Μα και τι συστολή είχαμε εμείς τότε, όλα τα παιδιά της ηλικίας μας;», συνέχισε τις σκέψεις του! Ίσως οι ματιές και των δύο κοριτσιών να μαρτυρούσαν ανάλογα σκιρτήματα μέσα τους για τον «δάσκαλό» τους, αλλά πέρα από τη συστολή οι γονείς ήταν σε συνεχή επαγρύπνηση, γιατί «η φωτιά με τ’ άχυρα δεν κάνουν μαζί»!
     Κάπου ένα μήνα διήρκεσε αυτό το «φροντιστήριο» και με το τέλος του τελείωσε και η επαφή με τα κορίτσια. Έμεινε μια καλή ανάμνηση, όμως, μια αμοιβαία εκτίμηση και θαυμασμός και από τα λεγόμενα μεταξύ των γονιών, ανάλογη ήταν η «σοδειά» και από την πλευρά τους. Πάντα χαιρετιούνται εγκάρδια και σήμερα και ρωτάει με ενδιαφέρον ο ένας για τον άλλον, όταν συναντιούνται στο χωριό ή και οπουδήποτε αλλού.
     Αν το πρώτο «μάθημα» για ορθοπεταλιές με το ποδήλατο του Ανδρέα, ήταν εκείνο το απόγευμα της παραμονής στο διαγώνισμα της τριγωνομετρίας και το δεύτερο στην προσπάθεια να λύσει την άσκηση, οι επόμενες «ορθοπεταλιές» στη ζωή, ήταν πολύ πιο δύσκολες. Από ποια να άρχιζε και με ποια να τελείωνε. Από τις εξετάσεις για το πανεπιστήμιο; Από την προσαρμογή στη ζωή μετά τα φοιτητικά χρόνια και το διορισμό του στην τράπεζα; Από τις, ευτυχώς, όχι πολύ σοβαρές αρρώστιες που ήρθαν στον ίδιο, τη γυναίκα του και τα παιδιά τους; Από τα οικονομικά εμπόδια; Από τις πολλές και κάποιες φορές μεγάλες δυσκολίες που έπρεπε να αντιμετωπίσει στη δουλειά του; Μα πάντα στο μυαλό του τα λόγια του μαθηματικού του τον εμψύχωναν και του έδιναν δύναμη:
     «Η ζωή απαιτεί και ορθοπεταλιές»! Και στις «ορθοπεταλιές» δεν «κώλωνε» ο Αντώνης, αφού από τα πρώτα σχολικά χρόνια οι δυσκολίες φάνταζαν αξεπέραστες να μάθει «λίγα γράμματα», σύμφωνα και με τις προτροπές και τους τιτάνιους αγώνες των γονιών του, τον είχαν σφυρηλατήσει για τα καλά. 
     Λίγο πριν τα σαράντα του, άκουσε το τραγούδι «το ποδήλατο», σε στίχους του Άρη Δαβαράκη, που τότε πρωτοκυκλοφόρησε. Οι στίχοι του, πραγματικά τον συγκλόνισαν! «Αυτό το τραγούδι γράφηκε για μένα, ειδικά οι τελευταίοι στίχοι», σκεφτόταν, κάθε φορά που φιλοσοφούσε πάνω στα λόγια του, τα επαναλάμβανε και τα σιγοτραγουδούσε και ο ίδιος:
 
                            «Πιάνω το τιμόνι κι ο σφυγμός μου δυναμώνει…             

                            Ήμουν μικρό παιδάκι με καθαρή καρδιά…
                            Είχα τ' όνειρο μου, το ποδήλατο μου
                            κι όλα έμοιαζαν σωστά…
                            Έγινα δεκάξι κι όλα ήταν εντάξει,
                            είχα μια ζωή μπροστά…
                            Και τώρα στον αγώνα, ξανά απ' την αρχή.
                           Φόρτσα στο πεντάλι…
                           πάμε για ορθοπεταλιές…
                           Τα ποδήλατά μας, όπως τα όνειρά μας,
                           ξέρουν από ανηφοριές».

 
     «…Κι εκεί που τελειώνουν οι οθροπεταλιές, αρχίζουν το ίσιωμα και η κατηφόρα. Τότε είναι που σου χαϊδεύει ο αέρας το πρόσωπο και χαλαρώνεις και ανακουφίζεσαι…», έλεγε πάντα στον εαυτό του.
     Πόσες, στ’ αλήθεια «ορθοπεταλιές» είχε κάνει στη ζωή του ο παππούς ο Αντώνης! Και τώρα που έβλεπε να γέρνει ο ήλιος του για τη δική του δύση, αναλογιζόταν, δεν μπορούσε να καταλάβει πώς πέρασε τόσο γρήγορα η ζωή. Έμοιαζε να πέρασε όπως εκείνο το απόγευμα της παραμονής του διαγωνίσματος της τριγωνομετρίας, που ενώ ξεκίνησε να κάνει μια βόλτα «δέκα λεπτών» με το ποδήλατο του αείμνηστου φίλου του Ανδρέα, πέρασαν κάτι ώρες, χωρίς κι αυτές να τις καταλάβει. Μα μια δεύτερη σκέψη του, τον έκανε να δει την πραγματικότητα: «Έκανα ποδήλατο και στο ίσωμα και στην κατηφόρα, έκανα και πολλές ορθοπεταλιές στη ζωή. Βγήκα παλληκάρι, όμως. Έκανα οικογένεια, δημιούργησα, αφήνω συνεχιστές που τους δίδαξα κι αυτούς ορθοπεταλιές.... Αχ, ρ' Ανδρέα! Με έμαθες εμένα τις ορθοπεταλιές, αλλά εσύ δεν πρόλαβες να τις κάνεις ο ίδιος…».
     Ένας βαρύς αναστεναγμός βγήκε από μέσα του για τον φίλο του και συμμαθητή του, κι αμέσως γύρισε να κοιτάξει την εγγονούλα του. Φοβήθηκε μήπως τον απορρόφησαν οι σκέψεις και έχασε τον έλεγχο του παιδιού, που πριν λίγα λεπτά με την επίβλεψή του είχαν κατέβει με τ’ άλλα δυο κορίτσια από τις κούνιες και ανέβηκαν στα ποδήλατα γυμναστικής της παιδικής χαράς. Του ξαναήρθαν τότε στο νου τα λόγια του μαθηματικού του:
     «Η ζωή απαιτεί και ορθοπεταλιές και καλό θα είναι να τις μάθετε κι αυτές». «…Και καλά θα κάνετε ν’ αρχίσετε από τώρα, παιδιά…». Κι όλοι εμείς, γονείς και παππούδες, δίπλα σας», πρόσθεσε στις σκέψεις του.

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 11.5.2024

(Σύντομο βιογραφικό δείτε ΕΔΩ)

Ο Πασχαλινός οβελίας: Οι μακρινές ρίζες του και ο συμβολισμός του

     Το πολύ γνωστό και δημοφιλέστατο απ' άκρη σ' άκρη της Ελλάδας έθιμο του Πασχαλινού οβελία, έχει μακρινές ρίζες. Η αρχαία Ελληνική λέξη «οβελός», σημαίνει σούβλα για ψήσιμο κρέατος. Συνήθιζαν, μεταξύ άλλων, οι μακρινοί μας πρόγονοι και συγκεντρώνονταν συγγενείς και φίλοι σαράντα μέρες μετά την απώλεια αγαπημένου τους προσώπου γύρω από τον τάφο του, για απόδοση τιμών στον νεκρό. Στο σημείο εκείνο μαγείρευαν, έψηναν, έτρωγαν και έπιναν κρασί, πιστεύοντας ότι στο τελετουργικό συμμετείχε και η ψυχή του κεκοιμημένου.
     Είναι, όμως, το ψήσιμο του ολόκληρου - μη τεμαχισμένου αρνιού και παλιά Εβραϊκή συνήθεια και μας θυμίζει την 10^η πληγή του Φαραώ, σύμφωνα και με το δεύτερο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης «Έξοδος». Την φυγή - έξοδό τους από την Αίγυπτο για τη γη της επαγγελίας (Χαναάν), μέσω της Ερυθράς Θάλασσας οι Ισραηλίτες, ονόμασαν «Πάσχα» (πάσχα=πέρασμα). Το βράδυ πριν τη φυγή τους, κάθε οικογένεια θυσίασε ένα αρνί για τη σωτηρία του λαού, το οποίο έφαγαν, χωρίς να το τεμαχίσουν και να του σπάσουν τα κόκαλα, ενώ με το αίμα του έβαψαν τις πόρτες των σπιτιών τους. Από το ίδιο βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, πληροφορούμεθα ότι πολύ συχνά θυσιάζονταν αρνιά στο ναό της Ιερουσαλήμ, για τις αμαρτίες των ανθρώπων.

     Ένας ακόμα παραλληλισμός του ακέραιου ψημένου στη σούβλα αρνιού, είναι και αυτός που αναφέρεται στο βιβλίο «Αριθμοί» της Παλαιάς διαθήκης, για Τη Θυσία Του Χριστού: «Οστούν ου συντριβήσεται αυτού». Τούτο επαληθεύθηκε όταν οι στρατιώτες Τον κατέβασαν νεκρό από το Σταυρό και «ου κατέαξαν αυτού τα σκέλη», όπως έκαναν στους δύο ληστές που σταύρωσαν δεξιά Του και αριστερά Του.

     Ο συμβολισμός του πασχαλινού αρνιού με το Ορθόδοξο Πάσχα, έχει να κάνει ευθέως με τη θυσία του Χριστού. «Αμνόν του Θεού, τον αίροντα την αμαρτίαν του κόσμου», τον ονομάζει ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής. Αλλά και πολλούς αιώνες πριν, φωτισμένοι από το Θεό άνθρωποι, οι προφήτες, είχαν προαναγγείλει την έλευση και το Πάθος του Μεσσία, ο δε Ησαΐας Τον αποκαλεί «αμνόν». Ακούμε/διαβάζουμε, μεταξύ άλλων, στα κατανυκτικά τροπάρια της Μεγάλης Εβδομάδος: «Όν εκήρυξεν αμνόν Ησαΐας έρχεται επί σφαγήν εκούσιαν…». Και είναι πολλές ακόμα οι αναφορές της Βίβλου, των ψαλμών και των ύμνων στο Χριστό, ως «αμνό», με συμβολισμό στην υπέρτατη Θυσία Του για το ανθρώπινο γένος.

    «Αμνόν Του Θεού» αποκαλεί τον Ιησού και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, αναφερόμενος στην τέλεια και υπέρτατη θυσία του Θεανθρώπου για την αμαρτία του κόσμου.

     Στενά συνδεδεμένο, επομένως, το έθιμο του οβελία, που με περισσές φροντίδες ετοιμάζεται για την ημέρα της Λαμπρής, με προχριστιανικές συνήθειες, όπως και πολλές άλλες ακόμα της εποχής εκείνης.

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 4.4.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html