Παραινέσεις προς «Μαυρογιαλούρους»: Σατιρικό ποίημα-ειδικό βραβείο ποίησης από την Ένωση Ελλήνων Λογοτεχνών 2025!

     Η συμμετοχή μου στον Πανελλήνιο και Παγκύπριο Διαγωνισμό Ποίησης της ΕΝΩΣΗΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ 2025, πλούτισε την πνευματική μου «συγκομιδή» με μία ακόμα μεγάλη τιμητική διάκριση, το ΕΙΔΙΚΟ ΒΡΑΒΕΙΟ ΠΟΙΗΣΗΣ! Εκφράζω τις ολόθερμες ευχαριστίες μου και την απέραντη ευγνωμοσύνη μου στον Πρόεδρο του αρχαιότερου Ελληνικού Λογοτεχνικού Σωματείου (έτος ιδρύσεως 1930), Κύριο Λευτέρη Τζόκα, όλο το Διοικητικό Συμβούλιο και την Κριτική Επιτροπή του Διαγωνισμού.

     Η απονομή των βραβείων έγινε σε ειδική πανηγυρική τελετή της ΕΝΩΣΕΩΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΛΟΓΟΤΕΧΝΩΝ, την 4η Μαρτίου 2026. 

     Παραθέτω το σατιρικό ποίημα μου που βραβεύτηκε:

 

              Παραινέσεις προς «Μαυρογιαλούρους» (σατιρικό ποίημα)

              

                 «Μαυρογιαλούροι» κι εκλογές, πάνε μαζί παρέα,

                  με λόγια μεγαλόστομα  και με το «θα» σημαία!

                  Σημαία τους και το «εγώ» και «άχρηστοι» οι άλλοι.

                  Για την «κουτάλα» ο καυγάς. Τι είν’ αυτό το χάλι!

                 «Ψηφίστε με να έχετε ό,τι ζητά η ψυχή σας

                  και κάθε που θα χρειαστεί, “εγώ” θα ’μαι μαζί σας»!

                  Σε νάρκη και καταστολή θέλουν να μας κρατάνε

                  κι αυτοί να διαφεντεύουνε κι ωραία να περνάνε.

                  Ψέματα που αρέσουνε έχουν πολλά να πούνε,

                  μα άκρα τους η σιωπή γι’ αλήθειες που πονούνε.

                  Τα πλούτη τους ν’ αυξήσουνε, αυτό μόνο τους νοιάζει.

                  Για το φτωχούλη το λαό, «άστον και δεν πειράζει»!

                  Στα… υψηλά πιστεύω τους, «πιστοί» είναι ορισμένοι,

                  που «γυρολόγοι» εύκολα γίνονται οι καημένοι!

                  Καημένοι κι όσοι πρόθυμα τους περιτριγυρίζουν

                  με υποκλίσεις δουλικές, αντί να τους «μαυρίζουν».

                  Πόρτες με άνεση χτυπούν μεγάλη, κι ευκολία.

                  Μετά είναι τα δύσκολα, μετά κι η αλαζονεία!

                  Κι ο λαουτζίκος που διψά να τον παραμυθιάζουν

                  την «τέχνη» τους επάνω του με χάρη δοκιμάζουν.

                  «Μαυρογιαλούροι», πούχετε τις εκλογές παζάρι,

                  δεν θα αργήσει ο λαός με πέτρες να σας πάρει!

                  Μετρήστε τις κουβέντες σας, μην είναι όλες κούφιες!

                  Όσο τα «θα» περισσότερα, περισσότερες κι οι μούντζες!

                  Σαν «αδειανά πουκάμισα»* μην βγαίνετε τον κόσμο,

                  γιατί οι ψηφοφόροι σας γνωρίζουν κι άλλο δρόμο.

                  Έλληνα, ευκολόπιστε, μην ζεις με ουτοπίες.

                  Κόλπα «Μαυρογιαλούρικα» δεν φέρνουν σωτηρίες.

                  Δικαιοσύνη απαίτησε σε και όχι αλαζονεία.

                  Όσο θα μένεις άπραγος, τρέφεις την αδικία.

----------------------------------------
*  Στο ποίημα «Ελένη» του νομπελίστα Έλληνα ποιητή Γιώργου Σεφέρη, συμπεριλαμβάνονται και οι παρακάτω  στίχοι, για να τονίσει το μάταιο του Τρωικού πολέμου (και κατ’ επάκτασιν κάθε πολέμου) και των θυσιών που έγιναν/γίνονται, για κάτι που δεν ήταν/είναι, παρά μια ψευδαίσθηση, ένα κενό περίβλημα.
«[…]μιας πεταλούδας τίναγμα το πούπουλο ενός κύκνου,
για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη[…]».

Γ.Σ.

Η επίδοση του βραβείου από τον πρόεδρο της ΕΕΛ κ. Λευτέρη Τζόκα

Περιστοιχισμένος από πολύ αγαπημένα μου πρόσωπα στην τελετή της βράβευσης!

Τα δώρα των κοριτσιών μου για τη βράβευση!

Ο αξέχαστος Λάμπρος Κωνσταντάρας, στο ρόλο του «υπουργού Μαυρογιαλούρου»,
«υπόσχεται» με πάμπολλα «θα»!

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 3.3.2026

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 

Βιβλιοπαρουσίαση: «Κάπως Αλλιώς», το Γεωργίου Γεωργάκη

                         

     Ένα πολύ καλαίσθητο και ιδιαίτερα προσεγμένο βιβλίο στολίζει τη βιβλιοθήκη μου και γεμίζει την ψυχή μου! Μου το έστειλε με ιδιόχειρη αφιέρωση, σε μια χειρονομία εκτίμησης ο Γιαννιώτης ποιητής και εξαίρετος φίλος Γεώργιος Γεωργάκης. Πρόκειται για την ποιητική συλλογή με τίτλο «Κάπως Αλλιώς», από τις εκδόσεις ΝΙΚΑΣ.
     Με το πρώτο κιόλας άνοιγμα του βιβλίου, ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με την πληρότητα στην τεχνική της ποίησης του Γιώργου Γεωργάκη. Όλα τα ποιήματα της συλλογής του είναι ένα «σκούντημα», μια πραγματική αφύπνιση, για ν’ αλλάξουμε κατεύθυνση και να πορευτούμε «Κάπως Αλλιώς». Χωρίς άλλο, προβληματίζεται, «ταρακουνιέται», αναλογίζεται παραδοσιακές Αξίες αιώνων καθένας που θα σκύψει στις σελίδες του, που απερίσκεπτα έχουμε απεμπολήσει. Χαρακτηριστικό και το εξώφυλλο του βιβλίου, με ένα άνδρα σε περισυλλογή. Και η απεμπόληση γίνεται με μορφή χιονοστιβάδας, όχι σε χαλεπούς χρόνους, αλλά σε εποχές ευημερίας. 
     Πολλές είναι οι φορές που είτε ακούμε, είτε, φεύ, βλέπουμε και διαπιστώνουμε ότι «έχουμε ξεφύγει». Ενδεικτικά και όχι επιλεκτικά δανείζομαι κάποιους στίχους της συλλογής, για να καταδειχθεί η αγωνία και η προτροπή του ποιητή για την «αλλαγή πορείας», γιατί αυτή μπορεί να μας «επαναφέρει εις την τάξιν»:
 
«[…]Με τι ραβδί, άραγε, χτύπησε (τους ανθρώπους)
και τόσο πολύ τους μεταμόρφωσε;
Εκεί που παίζαμε, εκεί που γελούσαμε,
εκεί που εμπιστευόμασταν, εκεί που ευγνωμονούσαμε,
εκεί που αλλήλους στηρίζαμε και που αγαπούσαμε,
τώρα τόση αδιαφορία, τόση απόσταση,
τόση απομάκρυνση[…]»
(Ποίημα «Μεταβολή»)

***

[…]Πως διεφθάρημεν εμείς, πως εβουλιάξαμε στη λάσπη
πως τσακιστήκαμε στα βράχια,
πως λησμονήσαμε το χρέος
πως χάσαμε το δρόμο,
πως κάποια Κίρκη, τέλος πάντων,
εμάς μας μεταμόρφωσε σε χοίρους».
(Ποίημα «Είναι καιρός»)

***

«[…]Όμως υπάρχει και χαρά, πολλή χαρά, αν σε αφήσουν,
αν σε αφήσουν να την αποκτήσεις. Μα δεν σε αφήνουν.
Και φεύγεις…»
(Ποίημα «Α! Ζωή», που οι δύο λέξεις στον επίλογό του, μαρτυρούν ότι δεν αγωνίζεσαι. «Και φεύγεις…», άρα, χάνεις).

***

«[…]Άνθρωπος σου λέει και όχι κτήνος.
Σκέπτεται, αγαπάει, πονάει, θυσιάζεται[…]
Μα εμείς άλλα βρήκαμε
Ο άνθρωπος σκοτώνει, σταυρώνει, μαχαιρώνει,
βασανίζει, δουλώνει ολόκληρους λαούς[…]
Η φύση όλη, ζώα, πουλιά, δέντρα
θάλασσα, αέρας, ήλιος κινδυνεύουν απ’ αυτόν!
Άνθρωπος! Φυλαχτείτε…».
(Ποίημα «Άνθρωπος»)
 
     Σε κάθε ποίημα της συλλογής, πενήντα οχτώ (58) συνολικά, το «Κάπως Αλλιώς» κρύβεται, λες, μέσα στους στίχους του. Το βιβλίο διανθίζεται από ελεύθερο, αλλά και από έμμετρο στίχο με ρίμα. Διαβάζεται χωρίς να κουράζει και είναι πάρα πολλά και κατανοητά τα μηνύματα που στέλνει.
     Αγαπητέ Γιώργο Γεωργάκη, ομότεχνε και φίλε, σ' ευχαριστώ για το γεμάτο πλούτο αυτό δώρο σου! Σε συγχαίρω από καρδιάς, όπως και από καρδιάς εύχομαι να έχεις υγεία και να συνεχίσεις αυτό που ακούραστα και με πολλή αγάπη και αξιοσύνη για πολλά χρόνια υπηρετείς: Τη συγγραφή, την λογοτεχνία, την ποίηση, τη διδασκαλία! Πραγματικά, η πένα σου έχει τη δύναμη να μην μας αφήσει να παραμένουμε «Μοιραίοι και άβουλοι», γιατί και κατά Αριστοφάνη, «τα παιδιά τα εκπαιδεύουν οι δάσκαλοι και τους ενήλικες οι ποιητές»!
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 3.3.2026

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Γραμματόσημο: Θύμα κι αυτό της εξέλιξης, της προοόδου και της τεχνολογίας

Παλιό γραμματόσημο-κεφαλή του θεού Ερμή

-  Καλημέρα σας! Ένα γραμματόσημο για απλή επιστολή εσωτερικού, παρακαλώ.
-  Δεν έχουμε γραμματόσημα!…
-  Μα πώς; Είναι δυνατόν να μην βρίσκω γραμματόσημο στο ταχυδρομείο;, ρώτησα εμβρόντητος.
-  Έχουν καταργηθεί τα γραμματόσημα, κύριε, και η σήμανση των τελών είναι πλέον ηλεκτρονική.
     Αυτή ήταν σε γενικές γραμμές η σύντομη συνομιλία μου με την υπάλληλο ταχυδρομείου πριν μήνες, που με ενημέρωνε για την κατάργηση του γραμματοσήμου. Παρέλαβε η ίδια το φάκελο και μου έδωσε την απόδειξη, που βεβαίωνε ότι κατέβαλα το τέλος αποστολής. Αμέσως μόλις βγήκα από το ταχυδρομείο, διαπίστωσα ότι τα δύο γραμματοκιβώτια που υπήρχαν αριστερά της εισόδου του, δεν ήταν πλέον στη θέση τους.
     Το μυαλό μου άρχισε να τρέχει στο παρελθόν, το κοντινό και το πιο μακρινό. Στο κοντινό, που βρίσκαμε ακόμα και στα περίπτερα γραμματόσημα για τις ανάγκες της αλληλογραφία μας. Τα γραμματοκιβώτια δεν ήταν μόνο έξω από τα ταχυδρομεία, αλλά και σε πολλά άλλα σημεία των πόλεων, που «παραλάμβαναν» αυτά την προς αποστολήν αλληλογραφία μας, εφ' όσον είχε επικολληθεί γραμματόσημο. Και στο μακρινό παρελθόν, που ένα μικρό, «μαγικό», θα έλεγε κανείς χαρτάκι, διαστάσεων μόλις λίγων χιλιοστών, ταξίδευε τα γράμματά μας ως τη διπλανή γειτονιά ή το διπλανό χωριό και ως τα πέρατα του κόσμου.
     Πέρασε θάλασσες και ωκεανούς το γραμματόσημο ως ένδειξη, σήμανση και απόδειξη ότι το ταχυδρομικό τέλος έχει καταβληθεί και γινόταν τα «φτερά» να φτάσει το γράμμα στον προορισμό του, από τη μια άκρη της γης στην άλλη. Πέρασε μέσα κι από πολέμους, μεταφέροντας τα νέα από τα μέτωπα στους συγγενείς που ζούσαν με μεγάλη και συνεχή αγωνία στην άλλη άκρη κάθε χώρας. Με τον ίδιο τρόπο μετέφερε τα νέα από και προς τους ξενιτεμένους. Το μοναδικό μέσο επικοινωνίας τότε το γράμμα, που μπορεί να έφτανε στον παραλήπτη του πολύ καθυστερημένα. Μα και όταν έφτανε, δεν έδιωχνε τις αγωνίες, γιατί είχαν μεσολαβήσει βδομάδες, ίσως και μήνες που είχε φύγει από τα χέρια του αποστολέα και κανείς δεν ήξερε το «τώρα».
     Ευδιάκριτο και πολύ επιμελημένο πάντα το θέμα τους από τη μια όψη, παρά το πολύ μικρό τους μέγεθος. Είναι αυτό κι ένα από τα «τεχνικά χαρακτηριστικά» του, που ο τρόπος σχεδιασμού και κατασκευής τους προστατεύει από την παραποίησή τους και την λαθραία διακίνησή τους. Από την άλλη - λευκή όψη - έχουν μια ελάχιστη επίστρωση αποξηραμένης κόλλας, που ενεργοποιείται με το «σάλιωμα» της γλώσσας(!) ή με λίγο νερό. Το δεύτερο, μάλλον σπάνιο, αφού το πρώτο ήταν πάντα διαθέσιμο, πολύ πρακτικό και πανεύκολο! Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο δε, ότι το γραμματόσημο δεν επιδέχθηκε τροποποιήσεις κοντά δύο αιώνες τώρα, κάτι το οποίο αποδείκνυε και αποδεικνύει πως η μελέτη, η κατασκευή και η παραγωγή του ήταν από την πρώτη στιγμή τέλειες! Η σημαντικότερη τελειοποίηση που υπέστη, είναι η οδόντωση, που ήρθε πολύ σύντομα από την πρώτη κυκλοφορία του (1854) και διευκολύνει στο διαχωρισμό μεταξύ τους. Μέχρι τότε ο διαχωρισμός γινόταν με ψαλίδι.
     Αμέσως με την παραλαβή της επιστολής από τον αποστολέα, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες σφραγίζουν τον φάκελο (ή την ευχετήρια κάρτα – αποστέλλονται και χωρίς φάκελο οι ευχετήριες κάρτες) στο σημείο του γραμματοσήμου. Το σφραγισμένο γραμματόσημο δεν μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί. Αν αυτό συμβεί, είναι παράνομο κι αν γίνει αντιληπτό από την αρμόδια υπηρεσία, διώκεται ποινικά ο χρήστης.
     Η θεματολογία των γραμματοσήμων ήταν πολύ μεγάλη. Ενδεικτικά να σημειώσουμε: Ιστορία, πολιτισμός, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, αρχιτεκτονική μεγάλων κτιρίων π.χ. ναών και ιστορικών μεγάρων, ήρωες, θρησκευτικά θέματα (κυρίως ιερές εικόνες), μεγάλες προσωπικότητες, ολυμπιακοί αγώνες, αθλητισμός, μυθολογία, παράδοση, σημαντικά ιστορικά γεγονότα, φύση, τοπία και πάρα πολλά άλλα θέματα. Ακόμα μία κατηγορία γραμματοσήμων είναι τα αναμνηστικά, τα οποία εκδίδονται για ειδικούς λόγους και κυκλοφορούν πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ακόμα και μία μέρα μόνο. Αυτά εξυπηρετούν, κυρίως, ανάγκες ιστορικών εορτασμών, όπως, π.χ. η ολιγοήμερη κυκλοφορία τους στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 1971, για τον εορτασμό των 150 χρόνων από την Απελευθέρωση του 1821.  

Αθήνα, Ολυμπιάδα του 2004: Η Ελβετία τίμησε το γεγονός,
 με έκδοση αναμνηστικού γραμματοσήμου!

     Τα πρώτα γραμματόσημα κυκλοφόρησαν στην Αγγλία τον Μάιο του 1840, με την προσωπογραφία της βασίλισσας Βικτωρίας. Στην Ελλάδα τυπώθηκαν και κυκλοφόρησαν είκοσι ένα χρόνια αργότερα, το 1861. Πρώτη και ιστορική έκδοση στη χώρα μας, ήταν με την κεφαλή του θεού Ερμή, του αγγελιοφόρου των Θεών και των ανθρώπων της Ελληνικής Μυθολογίας.
     Η ευρεία κυκλοφορία του γραμματοσήμου σε όλον τον κόσμο, ενεργοποίησε από την αρχή το ενδιαφέρον πολλών συλλεκτών κι έτσι δημιουργήθηκε ο φιλοτελισμός, που, λέγεται, ότι είναι το πιο δημοφιλέστερο χόμπι στον κόσμο. Μέσω του φιλοτελισμού, επιτυγχάνεται μεταξύ άλλων και απόκτηση γνώσεων ιστορίας, γεωγραφίας και άλλων επιστημών, «γνωριμία» με μεγάλες προσωπικότητες, κλπ. Εφ’ όσον η συλλογή περιέχει σπάνια, καθαρά, και κατάλληλα ταξινομημένα γραμματόσημα, μπορεί να αποδώσει σημαντικά κέρδη στο συλλέκτη. Η ενασχόληση με το φιλοτελισμό, δημιούργησε πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια σωματεία στη χώρα μας και σε κάθε χώρα του κόσμου. Μεταξύ αυτών στην Ελλάδα, η Ελληνική Φιλοτελική Ομοσπονδία, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Θεματικού Φιλοτελισμού, Φιλοτελική Εταιρεία Αθηνών, Φιλοτελική Εταιρεία Πειραιώς, όπως και πολλών ακόμα πόλεων, π.χ. Πατρών, Ιωαννίνων, Βόλου, Αγρινίου, Δωδεκανήσου, Καλαμάτας, Καβάλας, Πιερίας, κ.ά.

     Επόμενο είναι, με την κατάργηση του γραμματοσήμου να μειωθεί το ενδιαφέρον των φιλοτελιστών ή και να πάψουν και οι λόγοι ύπαρξης της όμορφης αυτής συνήθειας, που, καθώς φαίνεται, θα παίρνει συν τω χρόνω τη θέση της στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Ίσως η κατάργηση του γραμματοσήμου, θα μας κάνει ακόμα περισσότερο ανιστόρητους.
     Τελικά, το μόνο «προϊόν» που παραμένει και ακόμα «αντέχει» χωρίς να έχει υποστεί αλλαγές στο διάβα των δεκαετιών, ως εξαίρεση, επιβεβαιώνοντας τον κανόνα του «όλα αλλάζουν με τον καιρό», είναι η… χάρτινη κατασκευή, το «χωνί» του ψαρά που μας τυλίγει τα ψάρια!

--------------------------------
Πηγή κειμένου και δεύτερης εικόνας: Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ

Πηγή πρώτης εικόνας: Διαδίκτυο
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 18.2.2026

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Η «πραγματική αξία» αξία του κόκκινου καλαμποκιού! (Λαογραφική καταγραφή κι από τις «εύθυμες ιστορίες του χωριού»)

                                                                   

                                                                            

     Εξαιρετικά υπολογίσιμη για την οικιακή οικονομία και για την οικονομία των κοινωνιών η συλλογή καλαμποκιού λίγες δεκαετίες πριν, που γινόταν, φυσικά, με τον παραδοσιακό τρόπο. Τα χέρια όλων δούλευαν σαν μηχανές και όσο η πολύτιμη σοδειά μεγάλωνε, μεγάλωνε και η χαρά για το «στημόνι» της διατροφής εκείνα τα χρόνια, την πολύτιμη μπομπότα. Και «στημόνι», γιατί το «το φαΐ είναι υφάδι και το ψωμί στημόνι», σύμφωνα με τη λαϊκή σοφία.
    Την ημέρα το μάζευαν στο χωράφι, λοιπόν, και το βράδυ καθόντουσαν μεγάλες παρέες και το ξεφλούδιζαν, για να κρεμαστεί στον αέρα και να ξεραθεί, ώστε να μπορεί να αλεστεί στο μύλο. Η διαδικασία του «ξέφλουδου» ή «φλούδου», ήταν μια πραγματική γιορτή και με τη συμμετοχή όλης της γειτονιάς, ακόμα και του μαχαλά, με τραγούδια, ιστορίες γέλιου, καλοπροαίρετα πειράγματα, ακόμα και σεξουαλικά υπονοούμενα και, φυσικά, φαγητό για όλους! Τα κόκκινα καλαμπόκια ήταν πολύ σπάνια, ίσως και πολύ λιγότερα από πέντε σε κάθε σοδειά. Εκείνος που θα το εύρισκε στο ξεφλούδισμα, ήταν πολύ τυχερός, ειδικά αν ήταν νέος: Είχε δικαίωμα να φιλήσει όποια κοπέλα της παρέας του φλούδου ήθελε! Αλλά και η κοπέλα ήταν «υποχρεωμένη» να δεχθεί το φιλί του!

     Πολύ συνεσταλμένοι οι άνθρωποι εκείνου του καιρού, κάποιες φορές δεν φανέρωναν το τυχερό τους κόκκινο καλαμπόκι, από ντροπή και για τους ίδιους, αλλά να μην φέρουν σε δύσκολη θέση την κοπέλα που ήθελαν να φιλήσουν, όσο κι αν το λαχταρούσαν! Μια φορά, ένας θυμόσοφος εβδομηνταπεντάρης, ο μπάρμπα-Θανάσης, βρήκε εκείνος το τυχερό καλαμπόκι. Με τρόπο τότε και πίσω από την πλάτη του, το έδωσε στο γείτονά του, το Χαρίση, κλείνοντάς του το μάτι. Ο Χαρίσης και Χαρισάκης για πολλούς, ήταν νέος και αρραβωνιασμένος εκείνο τον καιρό. Η κρυφή χειρονομία του μπάρμπα-Θανάση, ότι τάχα το βρήκε ο νεαρός Χαρίσης, ήταν να του δώσει την ευκαιρία να φιλήσει την αρραβωνιαστικιά του δημόσια και χωρίς πολλές συστολές! Το έπιασε αμέσως ο Χαρισάκης και δεν έχασε καθόλου χρόνο.

-  Για εδώ! Τι βρήκα;, είπε με ενθουσιασμό!

     Όλοι γύρισαν προς το μέρος του.

-  Δεν νομίζω να θέλεις να φιλήσεις καμιά άλλη! Η αρραβωνιαστικιά σου εδώ είναι!, του είπε χαριτολογώντας ο πρωτοξάδερφός του και αρκετά μεγαλύτερός του, ο Λάμπης.

-  Όχι, βέβαια!, απάντησε και δεν έχασε καθόλου χρόνο! 

     Τα χειροκροτήματα, οι ενθουσιώδεις ιαχές, τα σφυρίγματα και τα επιφωνήματα επιδοκιμασίας όλων γέμισαν το χώρο, τη στιγμή που το ζευγάρι αγκαλιάστηκε!

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 10.2.2026

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Από πότε και πότε… καβαλάμε το καλάμι;

                                             

     Λέγεται ότι ο βασιλιάς της αρχαίας Σπάρτης Αγησίλαος, αγαπούσε υπερβολικά τα παιδιά του και πολύ συχνά έπαιζε μαζί τους. Καθ’ όλα ανθρώπινο και καθόλου υπερβολικό, αφού όλοι σχεδόν οι γονείς το ίδιο κάνουν. Μια φορά, λοιπόν, στο παιχνίδι επάνω, ο Αγησίλαος καβάλησε ένα καλάμι, δίνοντας σε αυτό σημασία αλόγου και κάνοντας κινήσεις ίππευσης. Πέρασε τότε από το χώρο του παιχνιδιού ένας φίλος του και, βλέποντάς τον, τον πείραξε καλοπροαίρετα. Ίσως και να του είπε: «Βασιλιάς εσύ, πώς πέφτεις τόσο χαμηλά;». Προφανώς ο Αγησίλαος ένοιωσε άβολα και παρακάλεσε τον φίλο του να μην πει σε κανέναν τίποτα για την ιδιαίτερη και ξεχωριστή αυτή στιγμή με τα παιδιά του και γίνει αντικείμενο χλευασμού. Προφανώς του το υποσχέθηκε ο φίλος του, αλλά δεν κράτησε το λόγο του, με αποτέλεσμα να προκληθούν ειρωνικά σχόλια για τον πρώτο πολίτη της πόλης - υπόδειγμα πειθαρχίας.
     Πιθανότατα, λοιπόν, έχει στην αρχαία Σπάρτη τη ρίζα της η παροιμιώδης έκφραση «καβάλησε το καλάμι», που λέγεται για ανθρώπους που, είτε ένεκα κάποιας θέσης, είτε διέπονται από παραλήρημα μεγαλείου στη ζωή τους, φαντάζονται ένα ταπεινό καλάμι για «άλογο» και συμπεριφέρονται ανάλογα!
     Πολλοί και εξ ημών στα παιχνίδια των παιδικών μας χρόνων «ιππεύαμε» πάνω σ’ ένα καλάμι, άλλοτε σ’ ένα ξύλο ή έστω και κάποια πέτρα, ζώντας με την φαντασία την πραγματικότητα. Ανάλογα συμπεριφέρονται συχνά και άνθρωποι μεγάλης ηλικίας, που νομίζουν ότι «είναι κάποιοι». Και στη χώρα μας έχουμε πολλούς καλαμοκαβαλάρηδες, αρχίζοντας από πολύ ψηλά, ειδικά όταν «προτρέχει η γλώττα της διανοίας»!
------------------------------------  
Πηγή: Τάκη Νατσούλη, «Λέξεις και φράσεις παροιμιώδεις»
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 4.2.2026

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Το «Ό,τι αγαπάω» στα Καλάβρυτα!

Φωτογραφία: ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ ΝΕWS, που κάλυψε δημοσιογραφικά την εκδήλωση

      Τί είναι το «Ό,τι αγαπάω»: Είναι μια δραστηριότητα του καταγόμενου από το Σούβαρδο Καλαβρύτων οικονομολόγου και εκπαιδευτικού Σωτηρίου Χριστόπουλου, που μέσα από αυτή διοργανώνει πολιτιστικές δράσεις ελεύθερης έκφρασης και δημιουργίας, τόσο διαδικτυακές, όσο και φυσικές. Πέραν της κύριας ιδιότητάς του ως εκπαιδευτικός, είναι και ποιητής και συγγραφέας παιδικών βιβλίων.
     Πώς έφτασε το «Ό,τι αγαπάω» στα Καλάβρυτα: Αφού γνωριστήκαμε τελείως αναπάντεχα με το Σωτήρη Χριστόπουλο σε μια φιλολογική εκδήλωση στην Αθήνα και είδαμε ότι έχουμε κοινά ενδιαφέροντα, είπαμε να το «προχωρήσουμε παραπέρα». Έτσι, διοργανώσαμε μια πνευματική εκδήλωση στα Γιάννενα τον Οκτώβριο του 2025, στα πλαίσια του «Ό,τι αγαπάω» και με τον ίδιο τίτλο, που την κύρια πρωτοβουλία και δραστηριότητα είχε ο ίδιος, σε στενή συνεργασία εκεί με την νεαρή-εκκολαπτόμενη ποιήτρια Βασιλική Παπαδοπούλου. Υπερ-πολύτιμη η βοήθεια στην Ηπειρώτικη πρωτεύουσα και από δύο πολύ αγαπημένες – αδελφικές φίλες, την αρχαιολόγο Κωνσταντίνα Ζήδρου και τη φιλόλογο Μαρία Βλάχου. Η βεντάλια άνοιξε και γνωριστήκαμε και συνεργαστήκαμε με πολλές ακόμα προσωπικότητες του πνεύματος εκεί. Στο τελείωμα της εκδήλωσης, συναντήθηκαν την ίδια στιγμή οι σκέψεις μας με το Σωτήρη: «Δεν κάνουμε και στα Καλάβρυτα κάτι τέτοιο;»!
     Πώς οργανώθηκε για τα Καλάβρυτα:  Από τη στιγμή εκείνη το μυαλό μας άρχισε να δουλεύει για το «στήσιμο» στον τόπο μας, με τις κύριες κινήσεις, τον πρωταγωνιστικό ρόλο και το συντονισμό να ανήκουν στον ίδιο τον δημιουργό του «ό,τι αγαπάω», τον Σωτήριο Χριστόπουλο, παίρνοντας σιγά-σιγά ένα «άρωμα» «Ό,τι αγαπάω – αγαπάμε Καλάβρυτα». Διερευνητικά στην αρχή και πιο ζεστά μετά αρχίσαμε να καλούμε φίλους και γνωστούς Καλαβρυτινούς λογοτέχνες, «όπου γης», για τις 25 του Γενάρη 2026, στα Καλάβρυτα, φυσικά, και αυτοί με τη σειρά τους δικούς τους γνωστούς και φίλους Καλαβρυτινούς ομότεχνους. Πολύ γρήγορα οι σκέψεις μας αμβλύνθηκαν και αποφασίσαμε να καλέσουμε φίλους μας-προσωπικότητες του πνεύματος που πιστοποιημένα αγαπούν τα Καλάβρυτα. Από την αρχή έλαβε ενεργά μέρος στο συντονισμό, στις σκέψεις/ιδέες και τις προσπάθειες και η παγκοσμίως αναγνωρισμένη και πολυβραβευμένη Καλαβρυτινή ποιήτρια Παρασκευή (Βούλα) Μέμου, από το Σκεπαστό. Τα τηλεφωνήματα, τα e-mail τα sms μεταξύ μας πολλά και καθημερινά. Οι ανταλλαγές σκέψεων και προβληματισμών, έρχονταν η μία μετά την άλλη και προθέτονταν στο «οικοδόμημα». Ύστερα από επικοινωνίες του ο Σωτήρης, κατόρθωσε ο Δήμος Καλαβρύτων να θέσει υπό την αιγίδα του την πνευματική αυτή συνάντηση, στο πολυδύναμο πνευματικό κέντρο και παραχώρησε ευγενώς το χώρο! Με πρωτοβουλία και ενέργειες της Βούλας, μισθώσαμε λεωφορείο από την Αθήνα, για την ευκολότερη ομαδική και αυθημερόν επιστροφή μας από τα Καλάβρυτα.
     Η 25^η Ιανουαρίου έφθανε. Μεγάλωνε το άγχος και εντείνονταν οι προετοιμασίες για τις συμμετοχές για και το πρόγραμμα, την κάθε λεπτομέρεια του συντονισμού και την όσο καλύτερη επιτυχία μπορούσε να επιτευχθεί. Αρκετοί απ’ όσους προσκλήθηκαν, δήλωναν αδυναμία για τη συμμετοχή τους. Οι απώλειες μεγάλωναν τις τελευταίες μέρες, αφού και οι ιώσεις είχαν την «τιμητική» τους. Δεν μείναμε όμως εδώ. Μπροστάρης πάντα ο Σωτήρης, «εφεύρε» την βινεοσκοπημένη και μαγνητοφωνημένη συμμετοχή τους, μαζί με κάποια φωτογραφία τους. Συμφωνήσαμε τότε, τόσο για τους παρόντες, όσο και για τους απόντες, να τηρηθεί το εξής πρωτόκολλο: Καθένας που θα καλείται στο βήμα να απαγγείλει στίχους από κάποιο ποίημα του ή να διαβάσει κάποιο απόσπασμα κειμένου του, με σκοπό την καλύτερη γνωριμία πάντα, να προηγείται/να αναγιγνώσκεται από την ομάδα συντονισμού ένα σύντομο βιογραφικό του, τόσο για τους παρόντες, όσο και για όσους δεν μπόρεσαν να προσέλθουν. Ύστερα από κοινή απόφαση, την ομάδα συντονισμού στην έδρα (στο «πάνελ»), απετέλεσαν οι: Σωτήριος Χριστόπουλος, Νίκος Παπακωνστνατόπουλος και η εκκολαπτόμενη ποιήτρια Σωτηρία Δριμάλα. Η σύνθεση αυτή είχε και το συμβολισμό της: Ηλικίες τριών γενιών, εκπροσωπώντας την εμπειρία, τη δράση και την συνέχεια της πνευματικής σκυταλοδρομίας. Επικουρικά στην ομάδα των τριών συμμετείχαν η Βούλα Μέμου και ο Κωνσταντίνος Νικολόπουλος-Καμενιανίτης.
     Αμέσως με το που ξεκινήσαμε από την Αθήνα (Ομόνοια), οι γνωριμίες ήταν ενθουσιώδεις! Μεγαλώνοντας η παρέα μας στην Κόρινθο, με τον κ. Γιάννη Μπάρτζη και την κ. Δέσποινα Στίκα, μεγάλωσε και ο ενθουσιασμός!
     Αφού συγκεντρωθήκαμε στο χώρο του πνευματικού κέντρου του δήμου, ήμαστε συνεπείς και στην έναρξη της εκδήλωσης. Το ενδιαφέρον και ο ενθουσιασμός φάνηκαν από την αρχή. Τιμής ένεκεν, πρώτοι κλήθηκαν στο βήμα μετά την έναρξη-σύντομη εισήγηση του Σωτήρη Χριστόπουλου, οι επισκέπτες-φίλοι των Καλαβρύτων και των Καλαβρυτινών, ως επιτάσσει η δεοντολογία της φιλοξενίας. Ενδιάμεσα παρεμβάλλονταν μουσική και τραγούδια, από φτασμένους στην κορυφή καλλιτέχνες: Τον Βασίλειο Παπακώστα στο λαϊκό τραγούδι και τον λάτρη και εκφραστή της γνήσιας-ατόφιας δημοτικής μουσικής μας παράδοσης Χαράλαμπο Γιαννόπουλο, που προθυμοποιήθηκαν-αποδέχτηκαν με πολύ ενθουσιασμό για τη συμμετοχή τους. Σημειώνουμε εδώ, ότι ο δικαστικό, λογοτέχνης και μουσικός λάτρης της μουσικής Βασίλειος Παπακώστας. Τον κ. Παπακώστα συνόδευε η σύζυγός του Ισμήνη και ο γιος τους Ηλίας, ο οποίος συνόδευσε τον πατέρα του στο τραγούδι με μουσική.
     Ενώ η εκδήλωση εξελισσόταν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και με παλμό, το ακροατήριο μεγάλωνε. Καίριες ήταν οι παρεμβάσεις του προέδρου της Παγκαλαβρυτινής Ενώσεως κ. Δημ. Βαρβιτσιώτη και του διευθυντή της ηλεκτρονικής εφημερίδας ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ ΝΕWS και της έντυπης «αδελφής» της ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ Νίκου Κυριαζή, για κάποιο «επόμενο βήμα» στην επανάληψη μιας τέτοιας συνάντησης.  Η συγκίνηση όλων, συμμετεχόντων και παρευρισκόμενων ήταν συνεχής, αφού η πλειοψηφία των απαγγελιών και η ανάγνωση των κειμένων των λογοτεχνών, είχαν σαν θέμα το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων της 23^ης Δεκεμβρίου 1943.   
    Σαν ελάχιστη ένδειξη ευχαριστιών, τιμής κι ευγνωμοσύνης σε όλους, που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του «Ό,τι αγαπάω - αγαπάμε Καλάβρυτα», είτε διά ζώσης, είτε μέσω ηχητικών και βίντεο, παραθέτουμε αλφαβητικά το όνομά τους, με πρώτους τους φιλοξενούμενους φίλους των Καλαβρύτων:  
-  Ευθυμίου Αντώνης: (Αθήνα): Ποιητής συγγραφέας. 
-  Κούρβας Πάνος (Πύργος Ηλείας): Ποιητής, συγγραφέας.
-  Μπατάλια Αικατερίνη (Αθήνα): Πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών και καλλιτεχνών. Χαιρετισμό της μετέφερε η Βούλα Μέμου και απήγγειλε ποίημα της.
-  Νικολάκη Χρύσα: Αθήνα (ποιήτρια-ραφιοφωνική παραγωγός): -διάβασε ο Αντώνης
-  Pejiovic Slavica (Σερβία): Φωτογραφική παρουσία-απαγγέλθηκε ποίημα της από τον Νίκο Παπακωνσταντόπουλο, αναφερόμενο στην Θυσία των Καλαβρυτινών του 1943. Η Slavica Pejiovic έχει επισκεφθεί τον τόπο μας και έχει εκφράσει την επιθυμία να παρουσιάσει εδώ ποιητική της συλλογή για τα Καλάβρυτα.

-  Παπακώστας Βασίλειος, δικαστικός, λογοτέχνης μουσικός, ο οποίος απήγγειλε και ποίημα και συμμετείχε ενδιάμεσα με μουσική και τραγούδια.
-  Παπακώστας Ηλίας (Αθήνα, γιος του Βασιλείου-φοιτητής Φιλοσοφικής Αθηνών), που τον συνόδεψε με μουσική στο τραγούδι.
-  Βασιλόπουλος Ιωάννης (Λειβάρτζι): Μαθητής Α ΓΕΛ Καλαβρύτων (ηχητική συμμετοχή).
-  Γεωργοπούλου Μαρία: Μαθήτρια Α ΓΕΛ Καλαβρύτων (ηχητική συμμετοχή).
-  Γεώργιος Β. Γκλαβάς (Καστριά): Συγγραφέας, αρθρογράφος, δημιουργός της ΑΜΚΕ ΙΦΙΑΝΝΑΣΑ.
-  Γιαννόπουλος Χαράλαμπος (Κερασιά), συμμετείχε ενδιάμεσα των απαγγελιών-αναγνώσεων με φλογέρα και τραγούδι.
-  Δριμάλα Σωτηρία: Φιλόλογος-Ποιήτρια.
-  Ginger F. Zaimis (Καλάβρυτα): Ποιήτρια, καθηγήτρια πανεπιστημίου στην Αμερική): Κείμενό της για την ποίηση του Σωτήρη Χριστόπουλου διάβασε ο ίδιος, στην αγγλική.
-  Θανόπουλος Θεόδωρος: Εκπαιδευτικός, ποιητής, συγγραφέας (φωτογραφική παρουσία-ποίημα του απήγγειλε ο Ν. Παπακωνσταντόπουλος).
-  Καλαβέσιος: Γεώργιος: Συγγραφέας, ερευνητής, μεταφραστής.
-  Καλδίρης Βασίλειος: Συγγραφέας-τεχνίτης τέμπλων ναών (Ποίημα του απήγγειλε ο Σωτήρης).
-  Κλαμπανάς Νικόλαος (Σούβαρδο): Απόφοιτος δημοτικού, και σημαντική προσφορά στην ποίηση.
-  Κοκκότης Βασίλειος (Καλάβρυτα): Έμπορος, συγγραφέας. (φωτογραφική παρουσία-μαγνητοφωνημένη συμμετοχή).
-  Κυριαζής Νίκος (Λεχούρι): Θεολόγος, δημοσιογράφος, αρθρογράφος, διευθυντής της εφημερίδας ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ και του site ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ NEWS.
-  Κυριακόπουλος Γεώργιος (Πάος): Ιστορικός ερευνητής, συγγραφέας.
-  Λυκούδη Χρύσα (Λυκούρια-Καραμεσινέικα): Συγγραφέας (φωτογραφική παρουσία-ηχογραφημένη συμμετοχή).
-  Μέμου Παρασκευή-Βούλα (Σκεπαστό): Σκηνοθέτις-ποιήτρια παγκόσμιας ακτινοβολίας.
-  Γιάννης Μπάρτζης & Δέσποινα Στίκα (Καλάβρυτα): Εκπαιδευτικοί, συγγραφείς.
-  Μπούρδαλας Παναγιώτης (Κέρτεζη): Φυσικός, εκπαιδευτικός, συγγραφέας.
-  Ναζίρης Χρήστος (Αλισσός-Πάτρα): Συγγραφέας. (ποίημα του απήγγειλε ο Σωτήρης Χριστόπουλος).
-  Αθανάσιος Νασιόπουλος (Άρμπουνα): Καθηγητής Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής-συγγραφέας (Βιντεοσκοπημένη παρουσία).
-  Νικολακοπούλου Χαρά (Καλάβρυτα): Φιλόλογος-συγγραφέας.
-  Νικολόπουλος-Καμενιανίτης Κωνσταντίνος (Καμενιάνοι): Συγγραφέας-λογοτέχνης, τ.   Αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών.
-  Παπακωνσταντόπουλος Νίκος (Λειβάρτζι): Νοσηλευτής, συγγραφέας-λογοτέχνης-λαογράφος-θεατρικός συγγραφέας.
-  Παπαναγιώτου Ευτυχία (Σκεπαστό): Θεατρική συγγραφέας-αρθρογράφος, ερασιτέχνης ηθοποιός.
-  Ροδόπουλος Γεώργιος (Άνω Λουσοί): Ποιητής, συγγραφέας.
-  Σακελλαριάδης Γεώργιος [Αροανία (Σοποτό)]: Καθηγητής Πανεπιστημίου Indiana των ΗΠΑ, συγγραφέας.
-  Σακελλαρόπουλος Νίκος (Λεχούρι): Ιστορικός ερευνητής-συγγραφέας.
-  Σακελλαροπούλου Ισμήνη (Καλάβρυτα): Σκηνοθέτις, συγγραφέας.
-  Σαρδελιάνος Φίλιππος (Καλάβρυτα): Βιβλιοπώλης, ιστορικός ερευνητής, αρθρογράφος.
-  Σταθακόπουλος Δημήτρης (Λευκάσιο): Δρας Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου, δικηγόρος, διπλωματούχος Βυζ. μουσικής, μουσικός, μουσικολόγος, ιστορικός ερευνητής, Οθωμανολόγος, καθηγητής Σχολής Πολέμου Πολεμικού Ναυτικού και της Σχολής Πληροφοριών ΔΙΜΥΠΕ, συγγραφέας.
-  Τζώρτζης Αθανάσιος [Προφήτης Ηλίας (Γκέρμπεσι) Καλαβρύτων]: Ιστορικός ερευνητής-συγγραφέας του μεγάλου (δεκάτομου) Λεξικού της Επαρχίας Καλαβρύτων ως και άλλων ογκοδέστατων ιστορικών βιβλίων.
-  Τσιακούλιας Παναγιώτης (Σκοτάνη): Οικονομολόγος, ερασιτέχνης ηθοποιός, πτυχιούχος Βυζ. μουσικής, συγγραφέας.
-  Φράγκος Παναγιώτης (Λειβάρτζι): Νομικός, δημοσιογράφος, συγγραφέας.
-  Φωτεινόπουλος Χρίστος (Καλάβρυτα): Θεολόγος, συγγραφέας – βραβείο Ακαδημίας Αθηνών.
-  Χαρακτηνιώτη Πατρούλα (Καλάβρυτα): Φιλόλογος, συγγραφέας (ηχογραφημένη συμμετοχή).
-  Χριστόπουλος Θεόδωρος (Σούβαρδο, 1906-1989): Συμμετείχε με ποίημα του που απαγγέλθηκε από τον απόγονό του Σωτήριο Χριστόπουλο.
-  Χριστόπουλος Σωτήριος (Σούβαρδο): Οικονομολόγος, εκπαιδευτικός, ποιητής, συγγραφέας παιδικών βιβλίων.  
     Κοινή διαπίστωση οργανωτικής επιτροπής συμμετεχόντων και κοινού, ήταν ότι «έπεσε ο σπόρος» για κάποιο επόμενο βήμα, που μπορεί να είναι η ίδρυση νομικού φορέα λογοτεχνών και καλλιτεχνών των Καλαβρύτων.
     Μετά την εκδήλωση, αντιπροσωπεία των λογοτεχνών μετάβηκαν στον Τόπο Θυσίας, όπου τήρησαν 1΄ λεπτού σιγή, στη μνήμη των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας της 13^ης Δεκεμβρίου 1943. Εκεί ο Κωνσταντίνος Νικολόπουλος απήγγειλε στίχους από το επικό ποίημα του «Ύμνος στην Καλαβρυτινή Μάνα». Αίσθηση και μεγάλη συγκίνηση προκάλεσε εκεί την συγκεκριμένη στιγμή, που πολλοί επισκέπτες-προσκυνητές του ιερού χώρου -πάνα από πενήντα, ιδίως νέοι και νέες-, τήρησαν μαζί μας σιγή, παρέμειναν στη θέση τους και άκουσαν τον Κωνσταντίνο Νικολόπουλο ν’ απαγγέλει!
     Ακολούθησε συνεστίαση σε εστιατόριο-ψησταριά της πόλης και αναχωρήσαμε «γεμάτοι» Καλάβρυτα!
 

Νίκος Χρ. Παπακωνστνατόπουλος, 28.1.2026

(Σύντομο βιογραφικό διαβάστε ΕΔΩ)

Καστανιά και κάστανο: Ιστορικά, λαογραφικά και άλλα στοιχεία

                                                                                               

     Η καστανιά είναι αιωνόβιο δέντρο και αποτελεί σημαντικό δέντρο της δασικής χλωρίδας της πατρίδας μας, και όχι μόνο. Καταγραφές αναφέρουν (π.χ. Θεόφραστος) ότι η καλλιέργειά της ήταν γνωστή από τους αρχαίους χρόνους, με την ονομασία «Διός Βάλανος». Λέγεται ακόμα, ότι το κάστανο ήταν από τις πρώτες τροφές του ανθρώπου. Ευδοκιμεί σε μεσαίο και μεγαλύτερο υψόμετρο, 400-900 μ. Δεν είναι άγνωστα και μεγάλα ενιαία καστανοδάση σε ορεινά διαμερίσματα. Η ευρεία καλλιέργειά της έδωσε το όνομά της σε τοπωνύμια και χωριά της χώρας μας, όπως τα Καστανοχώρια της Ηπείρου, η Καστανιά της Κοζάνης κ.ά. Επίσης, η οργανωμένη παραγωγή του προϊόντος, έχει δημιουργήσει και τις ομώνυμες γιορτές, π.χ. «γιορτή κάστανου» στη Ροδαυγή Άρτας.
     Η καστανιά είναι δέντρο υπεραιωνόβιο και φυλλοβόλο μεγάλου ύψους, που μπορεί να υπερβαίνει και τα 30 μέτρα. Λέγεται ότι η παλαιότερη και μεγαλύτερη καστανιά στον κόσμο, βρίσκεται ανατολικά της Αίτνας, στην Κατάνια της Σικελία. Η ηλικία της υπολογίζεται ως κάποιων χιλιάδων ετών και η διάμετρος του κορμού της αναφέρεται ως μεγαλύτερη των 50 μέτρων! Είναι γνωστή, μάλιστα και ως «η καστανιά των 100 αλόγων», γιατί σύμφωνα με κάποιο μύθο μύθο, κάτω από τη φυλλωσιά της βρήκε καταφύγιο από μια καταιγίδα η βασίλισσα της Αραγονίας με τους 100 έφιππους ιππότες της!

«Καστανιά των χιλίων αλόγων», στη Σικελία
Εικόνα: https://depositphotos.com/gr/photo/the-hundred-horse-chestnut-in-santalfio-catania-sicily-424009718.html

     Από το ξύλο του δέντρου κατασκευάζονται έπιπλα και δόγες (καμπυλωτές σανίδες) βαρελιών. Δεν είναι τόσο κατάλληλο για το τζάκι, γιατί «σκάει» όταν καίγεται. Το χώμα από τη ρίζα του δέντρου θεωρείται εξαιρετικό για την ανθοκομία. 

     Καρπός της καστανιάς το κάστανο, που η ωρίμασή του σηματοδοτεί και την έναρξη του χειμώνα. Ανήκει στα αγαπημένα, περιζήτητα, εύγευστα και θρεπτικά προϊόντα. Πασίγνωστα και με ευχάριστη γεύση και ως βραστά και ως ψητά. Χρησιμοποιείται πολύ και στη ζαχαροπλαστική (κάνει και πολύ ωραίο γλυκό κουταλιού) και στη μαγειρική, ως απαραίτητο και για τη γέμιση της γαλοπούλας ή του κοτόπουλου για το Χριστουγεννιάτικο τραπέζι. Όταν αποξηραθεί καλά, μπορεί να γίνει και αλεύρι, το καστανάλευρο, χρήσιμο κι αυτό στη ζαχαροπλαστική, ή ακόμα και για την παρασκευή ψωμιού (κεντρική Γαλλία και βόρεια Ιταλία). Πιο αγαπημένη είναι η ποικιλία των μαρονιών, που και μεγαλύτερα είναι και ευκολότερα καθαρίζονται. Παραδοσιακό και το επάγγελμα του εποχικού μικροπωλητή, του καστανά, με τη «φουφού» του σε συνηθισμένα υπαίθρια στέκια των πόλεων, στους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες.

Ο καστανάς, του αγαπημένου και νοσταλγικού μας - παλιού αναγνωστικού της Β΄ Δημοτικού

     Η θρεπτική αξία του κάστανου είναι μεγάλη και όχι κατώτερη από αυτή της γλυκοπατάτας και του καλαμποκιού, η δε θερμιδική του αξία είναι μικρότερη άλλων ξηρών καρπών. Περιέχει σύμπλεγμα βιταμινών Β, νάτριο, κάλιο, ασβέστιο, μαγνήσιο, φωσφόρο, σίδηρο, ψευδάργυρο, συμβάλλοντας και στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Συμβάλει με τις φυτικές ίνες του στην καλή λειτουργία του εντέρου και δεν επηρεάζει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα. Περιέχει, ακόμα, άμυλο, φυλλικό οξύ και άλλες βιταμίνες, όπως Ε και C.
 
Γνωστές παροιμίες και η σημασία τους:
 
-  «Δεν χαρίζω/χαρίζουμε κάστανα»: Σημαίνει ότι κάποιος «δεν αστειεύεται» και δεν «μασάει τα λόγια του». Σύμφωνα με καταγραφή του λογοτέχνη και ηθοποιού Τάκη Νατσούλη, η φράση προέρχεται από το 1826. Μη μπορώντας ο Ιμπραήμ να καταλάβει τη Μάνη, έστειλε στρατιώτες του ως κατασκόπους στα χωριά της, ντυμένους καστανάδες, για να μάθουν που κρύβονταν τα τοπικά στρατεύματα. Προφανώς οι Μανιάτες περίμεναν κάποια δόλια κίνηση εκ μέρους του εχθρού. Οι πανέξυπνες Μανιάτισσες κατάλαβαν ότι «κάτι δεν πάει καλά» και ειδοποίησαν τους υπερασπιστές της περιοχής τους. Εκείνοι γρήγορα εμφανίστηκαν και αιχμαλώτισαν τους κατασκόπους. Όταν οι «καστανάδες» παραδέχτηκαν το δόλιο ρόλο τους και παρακαλούσαν για τη ζωή τους, οι Μανιάτες απάντησαν ότι «εμείς δεν χαρίζουμε κάστανα»!
-  «Ποιος θα βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά;» ή «ποιος έβγαλε τα κάστανα από τη φωτιά»: Σαν ερώτημα σε ενεστώτα ή μέλλοντα, αναζητείται εκείνος που θα επιχειρήσει μια πολύ δύσκολη αποστολή. Σαν αναφορά στο παρελθόν, λέγεται γι’ αυτόν που τόλμησε εκείνο που κανένας άλλος δεν το είχε επιχειρήσει.
-  «Το κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι»: Δηλώνει ότι για κάθε τι χρειάζεται τον κατάλληλο συνδυασμό του, για να γίνει πιο απολαυστικό. Ως Κρητικό τραγούδι απαντάται με τους στίχους: «Το κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι / και το κοπέλι κοπελιά και η κοπελιά κοπέλι». Και ως Ηπειρώτικο: «Το κάστανο θέλει κρασί και το καρύδι μέλι, / θέλει κι η κόρη το φιλί, πρωί και μεσημέρι».
-  «Δεν τρέχει κάστανο»: Παροιμία που υποδηλώνει απόλυτη αδιαφορία για όσα συμβαίνουν ή για όσο πρόκειται να συμβούν.
-  «Το κάστανο βγήκε από το τσόφλι του»: Η μεταφορική σημασία της παροιμίας, χρησιμοποιείται επιτιμητικά για άτομα που απαρνούνται την ταπεινή καταγωγή τους, υποδηλώνοντας ότι το περιζήτητο κάστανο ξεπροβάλλει μέσα από το ταπεινό - αγκαθωτό και ξυλώδες περίβλημα, την «κηκίδα» και «κηκίδι» (το), κατά την Καλαβρυτινή ντοπιολαλιά.
-  «Βρέξε, Θεέ μου, κάστανα και χιόνισε καρύδια»: Λέγεται για την παθητική στάση ορισμένων, που ονειρεύονται πλούτη χωρίς να κοπιάζουν.
-  «Μ’ έβαλε στο κηκίδι»: Παροιμιώδης έκφραση, που λέγεται για την πολύ δύσκολη θέση («στρίμωγμα») που δέχθηκε κάποιος, για συγκεκριμένο λόγο από εχθρούς, αντιπάλους ή και ανθρώπους του περιβάλλοντός του.
-  «Όταν τρως κάστανα, ξεχνάς τα βάσανα»: Παροιμιώδης έκφραση, που τονίζει τις ευεργετικές ιδιότητες του νόστιμου καρπού στην υγεία.
--------------------------------
Πηγές:
-  Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ
-  Τάκη Νατσιούλη: «Λέξεις και Φράσεις Παροιμιώδεις»
-  Διαδίκτυο
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 26.1.2026

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html