ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ: «Μελαία», του Παναγιώτη Φράγκου, εκδόσεις «ΑΡΜΟΣ»

     Σε πολύ μικρό διάστημα από την έκδοση του προηγούμενου βιβλίου του, με τίτλο «Ο Στεναγμός του Ίκαρου», ο Παναγιώτης Φράγκος εξέδωσε και το επόμενο έργο του, με τίτλο «Μελαία, ένας κόσμος νέφους και καταλλαγής», από τις Εκδόσεις «Αρμός». Πρόκειται για μια αληθινή ιστορία 363 σελίδων, που ο συγγραφέας την κάνει μυθιστόρημα. Πραγματικά καθηλώνει η πλοκή και η λέξη «καθηλώνει» είναι πολύ λίγη να εκφράσει το μέγεθος και την αξία του έργου.
     Μικρά παιδιά η Μελαία και ο Ντινάκος, χάνουν και τους δυο γονείς τους μαζί, από μια κοσμοχαλασιά – φονική καταιγίδα, μπροστά στα μάτια τους. Ο φόβος από τη μανία των στοιχείων της φύσης και η ανείπωτη αυτή απώλεια, «πήραν» τη φωνή του κοριτσιού. Ακόμα και σε τόσο μικρή ηλικία, οι δυσκολίες ενισχύουν αντιστάσεις και ο Ντινάκος έγινε ο πολύτιμος προστάτης της μικρότερης αδελφής του. «Πάλευε ο Ντινάκος να μάθει η Μελαία να μιλά σωστά… Ώρες και μέρες και χρόνια πάλευε[…]». Δεν έκλαψε τους γονείς του, να μην την τρομάξει. Και δεν ήταν μόνο αυτά. Τέτοια προστασία και στοργή της παρείχε, που εκείνος της σκούπισε τα αίματα που έτρεξαν στα πόδια της και την ενθάρρυνε όταν πρωτοαδιαθέτησε, λέγοντάς της ότι «όλες οι γυναίκες έτσι είναι». Μετά από καιρό η φωνή της επανήλθε, αλλά με προτάσεις των δύο λέξεων μόνο και χωρίς άρθρα. Της αρέσει το διάβασμα, ζητάει βιβλία και επιδιώκει με κάθε τρόπο την κοινωνικοποίηση. Ισορροπίες μέσα της κράταγαν και τα γράμματα της εκκλησίας με τα λόγια του παπά-Αγγελή, που είχαν αποτυπωθεί καλά στο μυαλό και των δυο παιδιών.
     Πολύ εύκολα οι κοινωνίες, και μάλιστα οι μικρές, βάζουν «καρτελάκια» και «ετικέτες» σε άτομα αδύναμα. Και κάποια από τα «καρτελάκια» της Μελαίας ήταν, «ζαβό», «λοξό», «δυστυχισμένο», «όπου γάμος και χαρά» και άλλα ακόμα. Αναγνωρίζει όμως το «βλαμμένο» την προστασία και τη στοργή του αδελφού της. Μα έρχονται και εποχές που σε καιρούς ειρήνης, «πλακώνει η φοβέρα και σκιάζει η σκλαβιά». Με την κήρυξη της «επανάστασης» την 21^η Απριλίου 1967, το καθεστώς τη συλλαμβάνει μαζί με άλλους, «διαφορετικούς». «Η εξουσία, καθώς ραγίζει τις ψυχές όσων δεν μπορούν να υπερασπιστούν την διαφορετικότητά τους, στέλνει ένα μήνυμα στους κανονικούς, ένα μήνυμα συμμόρφωσης».
     Σε λίγες μέρες οι άλλοι επέστρεψαν στον τόπο τους. Η Μελαία όχι. Σύγχρονοι Καιάδες την υποδέχθηκαν, ο ένας μετά τον άλλον, μαζί με πολλούς ακόμα και όχι με τ’ όνομά της, αλλά μ’ έναν αριθμό! Ευτυχώς, όμως, που πάντα βρίσκονται κάποιες «Βερονίκες» και κάποιοι «Σίμωνες Κυρηναίοι», που και θα σκουπίσουν με το μαντήλι τους τον ιδρώτα του προσώπου των βασανισμένων και θα πάρουν το σταυρό τους στην πλάτη, ανεβαίνοντας μαζί το γολγοθά τους. Όπως η Κοντοθοδώρα η καλομάνα που φρόντιζε την ανατροφή των παιδιών, όπως και η φιλόλογος καθηγήτρια Σοφία, που ενδιαφέρθηκε με πολλή τρυφερότητα και στοργή για τη Μελαία στο φρενοκομείο της Λέρου. Από τη Σοφία ξεκίνησε ο μίτος, να συνατηθεί ο Ντινάκος με την αδελφή του, μετά από πολλά χρόνια! Αυτός είχε παντρευτεί τότε και είχε οικογένεια, αφού ο έρωτας είναι ισχυρότερος ακόμα κι από τέτοιες δυσκολίες. Μα ούτε ο έρωτας, ούτε η οικογένεια τον εμπόδισαν ν’ αναζητήσει την αδελφή του.
     Ο αναγνώστης συμπορεύεται με δέος με τον Ντίνο στα συναισθήματά του και στις αναζητήσεις του, από φρενοκομείο σε φρενοκομείο. Όμως, για μικρό χρονικό διάστημα γύρισε σπίτι τους, αφού τα ενδιαφέροντά της στη Λέρο φαίνεται να την είχαν κερδίσει και γύρισε εκεί με τη θέλησή της: Ένοιωθε χρήσιμη στους «συγκρατούμενούς» της, ως μαγείρισσά τους!
     Συναρπαστική η αληθινή ιστορία της Μελαίας, συναρπαστική και η γραφή του Παναγιώτη Φράγκου. Πάμπλουτο σε καλολογικά στοιχεία, πάμπλουτο και σε εικόνες που ζωντανεύουν. Βρίθει, επίσης, και ιδιωματισμών. Δεν είναι καθόλου λίγες οι φράσεις του βιβλίου, που μπορούν με άνεση να χαρακτηριστούν αποφθέγματα, όπως στη σελίδα 115: «Στην ανάγκη, σκέψη και πίστη πρέπει, κι όχι νταηλίκια». Όπως και στη σελίδα 187: «Ανάγκη να υπάρχει ο κόσμος, είναι η ύπαρξη της ανάγκης». Στα τελευταία κεφάλαια του βιβλίου κορυφώνεται η αγωνία του αναγνώστη, κορυφώνονται και τα συναισθήματα. Από τη μια οι σκέψεις της Μελαίας: «[…]Στα όνειρα μιλάει. Λέγει τα πολλά, που από τα χείλη της δε βγαίνουν κι έτσι ξωκείλουν στο μυαλό και το αποσβολώνουν… […]Η αλήθεια καθενός μένει αφανέρωτη… Τίποτα και όλα την πονούν… Τι νογούν οι τρελοί από βάσανα; Και οι γνωστικοί από τρέλα; Μα αυτή νογά, μα δεν μιλά… […]Είπε να πάει στην εκκλησιά… Και πήγε… Καλά τα έλεγε ο ψάλτης και από μέσα της τον ακολουθούσε… Τα ήξερε τα λόγια: Κύριε, τί επληθύνθησαν οι θλίβοντές με… Μα άκουγε και τα λόγια πίσω της… Σαν δίχτυ θανάτου[…]. Κι από την άλλη, «Χάσκουν μέσα της τ’ ανείπωτα».
« - Μελαία, γιατί;
   - Αλήθεια, κόσμος Μελαίας, γυμνός!».
     Προσωπικά, δεν μπόρεσα να συγκρατήσω το δάκρυ που έτρεξε στα μαγουλά μου διαβάζοντας, ούτε να το κρατήσω κρυφό από εκείνους – εσάς που μιλάω για το έργο αυτό!
     Εξόχως ενδιαφέρον το επίμετρο 47 σελίδων του βιβλίου, του ψυχολόγου-ψυχοθεραπευτή Γιώργου Γιαννούση. «Πατώντας» επάνω στην αληθινή αυτή ιστορία, παραθέτει ένα κείμενο με πολύ ενδιαφέρουσα επιστημονική προσέγγιση, μια θαυμαστή επιστημονική τοποθέτηση.
     Την φιλολογική επιμέλεια του βιβλίου, όπως και στο προηγούμενο (Ο Στεναγμός του Ίκαρου) του Παναγιώτη Φράγκου, έχει η καθηγήτρια γαλλικής φιλολογίας, φίλη του συγγραφέα, φίλη και του χωριού μας και προσωπική μου αδελφική φίλη, η Αγάθη Βαρμάζη, από τη Θεσσαλονίκη. Το εικαστικό εξώφυλλο είναι του αείμνηστου αγιογράφου, αδελφού του συγγραφέα, Αντώνη Φράγκου.

     Εύχομαιστον πολύ αγαπητό μου και υπερπολύτιμο συγχωριανό μου, σύντομα να μας «ξαναξαφνιάσει» το ίδιο ευχάριστα, το ίδιο δημιουργικά, το ίδιο συναισθηματικά!

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 9.3.2026

(Σύντομο βιογραφικό σημείωμα δείτε ΕΔΩ)