Τα γραφικά εκκλησάκια στους δρόμους: «κομμάτι» της παράδοσής μας

     Σε πολλά σημεία των δρόμων βλέπουμε μικρά εκκλησάκια/προσκυνητάρια/εικονοστάσια. Ο νους μας πάει αμέσως τότε ότι εκεί έχει γίνει κάποιο ατύχημα και το εκκλησάκι είναι τάμα του διασωθέντος ή στη μνήμη του θύματος. Ορισμένοι, μάλιστα, τα θεωρούν ότι επέχουν θέση και «προειδοποιητικών σημάτων» της τροχαίας! Ας δούμε, όμως, αν στο παρελθόν ίσχυε το ίδιο.

     Τα παραδοσιακά εικονοστάσια στους δρόμους δεν χρησίμευαν ούτε ως «σήματα της τροχαίας», ούτε είχαν τοποθετηθεί στη μνήμη κάποιου θύματος, αφού τα αυτοκινητιστικά ατυχήματα ήταν ανύπαρκτα, για τον απλό λόγο ότι ανύπαρκτα ήταν και τα αυτοκίνητα ή έστω κυκλοφορούσαν πολύ ελάχιστα. Συνήθως τοποθετούνταν από πιστούς, προς τιμήν κάποιας εκκλησίας που δεν ήταν κοντά στο δρόμο, ως δέηση των ίδιων και της οικογενείας τους. Έδιναν και δίνουν έτσι τη δυνατότητα και στους περαστικούς ν’ ανάβουν το καντήλι και να προσεύχονται διερχόμενοι, αντλώντας πνευματική δύναμη.

     Άλλος ένας λόγος τοποθέτησής τους, ήταν για την προστασία των περαστικών από το σημείο εκείνο, επειδή, πιθανότατα «κρατούσε» (δείτε περισσότερα πότε ένας τόπος-ένα σημείο «κρατεί» ΕΔΩ).

     Από τη στιγμή της τοποθέτησής τους, η φροντίδα τους ήταν άγραφος νόμος για τους περαστικούς. Θεωρούσαν ευλογία και για τους ίδιους και τις οικογένειές τους να τα καθαρίζουν, να τα εφοδιάζουν με  λιβάνι, λάδι, λουμίνια και σπίρτα για το άναμμα του καντηλιού, που σπάνια ήταν σβηστό. Ευλογία ένοιωθαν, επίσης, να ρίχνουν τον οβολό τους στο μικρό κλειδωμένο παγκάρι, το οποίο ενίσχυε τον ναό στον οποίο ανήκε. Ειδικά το θέμα του οβολού, είχε εμπεδωθεί και σ’ εμάς τα παιδιά από τους γονείς μας και τους παππούδες μας. Έτσι, κάθε φορά που περνούσαμε από εκεί, τους ζητούσαμε κάποιο νόμισμα ευτελούς, έστω, αξίας, ως προσφορά, και μαζί με την προσευχή μας, δέηση για την προστασία από τον τιμώμενο άγιο.

     Τα βλέπαμε άλλοτε πετρόχτιστα με περισσή τέχνη κι άλλοτε καλοβαμμένα μεταλλικά, καθαρά και πάντα φροντισμένα. Η εικόνα του αγίου οπωσδήποτε πάνω σε πλεκτό πετσετάκι ή σε κέντημα. Βρισκόντουσαν εκεί και βάγια, βασιλικός, δεντρολίβανο και μπουκαλάκι με αγιασμό, από τις αντίστοιχες γιορτές της Εκκλησίας μας. Άλλη μια γραφική εικόνα που έρχεται πάντα στο μυαλό μας, ήταν οι γυναίκες, που πολλές φορές τις βλέπαμε κυριολεκτικά αφιερωμένες στη φροντίδα τους.

     Τις νύχτες το αναμμένο καντηλάκι εξέπεμπε μια ξεχωριστή αγαλλίαση, που ήταν και προστασία για τους περαστικούς, αφού σε μεγάλη ακτίνα γύρω από το εικονοστάσι δεν πλησίαζε «ξωτικό»!

     Τα εκκλησάκια αυτά ήταν και σημείο αναφοράς, ισάξια τοπωνύμιων, π.χ. «στο εικονοστάσι του αγίου Γεωργίου», για τον προσδιορισμό του συγκεκριμένου σημείου στο συνομιλητή.

     «Κομμάτι» της παράδοσής μας, λοιπόν, τα γραφικά εκκλησάκια στους δρόμους, που πάντα εξέπεμπαν και εκπέμπουν θρησκευτικά συναισθήματα.

 Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 11.5.2019

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Ο Ιερός Ναός 

του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στο Λειβάρτζι

και η ομώνυμη συνοικία («αϊ-Γιάννης»):

Σύντομο αφιέρωμα

Η είσοδος και το καμπαναριό του ναού

του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου

     Τιμώντας τη μνήμη του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και Ευαγγελιστού, που εορτάζουμε δύο φορές το χρόνο (8 Μαΐου και 26 Σεπτέμβρη), αποτίουμε φόρον τιμής και στο μακαριστό εφημέριο του χωριού μας, τον π. Σωτήριο Κλεπετούνα, που για πέντε δεκαετίες διακόνησε άξια το ποίμνιό του. Με ιδιαίτερα θαυμαστό τρόπο ο «παπα-Σωτήρης» αγωνίστηκε να συντηρηθούν το μοναστήρι και οι δώδεκα εκκλησίες και ξωκλήσια που στολίζουν το χωριό, αφήνοντας στις νεότερες γενιές πλούσια θρησκευτική και πολιτιστική κληρονομιά.

     Αντί άλλου άρθρου, λοιπόν, για τον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου, στη συνοικία Άγιος Ιωάννης («Αϊ-Γιάννης»), στο Λειβάρτζι, παραθέτουμε το κείμενο που ευρίσκεται σε κορνίζα δεξιά της εισόδου του ναού, εσωτερικά:

«ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΛΕΙΒΑΡΤΖΙΟΥ

     Αληθώς ο ναός ούτος, εξ ού και η ονομασία της συνοικίας, είναι ο Παρθενών του Λειβαρτζίου με τα έξοχα σκαλίσματα και τας λαμπράς εικόνας του τέμπλου.

Ούτος εκτίσθη το 1831 (Αυγούστου 5), αποτεφρωθείς δε εκ τυχαίας πυρκαϊάς ανωκοδομήθη το 1873. Εις τα 1882 εγένετο το ωραίον τέμπλον μετά της αμπέλου, επιμελεία του εκ της συνοικίας ταύτης Ιατρού κ. Παναγιώτου Μπρίμη, αντί δαπάνης 2000 δραχμών, με τεχνίτας Ηπειρώτας.

     Το 1857 ανηγέρθη το περίφημον κωδωνοστάσιον με εκλεκτάς πέτρας, μεταφερομένας πέραν του διασέλου, τη ευλαβεία των τότε γυναικών. Εις τα 1898 ηγοράσθη ο μέγας Κώδων αντί δραχμών 520, το δε 1964 με εισφορά των ενοριτών εγένετο η περιστροφική κλίμακα (σκάλα), αξίας 4000 δραχμών και εις τα 1966 ηλλάγη η εκ πλακών στέγη δι’ ευρωπαϊκών κεράμων, δαπάναις της εν Η.Π.Α. ευρισκομένης εκ Λειβαρτζίου καταγομένης κ. Τασίας Λούβαρη, το γένος Σωκράτους Θούα, εις μνήμην του συζύγου της Ανέστη.

     Ευλαβών αφιερωτών εικόνων ονόματα αναγράφονται: Αντ. και Χαραλάμπους Μεϊντάνη, αδελφών Χρήστου και Γεωργίου Γιαννακόπουλων, Γεωργίου Σακελαροπούλου, Ανδρέου Πονήρη, Θεοδώρας Κ. Παπαμικρού, Χαραλάμπους Μασούρα, Χρήστου Σοφιανοπούλου, Τασίας Μανωλοπούλου, Αναστασίου Θούα ή Τασάνη κομίσαντος εξ Αμερικής τον Εσταυρωμένον, Ευθυμίου Αβραμιάδου Μοναχού, Ανδρέου Βασιλοπούλου, Νικολάου Νταερέ και Δημητρίου Νταερέ το Ιερόν και Άγιον Ευαγγέλιον.

Το παρόν εγράφη την 26ην Σεπτεμβρίου 1966.

Ο Εφημέριος Λειβαρτζίου

ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ ΚΛΕΠΕΤΟΥΝΑΣ ΙΕΡΕΥΣ»

(Με σφραγίδα και υπογραφή)

     Να αναφερθεί δε συμπληρωματικά, πως μία από τις μεταγενέστερες του παραπάνω κειμένου προσφορές στο ναό, είναι και τα στασίδια, από τον ίδιο τον ιερέα και την πρεσβυτέρα Θεοδώρα, το 1997.

Ο μακαριστός «παπα-Σωτήρης»

Λίγα λόγια για τη συνοικία

     Ο ιερός ναός του αγίου Ιωάννου του Θεολόγου γιορτάζει στις 8 Μάη και στις 26 Σεπτέμβρη και μαζί του γιορτάζει όχι μόνο η συνοικία, που έχει τον άγιο ως προστάτη της και μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ενοριακό ναό, αλλά και όλο το χωριό. Προσκυνητές έρχονται ακόμα και από τα γύρω χωριά, με πολλή πίστη και ευλάβεια, κρατώντας τα τάματά τους.

Η συνοικία «αϊ-Γιάννης» στο Λειβάρτζι

     Τα σπίτια του μαχαλά είναι ορθάνοιχτα και μετά το σχόλασμα της εκκλησίας κανείς δεν φεύγει, χωρίς τη Λειβαρτζινή-Αϊ-Γιαννίτικη φιλοξενία. Είναι μια συνήθεια - «νόμος» για κάθε μαχαλά και κάθε χωριό της επαρχίας μας και μας φέρνει στο νου το φαγοπότι και το γλέντι με τα ταβούλια από σπίτι σε σπίτι, μέχρι και τη άλλη μέρα, στη γιορτή του αγίου του χωριού κάποια χρόνια πριν.

     «Μπαλκόνι» του χωριού έχουν πει το Αϊ-Γιαννίτικο καταράχι, και απόλυτα δικαιολογημένα, αφού από εκεί η θέα, τόσο βόρεια και βορειοανατολικά, όσο ανατολικά και νοτιοανατολικά είναι φανταστική! Τα ανοιξιάτικα και τα καλοκαιρινά απογεύματα βγαίνουν πολλοί κάτοικοι της συνοικίας στο καταράχι και απολαμβάνουν τη δροσιά, τα καταπράσινα δάση μας, τους άλλους μαχαλάδες, τα βουνά γύρω, το απέραντο γαλάζιο του ουρανού, την αστροφεγγιά και την πανσέληνο τη νύχτα.

     Στο καταράχι αυτό γράφηκε ένα από τα πολύ γνωστά προεπαναστατικά γεγονότα του 1821 στη χώρα μας: Η εκτέλεση ενός ή δύο «σπαχήδων» (τούρκων εισπρακτόρων του χαρατσίου) από τον Ξαντάκη Τομαρά, που, ερχόμενοι από τα πίσω χωριά, κατηφόριζαν στο Αϊ-Γιαννίτικο Καταράχι με ύβρεις και απειλές κατά των Λειβαρτζινών αν δεν είχαν να πληρώσουν το χαράτσι. (Οι ιστορικοί Τρικούπης και ο Καρατζάς αναφέρουν για δύο «σπαΐδες»).

Μνημείο-μάρτυρας ιστορίας!

  

   Στη συνοικία Περιτσαίοι υπήρχε ο πύργος του Ξαντάκη Τομαρά, στον οποίο κατοικούσε ο ίδιος. Σύμφωνα με μαρτυρίες γερόντων, καταγόταν από την περιοχή του Τόμαρου της Ηπείρου, όπως δηλώνει και το όνομά του. Παρενθετικά να σημειωθεί, σύμφωνα με τα λεγόμενα των παππούδων μας πάντα, πως μια μεγάλη έκταση κοντά στο μοναστήρι μας, στην Αγία Τριάδα, ήταν δικό του αμπέλι, που και σήμερα εκεί ο τόπος έχει την ονομασία «τομαραίικο αμπέλι».

     Στη δεκαετία του 1970 ο Σύλλογος, Λειβαρτζινών της Αθήνας ανήγειρε μνημείο – «μάρτυρα» στο Αϊ-Γιαννίτικο Καταράχι (μαρμάρινη στήλη), το οποίο όμως λίγα χρόνια μετά καταστράφηκε. «Επανήλθε» ο Σύλλογος και στη δεκαετία του 1990 τοποθέτησε νέο. Με τη φροντίδα της γνήσιας Λειβαρζινής και κατοίκου της συνοικίας Ντίνας Αλιβίζου,  τοποθετήθηκε και σημαία δίπλα ακριβώς από τη μαρμάρινη στήλη, που κυματίζει υπερήφανα από τότε, μέρα και νύχτα στο «μπαλκόνι» του χωριού, «βροντοφωνάζοντας» την ιστορία! Το μνημείο, η σημαία και το εικονοστάσι του Αγίου Ιωάννου μας καλωσορίζουν ανεβαίνοντας, και πριν φτάσουμε στα πρώτα σπίτια της συνοικίας.

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 8.5.2019

http://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html

Αναστάσιος Παναγόπουλος: Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ!

Ο Αναστάσιος Παναγόπουλος με τη σύζυγό του Θεοπίστη, σε νεαρή ηλικία.

Εικόνα: Από το βιβλίο μου «Λειβάρτζι, σ’ ευχαριστώ!», έκδοση 2002

     Ήταν κάπου δεκαπέντε χρόνια μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τα όσα άφησε πίσω του, όταν  πρωτοήλθε στο χωριό μου, στο Λειβάρτζι (δημοτικό διαμέρισμα σήμερα του Δήμου Καλαβρύτων), ένας νεαρός δάσκαλος από το γειτονικό Βερσίτσι, γεμάτος φιλοδοξίες, αφοσίωση στο λειτούργημά του και πολλή όρεξη για δουλειά. Το όνομά του ήταν Αναστάσιος Παναγόπουλος και πριν λίγο είχε αποφοιτήσει με άριστα  από την Παιδαγωγική Ακαδημία Θεσσαλονίκης. Χάρηκαν οι χωριανοί όταν έμαθαν ότι ήταν από το γειτονικό Βερσίτσι (σήμερα Σειρές) και γρήγορα έγινε για όλους «ο δάσκαλος ο Τάσος». Στο Λειβάρτζι υπηρέτησε ένδεκα (11) συναπτά έτη, όχι απλά ως δάσκαλος και διευθυντής του 3/θέσιου Δημοτικού Σχολείου, αλλά και ως ένας πραγματικός αναμορφωτής, αφήνοντας πολύ μεγάλη τη σφραγίδα του.

     Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς! Την πατρική του στοργή στους μαθητές του – «στα παιδιά» του, όπως ο ίδιος έλεγε; Το ότι μίλαγε πάντα για το «κύτταρο της κοινωνίας», την οικογένεια, δημιουργώντας ο ίδιος μια οικογένεια πρότυπο; Το ότι κάθε καλοκαίρι που τα σχολεία έκλειναν, με πολύ συγκίνηση και με δάκρυα αποχαιρετούσε τους μαθητές του; Τα φροντιστήρια που έκανε αφιλοκερδώς στους απόφοιτους του Δημοτικού, μέχρι τις εισαγωγικές εξετάσεις στο Γυμνάσιο; Την πρωτοποριακή  λειτουργία του σχολείου, με μουσείο, με σχολικό κουρείο, με ομάδα Α΄ βοηθειών αποτελούμενη από μαθητές, με σχολικό συνεταιρισμό, με κατασκευή σύγχρονων λουτρών από δωρεές των Συλλόγων Αθήνας και Αμερικής; Τις δόξες που γνώρισε ο σχολικός μας ανθόκηπος; Την υποδειγματική λειτουργία των σχολικών μαγειρείων; Τους πάμπολλους επαίνους που έλαβε το Δημοτικό Σχολείο του χωριού μας, για την υποδειγματική λειτουργία του, επί των ημερών του, από Επιθεωρητές, από Νομάρχες και Υπουργούς; Τα λόγια μαθήτριάς του, «τα γράμματα που έμαθα από τον Παναγόπουλος, δεν τα έμαθα στο πανεπιστήμιο!»; Ή μήπως το πρώτο και μοναδικό Παιδαγωγικό Συνέδριο που έγινε με δική του πρωτοβουλία και διοργάνωση στο σχολείο του Λειβαρτζίου; Στο συνέδριο αυτό περευρέθησαν και το παρακολούθησαν πολλές προσωπικότητες των Γραμμάτων και ο τότε Υπουργός Παιδείας!

     Όμως, δεν περιορίστηκε στα του σχολείου μόνο. Με τις πρωτοποριακές ιδέες του συμμετείχε και συνέβαλε στην αναμόρφωση ολόκληρου του χωριού. Έζησε μαζί μας τα ομορφότερα χρόνια της ζωής σου, όπως και ο ίδιος έλεγε. Χόρεψε στη χαρά μας και έκλαψε στον πόνο μας. Δεν έχανε καμία ευκαιρία να δηλώνει υπερήφανα ότι νοιώθει «Λειβαρτζινός»! Και πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού εκεί δημιούργησε την οικογένειά του με την, επίσης εκπαιδευτικό, εκ Δίβρης (Λαμπείας Ηλείας) Θεοπίστη Καρυανού και εκεί, στο ναό της Αγίας Παρασκευής, βάφτισαν τα παιδιά τους, τον Κώστα, Διευθύνοντα Σύμβουλο της γνωστής εταιρίας ALCO και το Γιώργο, διαπρεπή δικηγόρο.

     Μετά από ένδεκα χρόνια έφυγε από το χωριό μας και λίγο αργότερα προήχθη σε Επιθεωρητή και μετά Νομαρχιακό Επιθεωρητή Α΄/βάθμιας Εκπαίδευσης. Για όλους εμάς τους μαθηρές του και το Λειβάρτζι, όμως, είναι και θα μείνει, όχι απλά «Ο ΔΑΣΚΑΛΟΣ» με το άρθρο υπογραμμισμένο και με «Δ» κεφαλαίο, αλλά με όλα τα γράμματα κεφαλαία!

     Μα και μετά τη συνταξιοδότησή του, ποτέ δεν «ησύχασε». Πέρα από την επιτυχή ενασχόλησή του με τα κοινά, δημοσίευε συνεχώς άρθρα σε εφημερίδες και περιοδικά, συνεχίζοντας να υπηρετεί την παιδεία που τόσο αγάπησε και με αυτόν τον τρόπο. Και βέβαια, αξέχαστος μένει σε όλους μας ο ιδιαίτερα καλλιτεχνικός τρόπος γραφής του.

Γράμμα (5.6.2001) του αείμνηστου πρώτου δασκάλου μου

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ

από την προσωπική του αλληλογραφία με

την κόρη μου Μαρίνα, μαθήτρια ΣΤ΄ δημοτικού τότε.

(Για μεγέθυνση της εικόνας "πατήστε" επάνω σ΄αυτή)

     Όλα τα επόμενα χρόνια «ο δάσκαλος ο Τάσος» ήταν το μέτρο σύγκρισης για όλους τους μετέπειτα δασκάλους που υπηρέτησαν στο χωριό. Αν, μάλιστα, ληφθούν υπ' όψιν και οι μεγάλες και σε πολλές περιπτώσεις ανυπέρβλητες δυσκολίες εκείνης της εποχής, που σήμερα μπορεί να ακούγονται ως εξωπραγματικές, η προσφορά του λαμβάνει πολύ μεγαλύτερη αξία.  Η μνήμη του, τ’ όνομά του και η προσφορά του μένουν και θα μένουν ανεξίτηλα στις καρδιές, όχι μόνο των Λειβαρτζινών, αλλά και των δεκάδων ακόμα χιλιάδων μαθητών του και συνεργατών του.

                                Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 5.5.2019

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

                                          

Η ομιλία μου - επίλογος στην παρουσίαση του βιβλίου μου

«Επιλεγμένα (ποιήματα-διηγήματα)»

το Σάββατο 13 Απριλίου 2019

στην αίθουσα του πρώτου ορόφου

του Παμπελοποννησιακού Σταδίου Πατρών

     Βροχή οι αναρτήσεις στο διαδίκτυο και καταιγισμός διθυραμβικών σχολίων, τιμητικών και επαινετικών πάντα, για την εκδήλωση πρωτίστως και για την ταπεινότητά μου δευτερευόντως! Ο λόγος για την παρουσίαση του βιβλίου μου «Επιλεγμένα (ποιήματα-διηγήματα)» στην αίθουσα εκδηλώσεων του πρώτου ορόφου του ΠΑΜΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ, στις 13.4.2019, παρουσία και του Δημάρχου Καλαβρύτων κ. Γεωργίου Λαζουρά.

     Οι πολλές, πάμπολλες αναρτήσεις στο διαδίκτυο έχουν κάνει ευρέως γνωστό το θέμα, γι’ αυτό και δεν θα «επιμείνω» σ’ αυτό. Δεν θα ήταν αντικειμενικό, άλλωστε. Κρατάω στο κεντρικότερο σημείο της καρδιάς μου την αγάπη όλων: διοργανωτών, ομιλητών, συντελεστών παρευρισκομένων! Θα μου επιτραπεί, όμως, να υπογραμμίσω μια παράγραφο από το άρθρο της ηλεκτρονικής εφημερίδας https://www.kalavrytanews.com/ , που πραγματικά νοιώθω ότι «έπιασε το σφυγμό μου»:

   […]Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην αποφώνησή του ο πατριδολάτρης συμπατριώτης μας, επεσήμανε πως μεγαλύτερη βαρύτητα για τον ίδιο μέσα από τις πνευματικές του δημιουργίες και εκδηλώσεις, είναι που προβάλλεται το χωριό του, το Λειβάρτζι, και γενικότερα ο τόπος μας![…].

     Θεωρώντας ότι το θέμα έχει καλυφθεί «πανταχόθεν», λοιπόν, θα περιοριστώ να παραθέσω την ομιλία μου, με την οποία έκλεισε και η εκδήλωση:

« Κύριε Δήμαρχε, αγαπητοί διοργανωτές, φίλες και φίλοι,

     Είναι κάποιες ξεχωριστές στιγμές με κάποια ξεχωριστά συναισθήματα που πραγματικά σου σημαδεύουν ανεξίτηλα τη ζωή. Δεν βρίσκω λόγια να πω τίποτα περισσότερο, παρά να σας ευχαριστήσω από καρδιάς όλους. Αρκετοί από σας διανύσατε πολλές δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιόμετρα για να παρευρεθείτε εδώ σήμερα. Να σημειώσω παράλληλα, πως στους δύσκολους καιρούς που μας έχουν ξημερώσει, πνευματικές συγκεντρώσεις όπως αυτή εδώ απόψε, είναι φάρος ελπίδας και προσανατολισμού.

     Ευχαριστώ, λοιπόν, εν πρώτοις, τους οικοδεσπότες για την άψογη διοργάνωση, την Πρόεδρο του Συλλόγου Γυναικών Αγίου Βασιλείου, την κ. Τασία Μπιρλή, που η ίδια είναι και υπεύθυνη της Λέσχης Ανάγνωσης «ΟΜΑΔΑ» του Συλλόγου. Στο πρόσωπό της ευχαριστώ όλο το Σύλλογο και όλη την ΟΜΑΔΑ. Ευχαριστώ τον συδιοργανωτή Πρόεδρο του Συλλόγου Λειβαρτινών Πάτρας κ. Βασίλη Θούα, και στο πρόσωπό του όλο το Σύλλογο, που είναι και συγχωριανοί μου. Σας ευχαριστώ και για τη φιλοξενία και για τα κολακευτικά λόγια που είπατε για την ταπεινότητά μου.

     Θέλω ακόμα να ευχαριστήσω για τις τέλειες απαγγελίες των ποιημάτων και την απόδοση των κειμένων. Και δεν θα χάσω την ευκαιρία να εξάρω την προσφορά των «Ταξιδευτών της Πρόζας». Το θέατρο δεν είναι μόνο ψυχαγωγία. Είναι και διδασκαλία, και κάποιες φορές κυρίως διδασκαλία. Και οι «Ταξιδευτές της Πρόζας» δίνουν δυναμικά το παρόν και στο ποιείν ήθος. Ήξεραν πολύ καλά το λόγο οι αρχαίοι μας πρόγονοι που επεδείκνυαν μεγάλη σημασία στον τομέα αυτό και κάθε πόλη είχε το δικό της θέατρο.

     Και βέβαια, δεδομένες οι ευχαριστίες μου στον κ. Δήμαρχο και στους κύριους ομιλητές. Τον Κωνσταντίνο Νικολόπουλου-Καμενιανίτη και την Παναγιώτα Λάμπρη.

     Εκτός από συμμαθητές στα γυμνασιακά χρόνια με τον Συγγραφέα, λογοτέχνη και τ. Αντιπρόεδρο της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών Κωνσταντίνο Νικολόπουλο-Καμενιανίτη, μας συνδέουν πολλές ακόμα ιδιότητες και δεσμοί, που τους ακούσατε πριν από λίγο από τον ίδιο. Ο Κώστας πίστεψε πολύ νωρίς στην ταπεινή μου πένα και μου έδωσε πρώτος τον τίτλο του συγγραφέα. Μα δεν έμεινε εκεί. Στα πρώτα δειλά λογοτεχνικά μου βήματα με κράτησε από το χέρι, όπως και πάντα μου δίνει το χέρι του. Και σήμερα μιλάει με τα κολακευτικότερα λόγια για την ελαχιστότητά μου. Κώστα μου, σ’ ευχαριστώ πολύ!

      Με την εκπαιδευτικό, ερευνήτρια, συγγραφέα, λογοτέχνη, λαογράφο Παναγιώτα Λάμπρη, καθώς και με την πολύ πλούσια και πολυδιάστατη ακόμα πνευματική της δράση, γνωριστήκαμε σε εκδρομή στην Κωνσταντινούπολη το 2008. Έκτοτε συμπορευόμεθα και  πνευματικά και ως πολύ καλοί φίλοι. Να υπογραμμίσω ότι η Παναγιώτα είναι τρεις φορές δική μας: Μία φορά, γιατί προέρχεται από τα νερά της συζύγου μου, την Ήπειρο. Άλλη μία γιατί υπηρέτησε στο παρελθόν στο Αίγιο και ήταν μέλος του συνδέσμου Εκπαιδευτικών Αιγίου και Καλαβρύτων. Και μία τρίτη φορά, γιατί σήμερα διδάσκει εδώ στην Πάτρα. Γιώτα  μου, Σ’ ευχαριστώ πολύ! Κρίμα που δεν είμαστε κοντύτερα, να ανταμώνουμε πολύ πιο συχνά!

     Το γράψιμο είναι τρόπος έκφρασης και επικοινωνίας. Είναι όμως και μοναχική ενασχόληση και αισθάνομαι πολλές φορές «παρών-απών» από την οικογένειά μου. Ευχαριστώ και τις τρεις μούσες μου, που πάντα με εμπνέουν με την αγάπη τους, τη δροσιά τους και την ομορφιά τους, τη σύζυγό μου Ελένη και τις δυο κόρες μας, τη Μαρίνα και την Αγγλική, τόσο για τη στήριξή τους όσο για την κατανόησή τους και, κάποιες φορές για την ανοχή τους! Τα δυο κορίτσια μας δεν μπόρεσαν να είναι μαζί μας απόψε…

     Από τα βιβλία που βρίσκονται εδώ και που μπορείτε να πάρετε, κανένα δεν έχει κερδοσκοπικό χαρακτήρα. Οι εισπράξεις απλά καλύπτουν τις ανάγκες έκδοσης, αφού όλα έχουν αυτοχρηματοδοτηθεί. Τρία μόνο εξ αυτών εκδόθηκαν με χορηγίες, και οι εισπράξεις τους είναι για σκοπούς και αναφέρονται στα ίδια τα βιβλία.

     Κα Σκαλτσά-Δημητρακοπούλου, Αφροδίτη μου αγαπημένη, σε αφήνω για το τέλος και θα δεις το γιατί. Πριν το τέλος, όμως, θέλω να πω τούτο: ένα μεγάλο και ξεχωριστό ευχαριστώ σε όλους, γιατί έμμεσα μέσα από αυτή την εκδήλωση προβάλλεται το λατρεμένο μου χωριό και το χωριό της μητέρας μου, που είναι κι αυτό χωριό μου και για εμένα αυτό είναι το μείζον και το λέω με πολλή συγκίνηση.

     Αφροδίτη μου! Αγαπημένη φίλη και φίλη του χωριού μου, υπερηφανεύομαι και υπερηφανευόμαστε όλοι μας πάρα πολύ όταν λες, και ξέρω ότι το νοιώθεις, «χωριό της καρδιάς σου» το Λειβάρτζι! Η αποψινή εκδήλωση ξεκίνησε από τη δική σου τιμητική πρόταση. Και είσαι εσύ που κίνησες και πρωτοστάτησες στις διαδικασίες, σε συνεργασία με τον Πρόεδρο του Συλλόγου Λειβαρτζινών Πάτρας, την αγαπητό μας Βασίλη Θούα. Σαν ελάχιστη ένδειξη ευγνωμοσύνης στην εξαιρετική τιμή που μου κάνεις, θέλω να σου αφιερώσω ένα βιβλίο, που σχεδόν έχει ολοκληρωθεί, αλλά ακόμα δεν έχει εκδοθεί. Είναι μία προσπάθεια, με την οποία θα επιχειρήσω να «κολυμπήσω λίγο στα βαθειά». Συγκεκριμένα, πρόκειται για θεατρικό, στο οποίο το κωμικό και το συναισθηματικό στοιχείο, είτε εναλλάσσονται, είτε συνυπάρχουν. Ο τίτλος που του έχω δώσει είναι «ζωοκτονία εξ αμελείας» και σου το αφιερώνω με όλη μου την αγάπη, και αν δεν έχεις αντίρρηση να το προλογίσεις! Είσαι η πλέον ειδική! ».

     Επιβάλλεται να εκφράσω ακέραιες τις ευχαριστίες μου και σε συγχωριανούς μου, καθώς και στο Σύλλογο Λειβαρτζινών Αθήνας, που δρομολογημένες δραστηριότητες δεν επέτρεψαν να παρευρεθούν, παρ' όλο που το επιθυμούσαν διακαώς. Συγκεκριμένα αναφέρομαι στις εργασίες που βρίσκονται σε εντατικούς ρυθμούς στον περιβάλλοντα χώρο του ναού του αγίου Ιωάννου του του Προδόμου στο χωριό, για την ανέγερση του κτιριακού συγκροτήματος/ξενώνα «Καλλιόπη», δωρεά στο Σύλλογο της Αθήνας της αείμνηστης Καλλιόπης Ραβαζούλα, όπου εκεί είναι απαραίτητο να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα. 

     Να αναφερθώ και σε μια όμορφη και τιμητική πρωτοβουλία του συνδιοργανωτή Συλλόγου Λειβαρτινών Πάτρας: Μετά το τέλος της παρουσίασης του βιβλίου, παρέθεσε δείπνο προς τιμή του τιμώμενου και των συντελεστών στο κέντρο «Περιβόλα», στην ομώνυμη περιοχή της Πάτρας, όπου περάσαμε πολύ-πολύ όμορφα!

     Προωθώ/παραπέμπω, τέλος, στο άρθρο του https://www.kalavrytanews.com/, που «έπιασε το σφυγμό μου», όπως προανέφερα, και που καθρεφτίζει την επιτυχία της εκδήλωσης:

https://www.kalavrytanews.com/2019/04/blog-post_59.html  

     ΤΟ  ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΜΟΥ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!!

     Ακολουθούν φωτογραφίες από την εκδήλωση και το δείπνο. Για μεγέθυνση, «πατήστε» επάνω σ’ αυτές.

Η προσωποποίηση της τελειότητας του συντονισμού,

«αεικίνητη», «παλαιάς κοπής» αναγνώστρια,

υπεύθυνη των «ταξιδευτών της Πρόζας

και πολύ αγαπητή φίλη και φίλη του χωριού μου

Αφροδίτη Σκαλτσά-Σημητρακοπούλου

Ο χαιρετισμός του Δημάρχου Καλαβρύτων

κ. Γεωργίου Λαζουρά.

Δεξιά μου οι ομιλητές Παναγιώτα Λάμπρη

και ο Κωνσταντίνος Νικολόπουλος

Το «αδιαχώρητο» στην αίθουσα

Με Μέλη των «Ταξιδευτών της Πρόζας»

και τον ομιλητή λογοτέχνη-Συγγραφέα

Κωνσταντίνο Νικολόπουλο-Καμενιανίτη

Με τους:

Δήμαρχο Καλαβρύτων, Αφροδίτη Δημητρακοπούλου

Κωνσταντίνο Νικολόπουλο,, Θεόδωρο Θανόπουλο

Χαιρετισμός του Προέδρου

του Συλλόγου Λειβαρτζινών Πάτρας, Βασίλη Θούα

Χαιρετισμός του εκπαιδευτικού και συγγραφέα

Θανάση Χρυσανθόπουλου,

του «ηθικού αυτουργού»

της δημιουργίας του βιβλίου

«Επιλεγμένα»

Με τους:

Τάκη κόρδα, Θανάση Χρυσανθόπουλο

Παναγιώτη Φωτόπουλο

Στο κέντρο «Περιβόλα», με τις κυρίες:

Αφροδίτη Δημητρακοπούλου

Τασία Μπιρλή (κέντρο)

Ελένη Ηλιοπούλου (αριστερά)

Στο κέντρο «Περιβόλα»

με τον πρόεδρο Βασίλη Θούα

με τους αγαπημένους μου φίλους

Βάσω Κίτσου και Γιάννη Λαλάκο

Στο κέντρο «Περιβόλα»

με τη σύζυγό μου Ελένη

και τους αγαπημένους μας φίλους

Ασπασία και Μάκη Δημητρίου

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 16.4.2019

http://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html

Ερωτικό ποίημα («ραβασάκι»)
αγνώστου ανδρός και χωρίς τίτλο,

με σύντομη μελέτη-ανάλυση 

     Το ερωτικό αυτό ποίημα είναι γραμμένο με πένα σε δύο σελίδες «Α3», που το χαρτί έχει «κιτρινίσει» από το χρόνο, αλλά διατηρείται σε καλή κατάσταση. Βρέθηκε μέσα σε φθαρμένο βιβλίο παλαιοπωλείου.

    Η πρώτη σελίδα έχει ένδεκα (11) στροφές και η δεύτερη οι δεκατρείς (13). Συνολικά στροφές είκοσι τέσσερις (24).

     Είναι ξεκάθαρο πως ο ποιητής-συγγραφέας του είναι άνδρας. Αυτό φαίνεται τόσο από το «πρώτο πρόσωπο» που το γράφει, όσο και από το «δεύτερο πρόσωπο», στο οποίο απευθύνεται.

     Ο ποιητής προόριζε να παραδώσει, πιθανότατα, (ή είχε παραδώσει) το ποίημα του στην αγαπημένη του, ως «ραβασάκι». Σε καμία από τις δύο σελίδες δεν είναι γραμμένο ούτε το δικό του όνομα, ούτε της αγαπημένης του, προφανώς να μη γίνει γνωστή η ταυτότητά τους σε τρίτους. Επίσης, δεν αναφέρεται ούτε η χρονολογία της συγγραφής του. Από το έτος έκδοσης του βιβλίου, πιθανολογείται ότι έχει γραφεί την περίοδο του β΄ παγκοσμίου πολέμου ή και λίγο αργότερα.

     Ευαίσθητος ο ψυχισμός, έντονος και ο λυρισμός του, γίνεται αισθητός τόσο από τον τρόπο που «χειρίζεται» και εκφράζει τα συναισθήματά του, όσο και από τις διάφορες «ζωγραφιές», σχετικά καλαίσθητες, που «ντύνουν» και «συμβαδίζουν» με το ποίημα.

     Φαίνεται όμως πως η «αγαπημένη» του, είτε δεν ανταποκρινόταν στα αισθήματά του, είτε (το πιθανότερο) είχε ανταποκριθεί αρχικά και στη συνέχεια, ή «απέσυρε» τα δικά της αισθήματα, είτε «βαρύνοντες» οικογενειακοί λόγοι (π.χ. «υποχρεωτικό» συνοικέσιο) την ανάγκασαν να «απομακρυνθεί».

     Είναι ακόμα προφανές πως στο ποίημα του ο «πληγωμένος» από τα βέλη του φτερωτού θεού ποιητής, χρησιμοποιεί όλα του τα «όπλα» προκειμένου να πετύχει το σκοπό του. Να «αναγκάσει», δηλαδή, την αγαπημένη του να αλλάξει γνώμη: Επιδιώκει να τη συγκινήσει – ίσως και να την κάνει να τον θαυμάσει –, να την κάνει να νοιώσει οίκτο γι αυτόν, ακόμα και να την «εκβιάσει» με την απειλή της αυτοκτονίας!        

     Το ποίημα είναι γραμμένο σε στροφές των τεσσάρων στίχων, σε ιαμβικό οκτασύλλαβο και επτασύλλαβο, αντίστοιχα, και ομοιοκαταληξία. Ο πραγματικά αξιοπρόσεκτος τρόπος «καλλιτεχνικής» γραφής φανερώνει το αρκετά καλό (για την εποχή) μορφωτικό επίπεδο του πνευματικού δημιουργού, αν και κάποια «κραυγαλέα» ορθογραφικά και εκφραστικά λάθη δεν λείπουν! Λείπουν, όμως, παντελώς τα σημεία στίξης. Φαίνεται ακόμα πολύ καθαρά και πως ο ποιητής είχε κάποιες εμπειρικές ποιητικές γνώσεις, μάλλον από τη δημοτική ποίηση.

     Αξιοσημείωτο είναι και το ότι ο «αποστολέας» είχε «διπλώσει» με τέτοιον τρόπο το «ραβασάκι» του και είχε αριθμήσει έτσι τις στροφές του ποιήματος, ώστε η «παραλήπτρια» αγαπημένη του να βλέπει να «εκτυλίσσεται» η «υπόθεση» του ποιήματος στα χέρια της με τρόπο «τελετουργικό», που θα έκανε το ενδιαφέρον της και την αγωνία της μεγαλύτερη! «Πετυχαίνει» ο αποστολέας να διαβαστεί το ποίημα του από την αγαπημένη του με τέτοιον τρόπο, σαν να «ανοίγει» η ίδια με τα χέρια της «ένα-ένα» τα «φύλλα της καρδιάς του»! Σίγουρα η «μαστοριά» του αυτή, είναι πολύ ενδιαφέρουσα!

     Κάποιες στροφές του ποιήματος έχουν αποτυπωθεί «ανάποδα» και σε άλλη επιφάνεια του χαρτιού. Αυτό εκτιμάται ότι έγινε κατά το «δίπλωμα», επειδή πιθανότατα το μελάνι δεν είχε στεγνώσει καλά.

     Παρατίθεται το ποίημα σε πιστή αντιγραφή, με τη διευκρίνιση πως ο τονισμός είναι με το μονοτονικό σύστημα, αντί του πολυτονικού που χρησιμοποιεί ο ποιητής. Στην αντιγραφή τονίζονται και οι μονοσύλλαβες λέξεις, χωρίς όμως περισπωμένες και πνεύματα:

-1-

«Σιγά σιγά  μέ προσοχή

άνοιξε τό χαρτίον

καί εντός αυτού θέ νά ιδής

τόν δυστηχί μου βίον

 -2-

Καί τούτο θέλει προσοχή

καί μαστοριά μεγάλη

Διά νά ξεύρεις έπειτα 

νά τό σφαλίσεις πάλι

-3-

Ωσάν αυτό τό λούλουδο          

                   έτσι καί γώ ανθούσα                             

Καί μέ καρδία καθαρά

Χαρά παντού σκορπούσα

        (Κάτω από τη στροφή 3 είναι ζωγραφισμένο ένα λουλούδι)       

-4-

Έτσι καί η καρδούλα μου       

ήτανε ανθυσμένη                      

Καί σύ μού τήν εμάρανες

νεκρά κι αποθαμένει

        (Κάτω από τη στροφή 4 είναι ζωγραφισμένα λουλούδια)

-5-

Κλαίω καί παραδέρνομαι

σάν τού βοργιά τό κύμα

ως πού νά βρώ αγάπη μου

τό σκοτινό μου μνήμα

-6-

Τά δύο φύλλα τής καρδιάς

πουλί μου νά τραβήξης

καί τότε τήν καρδούλα μου

εύκολα θέ ν’ ανοίξης

-7-

Ιδού λοιπόν …  (δυσανάγνωστη λέξη ή λέξεις)

τήν πάσχουσα Καρδίαν

Αφ’ ότου τήν επλήγωσες

δέν είδε θεραπίαν

-8-

Βλέπεις τό πόσον ο έρωτας

μού τήν έχει πληγώσει

Καί τώρα ποιος θά δυνιθή

γιατριά νά τήν (της;) δώσει

-9-

          Γιά κύτα τήν Καρδούλα μου            

                     μαχαίρι τήν τρυπάει                         

                    καί φίδι ολοζώντανο                        

                  τό αίμα της ρουφάει                        

     (Δεξιά της στροφής 9 είναι ζωγραφισμένη μια καρδιά, μ’ ένα μαχαίρι να την τρυπάει και ένα φίδι να «της πίνει» το αίμα. «Μέσα» στην καρδιά δυο ακόμα σκίτσα, ενός άνδρα και μιας γυναίκας, προφανώς του νέου και της αγαπημένης του).

-10-

όχι ποτέ δέ σέ ξεχνώ

θά σ’ αγαπώ ακόμα

Κι όταν σπεπάση τό κορμί

τής γής τό μαύρο χώμα

-11-

Τό πρώτο φίδι σκόθηκε (σηκώθηκε)

κτύπισε(;) τήν κορφί μου

τό άνω(άλλο;) φύλο άνοιξε

να δής και την μορφή μου

     
(Στο κάτω μέρος της πρώτης σελίδας είναι σκιτσαρισμένες δύο «μορφές»: μια ανδρική πλάι σε μια γυναικεία και οι δυο μαζί «μέσα» σε μια καρδιά. Την καρδιά έχει «καρφώσει» ένα  σπαθί (το μεγαλύτερο μέρος της «λεπίδας» είναι «μέσα»), ενώ ένα φίδι την έχει «πλησιάσει»… απειλητικά).

     Συνεχίζει η δεύτερη σελίδα:

-12-

Μού είπες πώς θά μ’ αρνηθής

μάθετο πώς παθαίνω

Και ζωντανό αποχωρισμό

εγώ δέν υπομένο

-13-

Ιδού τό δηλητήριον

τού έρωτος πού πίνω

Τό πίνω καί σέ χαιρετό

καί τήν υγειά σ’ αφίνο

-14-

Αλύπητη λυπήσουμαι

πάω ν’ ανοίξω μνήμα

Για ν’ άμπω μέσα ζωντανός

κι άς έχεις σύ το κρίμα

-15-

Άμα πεθάνω βάλε μου

μιά πλάκα μαρμαρένια

καί γράψ’ απάνω αγάπι(;) μου

πώς πέθανα γιά σένα

-16-

Καί τού αέρος θά τού πώ

νά μήν σέ χαιρετάει

καί νά σού πεί πώς ένας νιός

γιά σέ στόν Άδη πάει

-17-

Γιά τελευταία μου φορά

σέ αποχαιρετάω

Τό κάτω φύλο άνοιξε

νά δεις καί πού θά πάω

     (Μεταξύ των στροφών 12, 13, 14, 15 και 16, 17 υπάρχουν δύο ζωγραφιές: Στην πρώτη (αριστερά) φαίνεται ένα τραπέζι με «πόδια» «χιαστί», πάνω στο οποίο είναι ένα ποτήρι, που περιέχει «δηλητήριο». Στη δεύτερη (δεξιά) «φαίνεται» ένας ευπαρουσίαστος νέος άνδρας, με κοστούμι και γραβάτα, να «δείχνει» το ποτήρι με το δηλητήριο, το οποίο προορίζεται για… τον ίδιο!)

-18-

Τό βλέπεις κίνο τό πουλί

πού τρώει τό σταφύλι(;)

Έτσι καί τήν καρδούλα μου

τήν τρώει τό μαύρο φίδι

     (Κάτω και αριστερά από τη στροφή 18, είναι ζωγραφισμένο ένα κλήμα και ένα πουλί τρώει ένα σταφύλι).

-19-

Τέσσερα φύλα έχει η Καρδιά

τά δυό τά ές (τα έχεις) παρμένα

τά άλλα δύο τάφησες (τα άφησες)

κομένα μαραμένα

-20-

Βλέπεις τόν τάφο τόν κενό(;)

πού μέ περιμένει

εγώ γιά σένα πάω νά μπώ

τή γή τή μαυρισμένη

-21-

Εις τό ψυχρόν τού τάφου μου

τό μάρμαρο επάνω

άρα θά χείσης δάκρυα

Όταν θέ νά πεθάνω(;)

-22-

Να ’ξερα ποιός θά λυπηθή

ποιός θά μυρολοΐσι 

Τό άμοιρο τό Σώμα μου

Στο χώμα πρίν σαπίσι

-23-

Άν ίσως καί σού φέρουνε

τά κολυβάμου φάτα

κι ειπέ θεός συνχώρησε

το νέο που μ’ αγάπα

-24-

Κι τάφι (Κι οι τάφοι) δέν μέ θέλουνε

καί οι νεκροί φωνάζουν(:)

εμείς δέν θέλουμαι ψυχές

Νά βαργιαναστενάζουν»

   

     (Κάτω και δεξιά της δεύτερης σελίδας υπάρχουν δυο ζωγραφιές, που στην ουσία είναι μία: Ένας «χορταριασμένος» τάφος, πού γύρο του έχουν  «φυτρώσει» και αγριολούλουδα. Στο πάνω μέρος του τάφου βρίσκεται ένας μαρμάρινος σταυρός. Επάνω στον τάφο «φαίνεται» ένας ακόμα σταυρός, πιθανότατα λουλουδένιος, ενώ υπάρχει και μία ακόμα αξιοπρόσεκτη λεπτομέρεια: Ένα μικρό σκεύος, που μπορεί να είναι λιβανιστήρι, ή το ποτήρι από το… δηλητήριο!).

Επιμέλεια: Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 12.4.2019

http://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html