O Iνδός Φιλέλληνας Ujjal Ghosh και η Φιλελληνική του δραστηριότητα

     Έχοντας και ο γράφων προσωπικές φιλικές σχέσεις με σύγχρονους και μεγάλους Φιλέλληνες, ήταν μια ευλογημένη στιγμή η κουβέντα μας με την ταλαντούχο και πολυβραβευμένη ποιήτρια και εκλεκτή προσωπική φίλη κ. Παρασκευή (Βούλα) Μέμου, από το Σκεπαστό Καλαβρύτων, για τον Φιλέλληνα κ. Ujjal Ghosh από την Καλκούτα της Ινδίας. Ειδικά μόλις πληροφορήθηκα ότι ο Ujjal Ghosh αποδίδει τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδος στην Ελληνική και στην Ινδική γλώσσα, θαύμασα, ενθουσιάστηκα και συγκινήθηκα. Επόμενο, λοιπόν, τα συναισθήματα να φέρουν την ανάγκη έκφρασης μέσω της πένας.
     Ευχαριστώ θερμά τη Βούλα Μέμου, φίλη του Ujjal Ghosh, που με καθιστά κοινωνό του ενδιαφέροντος αυτού θέματος και πρόθυμα μου παραχώρησε υλικό για τη δημοσίευση του παρόντος άρθρου. Είναι τιμή όλων μας η αγάπη των Φιλελλήνων για την Πατρίδα μας. Τιμή και για τη Βούλα Μέμου και για τα Καλάβρυτα η φιλία της με τον Ujjal Ghosh.
 
     Λίγα λόγια για τον Ujjal Ghosh και τους τρόπους εκδήλωσης των Φιλελληνικών του αισθημάτων και δραστηριοτήτων
 
     Ο Φιλέλληνας Ujjal Ghosh προέρχεται από μια φτωχή αγροτική οικογένεια και γεννήθηκε το 1966 στο μικρό χωριό Raninagar, στην περιοχή North North Parganas της δυτική Βεγγάλης της Ινδίας, 90 χιλιόμετρα βόρεια της Καλκούτας. Γονείς του είναι ο Debendra Nath Ghosh και η Ashalata Ghosh. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Καλκούτας Φυσική, Χημεία και Μαθηματικά το 1987.
     Στη σχολική του ζωή διδάχθηκε για τους αρχαίους Έλληνες. Τον επηρέασαν πολύ θετικά ο Όμηρος, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Πυθαγόρας, ο Αρχιμήδης, ο Ευκλείδης, ο Μεγασθένης και πολλοί άλλοι κι αυτό τον έκανε να νοιώσει μια βαθιά αγάπη για τον Ελληνικό πολιτισμό.
     Όταν το 1988 ιδρύθηκε η «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΚΥΚΛΟΣ» στην Καλκούτα, από τον διάσημο Asit Chakraborty (1935-2003), ο Ujjal Ghosh ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη. Άρχισε να μαθαίνει Ελληνικά υπό την επίβλεψη του Asit Chakraborty. Το 1995 είχε λάβει πρόσκληση από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας. Εκείνη την εποχή είχε μια ακόμα ευκαιρία να πλουτίσει τις γνώσεις του στα Ελληνικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σ’ αυτήν την περίοδο πέρασε πολλές όμορφες στιγμές με ευγενείς Έλληνες. Ο ίδιος ομολογεί ότι ήταν μια πραγματικά αξέχαστη αυτή η εμπειρία του.
     Έγραψε και δημοσίευσε πολλά ποιήματα και άρθρα στα τοπικά περιοδικά. Έγραψε και για την εμπειρία του στην Ελλάδα και τη δημοσίευσε ως βιβλίο στα Μπενγκάλι (τοπική γλώσσα της Βεγγάλης), με την ονομασία PARAPARER PATHE SHESH NIRDESH (Τελευταία εντολή για θαλασσινά ταξίδια / Τελευταία οδηγία κατά τη διάρκεια των ταξιδιών και των διασταυρώσεων), η οποία αναγνωρίστηκε σε μεγάλο βαθμό από το λαό της Βεγγάλης. Διετέλεσε, επίσης, συντάκτης ενός τριμηνιαίου περιοδικού της Πατρίδας του, με τον τίτλο «ΠΑΡΘΕΝΩΝ»(!), το 1997-1998.
     Έχει μεταφράσει και δημοσιεύσει πολλά Ελληνικά ποιήματα στα Μπενγκάλι και αντίστροφα σε διάφορα περιοδικά. Σήμερα ασκεί το λειτούργημα του καθηγητή και είναι ενεργό μέλος του «ΚΥΚΛΟΥ» (Ελληνική Λέσχη της Καλκούτας). Παντρεύτηκε το 2011 με τη Rama Ghosh.
     Μεταξύ των μεγάλων-μέγιστων πράξεων που εκφράζουν τα Φιλελληνικά αισθήματα του Ujjal Ghosh, είναι και η απόδοση του Εθνικού μας Ύμνου, που έψαλλε στην Ελληνική και στην Ινδική γλώσσα, την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου 2021), σε διαδικτυακή συγκέντρωση ποιητών από όλη την γη! Επίσης, ο Ινδός Φιλέλληνας συμμετείχε την Κυριακή 27 Μαρτίου στον εορτασμό των 200 χρόνων Παλιγγενεσίας σε διαδικτυακή συνάντηση ποιητών απ’ όλο τον κόσμο! Στον εορτασμό αυτό μίλησε στα Ελληνικά για Ήρωες του 1821 και απήγγειλε στίχους από το Θούριο του Ρήγα! Θα είναι, βεβαίως, μεγάλη  παράλειψη, αν δεν αναφερθεί ότι ο επίσης Φιλέλληνας και ιδρυτής «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΚΥΚΛΟΣ» στην Καλκούτα Asit Chakraborty που προαναφέραμε, μετέφρασε στη γλώσσα της Πατρίδας του τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδος, την οποία μετάφραση παραθέτουμε αυτούσια:

 

Ύμνος εις την Ελευθερίαν  Διονύσιος Σολομός (1798—1857)

 

Σε γνωρίζω από την κόψη

του σπαθιού την τρομερή,

σε γνωρίσω από την όψη

που με βία μετράει τη γη.

 

Απ' τα κόκκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθερία!

 

Μετάφραση στην Ινδική γλώσσα από τον Asit Chakraborty:

 

মুক্তিগীতি দিয়নিসিয়স সলোমস (১৭৯৮—১৮৫৭) ------

 

- মুক্তি তোরে চিনেছি তোর

খর অসির ভীষণ ধারে,

চিনেছি তোর দৃষ্টি-তীরে

মাপিস যখন ধরার হৃদয় তীব্র ঝড়ে।

 

মুক্তি ওরে ললাম-ভূতা

যুগান্তরের হাজার গ্রিকের অস্থি-পূতা,

আদি শূরের রুধির স্নাতা

মুক্তি ওরে, মুক্তি ওরে!

 
    Στη συνέχεια παραθέτουμε φωτογραφικό υλικό που ευγενώς παραχώρησε η κ. Βούλα Μέμου:

Το πρωτοσέλιδο του «Τρίμηνου Περιοδικού της κλασικής σκέψης» 

της Καλκούτας, «ΠΑΡΘΕΝΩΝ»-φύλο του 1998.
Διακρίνουμε:
1: Η ονομασία του περιοδικού είναι στα Ελληνικά
και το «Π» σχηματίζουν δυο Καρυάτιδες που στηρίζουν μέρος του επιστυλίου του Ερεχθείου!
2: Την προτροπή του περιοδικού στα Αγγλικά:
«ΜΑΘΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΔΑΞΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΕΔΩΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»
και την πληροφορία στην Ινδική και την Αγγλική γλώσσα ότι
«Στην Ελλάδα η εκπαίδευση είναι υποχρεωτική»!
3: Το όνομα του Έλληνα αρθρογράφου «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΜΟΙΡΙΔΗΣ»

Πανό της «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΚΥΚΛΟΣ» της Καλκούτας

Διακρίνουμε, μεταξύ άλλων, στην ξεθωριασμένη χαρτεπικόλληση (κολλάζ)  
της «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΚΥΚΛΟΣ» της Καλκούτας:
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΕΚΡΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΑΓΑΠΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ
ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Διακρίνουμε ακόμα το πρώτο εδάφιο του πρώτου κεφαλαίου
του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, και μάλιστα με πολυτονικό σύστημα:
«Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν».

Ο Ujjal Ghosh με τη σύζυγό του Rama Ghosh
και φιλικά του πρόσωπα.

Ο Ινδός Φιλέλληνας Ujjal Ghosh, ο Εθνικός Ύμνος της Ελλάδος και ο διαδικτυακός εορτασμός των 200 χρόνων Παλιγγενεσίας από ποιητές όλης της γης!

 

     Έχοντας και ο γράφων προσωπικές φιλικές σχέσεις με σύγχρονους και μεγάλους Φιλέλληνες, ήταν μια ευλογημένη στιγμή η κουβέντα μας με την ταλαντούχο και πολυβραβευμένη ποιήτρια και προσωπική φίλη κ. Παρασκευή (Βούλα) Μέμου, από το Σκεπαστό Καλαβρύτων, για τον Φιλέλληνα κ. Ujjal Ghosh από την Καλκούτα της Ινδίας. Ειδικά μόλις πληροφορήθηκα ότι ο Ujjal Ghosh αποδίδει τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδος στην Ελληνική και στην Ινδική γλώσσα, θαύμασα, ενθουσιάστηκα και συγκινήθηκα. Επόμενο, λοιπόν, τα συναισθήματα να φέρουν την ανάγκη έκφρασης μέσω της πένας.

     Ευχαριστώ θερμά τη Βούλα Μέμου, φίλη του Ujjal Ghosh, που με καθιστά κοινωνό του ενδιαφέροντος αυτού θέματος και πρόθυμα μου παραχώρησε υλικό για τη δημοσίευση του παρόντος άρθρου. Είναι τιμή όλων μας η αγάπη των Φιλελλήνων για την Πατρίδα μας. Τιμή και για τη Βούλα Μέμου και για τα Καλάβρυτα η φιλία της με τον Ujjal Ghosh.
 
Λίγα λόγια για τον Ujjal Ghosh και τους τρόπους εκδήλωσης των Φιλελληνικών του αισθημάτων και δραστηριοτήτων
 
     Ο Φιλέλληνας Ujjal Ghosh προέρχεται από μια φτωχή αγροτική οικογένεια και γεννήθηκε το 1966 στο μικρό χωριό Raninagar, στην περιοχή North North Parganas της δυτική Βεγγάλης της Ινδίας, 90 χιλιόμετρα βόρεια της Καλκούτας. Γονείς του είναι ο Debendra Nath Ghosh και η Ashalata Ghosh. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Καλκούτας Φυσική, Χημεία και Μαθηματικά το 1987.
     Στη σχολική του ζωή διδάχθηκε για τους αρχαίους Έλληνες. Τον επηρέασαν πολύ θετικά ο Όμηρος, ο Σωκράτης, ο Πλάτωνας, ο Αριστοτέλης, ο Μέγας Αλέξανδρος, ο Πυθαγόρας, ο Αρχιμήδης, ο Ευκλείδης, ο Μεγασθένης και πολλοί άλλοι κι αυτό τον έκανε να νοιώσει μια βαθιά αγάπη για τον Ελληνικό πολιτισμό.
     Όταν το 1988 ιδρύθηκε η «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΚΥΚΛΟΣ» στην Καλκούτα, από τον διάσημο Asit Chakraborty (1935-2003), ο Ujjal Ghosh ήταν ένα από τα ιδρυτικά μέλη. Άρχισε να μαθαίνει Ελληνικά υπό την επίβλεψη του Asit Chakraborty. Το 1995 είχε λάβει πρόσκληση από το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας. Εκείνη την εποχή είχε μια ακόμα ευκαιρία να πλουτίσει τις γνώσεις του στα Ελληνικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Σ’ αυτήν την περίοδο πέρασε πολλές όμορφες στιγμές με ευγενείς Έλληνες. Ο ίδιος ομολογεί ότι ήταν μια πραγματικά αξέχαστη αυτή η εμπειρία του.
     Έγραψε και δημοσίευσε πολλά ποιήματα και άρθρα στα τοπικά περιοδικά. Έγραψε και για την εμπειρία του στην Ελλάδα και τη δημοσίευσε ως βιβλίο στα Μπενγκάλι (τοπική γλώσσα της Βεγγάλης), με την ονομασία PARAPARER PATHE SHESH NIRDESH (Τελευταία εντολή για θαλασσινά ταξίδια / Τελευταία οδηγία κατά τη διάρκεια των ταξιδιών και των διασταυρώσεων), η οποία αναγνωρίστηκε σε μεγάλο βαθμό από το λαό της Βεγγάλης. Διετέλεσε, επίσης, συντάκτης ενός τριμηνιαίου περιοδικού της Πατρίδας του, με τον τίτλο «ΠΑΡΘΕΝΩΝ»(!), το 1997-1998.
     Έχει μεταφράσει και δημοσιεύσει πολλά Ελληνικά ποιήματα στα Μπενγκάλι και αντίστροφα σε διάφορα περιοδικά. Σήμερα ασκεί το λειτούργημα του καθηγητή και είναι ενεργό μέλος του «ΚΥΚΛΟΥ» (Ελληνική Λέσχη της Καλκούτας). Παντρεύτηκε το 2011 με τη Rama Ghosh.
     Μεταξύ των μεγάλων-μέγιστων πράξεων που εκφράζουν τα Φιλελληνικά αισθήματα του Ujjal Ghosh, είναι και η απόδοση του Εθνικού μας Ύμνου, που έψαλλε στην Ελληνική και στην Ινδική γλώσσα, την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης (21 Μαρτίου 2021), σε διαδικτυακή συγκέντρωση ποιητών από όλη την γη! Επίσης, ο Ινδός Φιλέλληνας συμμετείχε την Κυριακή 27 Μαρτίου στον εορτασμό των 200 χρόνων Παλιγγενεσίας σε διαδικτυακή συνάντηση ποιητών απ’ όλο τον κόσμο! Στον εορτασμό αυτό μίλησε στα Ελληνικά για Ήρωες του 1821 και απήγγειλε στίχους από το Θούριο του Ρήγα! Θα είναι, βεβαίως, μεγάλη  παράλειψη, αν δεν αναφερθεί ότι ο επίσης Φιλέλληνας και ιδρυτής «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΚΥΚΛΟΣ» στην Καλκούτα Asit Chakraborty που προαναφέραμε, μετέφρασε στη γλώσσα της Πατρίδας του τον Εθνικό Ύμνο της Ελλάδος, την οποία μετάφραση παραθέτουμε αυτούσια:
 

Ύμνος εις την Ελευθερίαν  Διονύσιος Σολομός (1798—1857)

 

Σε γνωρίζω από την κόψη

του σπαθιού την τρομερή,

σε γνωρίσω από την όψη

που με βία μετράει τη γη.

 

Απ' τα κόκκαλα βγαλμένη

των Ελλήνων τα ιερά,

και σαν πρώτα ανδρειωμένη

χαίρε, ω χαίρε, Ελευθερία!

 

Μετάφραση στην Ινδική γλώσσα από τον Asit Chakraborty:

 

মুক্তিগীতি দিয়নিসিয়স সলোমস (১৭৯৮—১৮৫৭) ------

 

- মুক্তি তোরে চিনেছি তোর

খর অসির ভীষণ ধারে,

চিনেছি তোর দৃষ্টি-তীরে

মাপিস যখন ধরার হৃদয় তীব্র ঝড়ে।

 

মুক্তি ওরে ললাম-ভূতা

যুগান্তরের হাজার গ্রিকের অস্থি-পূতা,

আদি শূরের রুধির স্নাতা

মুক্তি ওরে, মুক্তি ওরে!

 

    Στη συνέχεια παραθέτουμε φωτογραφικό υλικό που ευγενώς παραχώρησε η κ. Βούλα Μέμου:

Πανό της «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΚΥΚΛΟΣ» της Καλκούτας

Το πρωτοσέλιδο του «Τρίμηνου Περιοδικού της κλασικής σκέψης» 

της Καλκούτας, «ΠΑΡΘΕΝΩΝ»-φύλο του 1998.
Διακρίνουμε:
1: Η ονομασία του περιοδικού είναι στα Ελληνικά
και το «Π» σχηματίζουν δυο Καρυάτιδες, που στηρίζουν μέρος του επιστυλίου του Ερεχθείου!
2: Την προτροπή του περιοδικού στα Αγγλικά:
«ΜΑΘΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΔΑΞΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΔΙΕΔΩΣΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ»
και την πληροφορία στην Ινδική και την Αγγλική γλώσσα ότι
«Στην Ελλάδα η εκπαίδευση είναι υποχρεωτική»!
3: Το όνομα του Έλληνα αρθρογράφου «ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΑΜΟΙΡΙΔΗΣ»

Διακρίνουμε, μεταξύ άλλων, στην ξεθωριασμένη χαρτεπικόλληση (κολλάζ)  
της «ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΛΕΣΧΗΣ ΚΥΚΛΟΣ» της Καλκούτας:
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΝΕΚΡΗ ΓΛΩΣΣΑ
ΑΓΑΠΟΥΜΕ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ
ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΜΑΘΟΥΜΕ ΕΛΛΗΝΙΚΑ
Διακρίνουμε ακόμα το πρώτο εδάφιο του πρώτου κεφαλαίου
του κατά Ιωάννην Ευαγγελίου, και μάλιστα με πολυτονικό σύστημα:
«Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος. Οὗτος ἦν ἐν ἀρχῇ πρὸς τὸν Θεόν».

Ο Ujjal Ghosh με τη σύζυγό του Rama Ghosh
και φιλικά του πρόσωπα.

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 14.4.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html

 

Ποια είναι η σημασία της έκφρασης «ξύστρω τον κι απόλα τον»;

     Δεν είναι λίγες οι φορές που ο άνθρωπος δανείζεται εικόνες και φαινόμενα από τη φύση και τα έμβια όντα και τα χρησιμοποιεί στην καθημερινή του επικοινωνία, συναναστροφή και συνεργασία με τους άλλους ανθρώπους του περιβάλλοντός του. Εν προκειμένω, η φράση αναφέρεται στο συμπαθητικό γαϊδουράκι.
     Το τόσο πολύτιμο στη ζωή και στην οικονομία τετράποδο, εν πολλοίς παρεξηγημένο, κρίνεται δυσμενώς, ίσως, από τις λίγες φορές που «στηλώνει τα πόδια» (πεισμώνει) και δεν συνεργάζεται. Αν και οι περιπτώσεις αυτές είναι απειροελάχιστες στη συνεργασία-συμβίωσή του με τον άνθρωπο, ισχύει και εδώ ο «νόμος» που «ένα κακό σβήνει εκατό καλά».
     «Ξύστρωτο» (ξέστρωτο) ζώο σημαίνει «γυμνό», χωρίς σαμάρι, άρα και μη χρήσιμο. Αλλά και το μη συνεργαζόμενο ζώο μπορεί να θεωρηθεί λιγότερο χρήσιμο ή επικίνδυνο. Για το συγκεκριμένο, λοιπόν, υπάρχει η εξής «προτροπή»: «Βγάλ’ του και κράτησέ του το σαμάρι» (που σου είναι χρήσιμο) «και το ίδιο απόλυσέ το-άφησέ το ελεύθερο να φύγει, γιατί σου είναι άχρηστο», που συνοψίζεται στην παροιμιώδη έκφραση «ξύστρω το (ή ξέστρω το) κι απόλα το». Εδώ υπονοείται και η άλλη «προτροπή»: μην του κάνεις κακό, απλά, «άστο ελεύθερο»! Να σημειώσουμε στο σημείο αυτό, ότι το σαμάρι, εκτός από πολύτιμο και μοναδικό μέσο φόρτωσης των ζώων, έχει χρησιμοποιηθεί πολλές φορές κατά τις εργασίες στα χωράφια και ως «κούνια» των μικρών παιδιών! Κι αυτό επιτυγχάνονταν με το «μέσα μέρος», το εσωτερικό του, αφού το γύριζαν ανάποδα!

Το εσωτερικό μέρος του σαμαριού γίνεται και «κούνια»!

     Στον άνθρωπο η έκφραση αυτή χρησιμοποιείται μεταφορικά, φυσικά. Σημαίνει: «εκείνον που σου είναι επιζήμιος, μην τον δεσμεύεις με τη φιλία σου». Όμως, η λέξη «ξύστρωτος» (ξέσρωτος) υπονοεί κι εδώ το «γυμνός», δηλαδή εκτεθειμένος, προς τιμωρία, αλλά και προς παραδειγματισμό.
     Η συγγενής και προσβλητική έκφραση σε άνθρωπο «γαϊδούρι ξέστρωτο» ή «γαϊδούρι ξεσαμάρωτο», απευθύνεται στον «γυμνό», τον «ξεδιάντροπο» για τη γύμνια του από συμπεριφορά και αξίες. Την ίδια-παρόμοια σημασία έχει και η λέξη «ξεΐγκλωτος». (Ίγκλα: το λουρί που συγκρατεί το σαμάρι, που χωρίς αυτή, φεύγει από τη θέση του).
     Προσωπικά, και όσον αφορά το ταπεινό, υπομονετικό, φιλότιμο και πολύ εργατικό γαϊδουράκι - «μέλος» της οικογένειας των απλοϊκών χωρικών, ανήκω στο μεγάλο αριθμό εκείνων που θυμώνουμε πολύ, όταν συνδυάζεται με κακούς χαρακτήρες ανθρώπων. Μπορεί ο χαρακτηρισμός να μην προσβάλει τον άνθρωπο, προσβάλει όμως το γαϊδουράκι, που ειδικά όσοι προερχόμαστε από αγροτικές περιοχές, πολλά του οφείλουμε!
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 13.4.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ του εξαιρετικού ενδιαφέροντος Λευκώματος «ΦΩΤΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΑΙ ΣΕΛΙΔΕΣ 1821» του Μοναχού Μαξίμου Ιβηρίτου

     Ένα ακόμα αξιολογότατο πόνημα καλαίσθητης και υπερπολυτελούς έκδοσης στολίζει τη βιβλιοθήκη μου και γεμίζει την ψυχή μου! Είναι το Λεύκωμα «ΦΩΤΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΑΙ ΣΕΛΙΔΕΣ 1821», του γνωστού για τη σεβάσμια προσωπικότητά του, οσιολογιωτάτου Μοναχού στην Ι. Μονή Ιβήρων του Αγίου Όρους και καταξιωμένου-πολυγραφότατου-πολυβραβευμένου συγγραφέα, π. Μαξίμου Ιβηρίτου, εκ Καμενιάνων Καλαβρύτων.
     Η νέα αυτή έκδοση επέχει θέσιν έκφρασης ευγνωμοσύνης του συγγραφέα στους Καλαβρυτινούς Ήρωες του 1821 και στα Καλάβρυτα, την πόλη που πρώτη έσυρε το χορό της Ελευθερίας. Είναι ακόμα η δική του «Κατάθεση Στεφάνων» στα μνημεία τους, όπως είναι και ο πλέον ενδόμυχος και συνάμα έκδηλος τρόπος του προσωπικού του πανηγυρικού συνεορτασμού στην διακοσιετηρίδα της Παλιγγενεσίας της Πατρίδος. Τούτο αποδεικνύεται, πέραν των άλλων, και από την αφιέρωσή του στο «προοίμιον» (τον πρόλογό του), την οποία παραθέτουμε αυτούσια:
     «Εν βαθεία ευγνωμοσύνη αφιερώ την επετειακήν ταύτην Βίβλον εις τα Καλάβρυτα και τους Καλαβρυτινούς, οίτινες πρώτοι εκ των Πανελλήνων έθραυσαν τα αλύσεις της δουλείας κατά το 1821. Τιμή και Δόξα εις την παλαίφατον Ιεράν Μονήν της Αγίας Λαύρας Καλαβρύτων, εκ της οποίας το πρώτον εξεπορεύθη η Ελευθερία του Γένους, και δικαίως κατέστη Μνημείον Εθνικόν και Ιερόν της αναγεννηθείσης Νέας Ελευθέρας Ελλάδος».
     Αν θέλουμε να το δούμε και με περισσότερο συμβολισμό, με το έργο αυτό «καταθέτει στεφάνι» στους Καλαβρυτινούς Ήρωες του 1821 και όλη η Αθωνική Πολιτεία, που και σ’ αυτή «εσφυλατήθη η μεγάλη απόφασις της εξεγέρσεως».
     Οι «ΦΩΤΕΙΝΑΙ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΑΙ ΣΕΛΙΔΕΣ 1821», είναι ένα πραγματικά μεγάλο πνευματικό έργο κι αυτό το συμμαρτυρούν τα έντονα συναισθήματα εθνικής υπερηφάνειας και θρησκευτικής ανάτασης, από τα οποία διακατέχεται o αναγνώστης διαβάζοντάς το κι αυτό δεν είναι σχήμα λόγου.  
      Πολύ επιγραμματικά σημειώνεται ότι το Λεύκωμα περιλαμβάνει: Την ιστορική επισκόπηση της Επαρχίας Καλαβρύτων από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι την τουρκοκρατία, την προπαρασκευή και την εκδήλωση-«έκρηξη» της Ελληνικής Επαναστάσεως, τα διάφορα τοπικά προεπαναστικά-επαναστατικά-μετεπαναστατικά γεγονότα στα Καλάβρυτα και όλη την γύρω περιοχή, βίους Ηρώων-Ομάδων-Οικογενειών που διέπρεψαν στον Καλαβρυτινό Αγώνα, τη συνεισφορά των Μονών και του Κλήρου της περιοχής, εκτενή αναφορά στο Ιερό και Ιστορικό Λάβαρο της Αγίας Λαύρας, σημαντικά σταχυολογημένα απομνημονεύματα, ιστορικά-λογοτεχνικά και πολλά ακόμα σταχυολογήματα.
     Στο φωτογραφικό παράρτημα των σελίδων 151-236, ο συγγραφέας παραθέτει έγχρωμες και ασπρόμαυρες εικόνες Μορφών του 1821 και όλης της Επαναστατικής περιόδου, φωτογραφίες αγαλμάτων Ηρώων, φωτογραφίες ιστορικών κτιρίων-Μονών-Μνημείων-χαρτών-περιοχών, σπάνιων έγγραφων ντοκουμέντων, πινάκων ζωγραφικής που αφορούν την Επανάσταση. Ιδιαιτέρως αξιοσημείωτη και η παράθεση του Ιστορικού Μεταλλίου στην πρώτη σελίδα του Λευκώματος. Το Μετάλλιο αυτό, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, απεικονίζει στη μία όψη σε ολόσωμη παράσταση τον Παλαιών Πατρών Γερμανό με το Ιερό Λάβαρο και περιστοιχιζόμενο από δύο αγωνιστές και στην άλλη όψη την προτομή του αοιδίμου ιεράρχη. Σημειώνεται ακόμα ότι το Μετάλλιο αυτό κατασκευάστηκε στο Μόναχο, λίγα μόλις χρόνια μετά την Επανάσταση, κατόπιν εντολής του φιλέλληνα βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου του Α΄, πατέρα του Όθωνα. Επιβάλλεται εδώ να υπογραμμισθεί και η συμβολή του γέροντα Μαξίμου για την ανάδειξη του ιστορικού αυτού ντοκουμέντου/κειμηλίου, όπως αυτή περιγράφεται στο Λεύκωμα.
     Τα κεφάλαια του πνευματικού αυτού έργου, όλα πυκνογραμμένα και με κάθε μεθοδικότητα, είναι ιδιαίτερα διαφωτιστικά. Η απλή καθαρεύουσα και το πολυτονικό σύστημα γραφής, δεν το κάνουν λιγότερο κατανοητό, ούτε κουράζουν τον αναγνώστη. Οι διαστάσεις του είναι 30Χ22 εκατοστά, όσο ένα φύλλο χαρτιού «Α4». Τα εξώφυλλά του είναι από συμπιεσμένο χαρτί («χοντρά») και αποτελείται από 236 σελίδες, πολυτελούς πάντα χαρτιού. Ο συγγραφέας δανείζεται έγκυρες ιστορικές πηγές, στις οποίες και παραπέμπει μέσα από τα κείμενά του.
     Το ίδιο το έργο μαρτυρεί τον πολυετή μόχθο έρευνας του άριστου γνώστη της ιστορίας συγγραφέα, όπως μαρτυρεί και την άκρως επιμελημένη στοιχειοθεσία του βιβλίου. Η συχνά εναλλασσόμενη γραμματοσειρά και η επίσης εναλλασσόμενη έντονη γραφή, που επισημαίνουν καίριες αναφορές και σημεία, απαιτούν πολλή λεπτομέρεια και χρόνο. Καταδεικνύουν τα στοιχεία αυτά δε,  και τη μεγάλη εμπειρία του πνευματικού δημιουργού στη συγγραφή.    
     Ευχαριστώ εκ βαθέων τον πολυσέβαστο Γέροντα Μάξιμο, για την μέσω του αυταδέλφου του και προσωπικού μου φίλου, συμμαθητή στα γυμνασιακά θρανία και πνευματικού συνοδοιπόρου Κωνσταντίνου Νικολόπουλου-Καμενιανίτη παράδοση της πολύτιμης αυτής προσφοράς και ευλογίας του στην ταπεινότητά μου. Μέσα από τις σελίδες του συνεορτάζω με έντονα συναισθήματα τα διακόσια χρόνια από την έναρξη της Ελληνικής Επαναστάσεως και την Απελευθέρωση της Πατρίδος μας και είμαι βέβαιος πως το ίδιο θα νοιώσει κάθε αναγνώστης του.
     Κλείνοντας, παραθέτω ενδεικτικά δύο μικρά αποσπάσματα του Λευκώματος, με την προτροπή τα μηνύματά τους να μην διαφεύγουν καθόλου από τις σκέψεις μας, ως διδάγματα και ως προσανατολισμοί:
Το πρώτο, από την τρίτη παράγραφο της 60ής σελίδας:
     «Μετά την κατάκτησιν  της Κωνσταντινουπόλεως υπό των Τούρκων το 1453, ο Ελληνισμός δεν υπετάχθη ψυχικώς εις τον κατακτητήν, δια τούτο και διετήρησεν αλώβητον την πίστιν του εις την Ορθοδοξίαν, εις τα Εθνικάς του παραδόσεις και εις την Εθνικήν του ταυτότητα».
      Το δεύτερο, από την τρίτη παράγραφο της 68ης σελίδας:
     «Οι Έλληνες ασχολούμενοι τότε με εσωτερικάς διενέξεις, ανιμετώπισαν επιπολαίως τον νέον κίνδυνον, και ούτως έδωκαν την δυνατότητα εις τους αντιπάλους να συνταχθούν και να αρχίσουν το εφιαλτικόν αυτών έργον, το οποίον έσπειρεν δι’ έτη τον τρόμον και τον θάνατον…».
-------------------------------------
Σημείωση: Το Λεύκωμα μπορείτε ν’ αναζητήσετε στο βιβλιοπωλείο του κ. Φώτη Κουτσογιαννόπουλου στα Καλάβρυτα, ή απευθυνόμενοι στον αδελφό του συγγραφέα κ. Κωνσταντίνο Νικολόπουλο, στο τηλέφωνο 6972571650.

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 12.4.2021

         https://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html

 
 
 

Γιατί ασπαζόμαστε το χέρι του παπά;

Εικόνα: Από το παλιό αλφαβητάριο της Α΄ δημοτικού

     Χωρίς να είμαι ειδικός και χωρίς να θέλω να κάνω το «θρησκόληπτο», αλλά μόνο με την ιδιότητα του ανθρώπου που λατρεύει την παράδοση και τον διακατέχει το θρησκευτικό συναίσθημα, «επιχειρώ» μια σύντομη προσέγγιση  στο θέμα. Κι αυτό, σύμφωνα με όσα έχω διδαχθεί και ενστερνιστεί, όσα έχω διαβάσει και μπορώ λελογισμένα να ταξινομήσω στο μυαλό μου.
     Ο ασπασμός στο χέρι του παπά γίνεται πάντα με ευλάβεια και από στάση υπόκλισης, αφού πρέπει να «σκύψουμε». Η απαραίτητη αυτή υπόκλιση, είναι ταυτόχρονα και εκδήλωση σεβασμού προς τον ιερωμένο. Εξαίρεση αποτελούν τα παιδιά μικρής ηλικίας, που λόγω του ύψους τους δεν χρειάζεται να «σκύψουν». Η όμορφη αυτή συνήθεια είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη θρησκευτική μας παράδοση, αφού ο κληρικός θεωρείται (και είναι) εκπρόσωπος ή κατ’ άλλους διαμεσολαβητής μεταξύ Θεού και ανθρώπων.
     Αν και γενικότερα το χειροφίλημα ήταν μέχρι πρότινος μια πολύ συνηθισμένη εκδήλωση σεβασμού σε ανιόντες συγγενείς και γενικότερα σε άτομα κάποιας ηλικίας (δείτε ΕΔΩ), στον ιερέα σημαίνει και κάτι διαφορετικό: Το χέρι του το ασπαζόμαστε ως ιερό, αφού έχει τη χάρη του καθαγιασμού των μυστηρίων της Εκκλησίας, την οποία έχει λάβει ο ίδιος κατά τη χειροτονία του στο μυστήριο της ιεροσύνης. Η χάρις αυτή δόθηκε από το Χριστό στους Αποστόλους, οι Απόστολοι την μετέδωσαν στους επισκόπους και οι επίσκοποι στους ιερείς. Φυσικά, δεν είναι απαραίτητος, ούτε καν η υπόκλιση απαραποίητη για να λάβει ο πιστός την ευλογία. Την ίδια αξία έχει και η «εξ αποστάσεως» ευλογία, φτάνει ο Χριστιανός να την επιζητεί. Ακόμα κι αν ο κληρικός είναι νέος σε ηλικία, ο ασπασμός είναι «επιβεβλημένος», αφού η ιεροσύνη του προέρχεται από τον ίδιο το Χριστό.

     Σε αντίθεση με το σήμερα, που μπορεί να είναι και αιτία ειρωνικών σχολίων για τον πιστό που ασπάζεται ευλαβικά το χέρι του παπά, μέχρι πρόσφατα ο ασπασμός ήταν άγραφος νόμος και η τήρησή του απαρέγκλιτη. Αυτό δεν συνέβαινε μόνο στην εκκλησία κατά την λήψη του αντίδωρου, αλλά οπουδήποτε και οποιαδήποτε ώρα, από μικρούς και μεγάλους. Ποιος μπορεί να ξεχάσει την ολιγόλεπτη διακοπή του παιχνιδιού όταν πέρναγε ο παππάς, που σχηματίζαμε «ουρά» όλα τα παιδιά και του φιλούσαμε το χέρι! Ποιος μπορεί να ξεχάσει και τους μεγαλύτερους στο δρόμο που έκαναν το ίδιο, όταν τον συναντούσαν. Η «ευλογία Του Κυρίου» είναι η «αμοιβή» για τους μεγαλύτερους από τον ιερωμένο και το μεγαλόπρεπο  «μπράβο» του για τα παιδιά, ισάξιο και ισότιμο κι αυτό της ευλογίας.

     Οι εκδηλώσεις σεβασμού στον ιερωμένο, δεν σταματούν μόνο στον ασπασμό του χεριού του. Η παραχώρηση θέσης στα συγκοινωνιακά μέσα ακόμα και από υπερήλικες, ήταν πολύ συνηθισμένη, όπως το ίδιο συνέβαινε και στο καφενείο, μόλις έμπαινε παπάς ή ακόμα και άλλο ανοιχτό χώρο. Ιδιαίτερα συνήθης και η παραχώρηση προτεραιότητας σε υπηρεσίες και καταστήματα,  Αξέχαστη και η εικόνα των χωρικών, που όταν τον συναντούσαν στο δρόμο, κατέβαιναν από το ζώο για ν' ανέβει αυτός και άλλα ακόμη παρόμοια. 
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 30.3.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2017/05/blog-post_22.html

25η Μαρτίου 1971: Βιωματικές μνήμες

Το καθολικό της ιστορικής Ι. Μονής Αγίας Λαύρας
στο οποίο έγινε η ορκωμοσία των αγωνιστών το 1821

Σύντομος πρόλογος
 
   Κάθε χρόνο στον εορτασμό της Εθνικής μας Παλιγγενεσίας, οι μνήμες μου γυρίζουν και στα μαθητικά χρόνια. Ήταν τότε που πρώτη φορά βρέθηκα  στο ιστορικό μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, εκεί «που πρωτοάναψε της Λευτεριάς η δάδα». Τις αναμνήσεις και τις νοσταλγίες αυτές θέλω να μοιραστώ με τους αναγνώστες της σελίδας μου, πού πάντα τους ευχαριστώ για την αγάπη με την οποία την περιβάλλουν!
    Θεωρώ βέβαιο ότι θα συναντήσω συνοδοιπόρους σ’ αυτό το πισωγύρισμα, όπως θεωρώ βέβαιο ότι ορισμένοι θα θυμηθούν πως στέκονταν κάπου δίπλα μου τότε!
   Αν και λίγο μακροσκελές το κείμενο, θέλω να πιστεύω ότι θα σας αποζημιώσει. Σας εύχομαι, λοιπόν, καλό ταξίδι στα παιδικά-μαθητικά-νοσταλγικά χρόνια εκείνου του εορτασμού, με βάρκα τις αναμνήσεις οι μεγαλύτεροι που μπόρεσαν τότε και παρευρέθηκαν και τη φαντασία όλοι οι άλλοι και οι νεότεροι!

***

     Μάρτης του 1971 και ήμουν «πρωτάκι» τότε στο «Γυμνάσιον Α΄ Κύκλου Αροανίας» (Σοποτού) Καλαβρύτων. Ο εορτασμός  της 25^ης Μαρτίου όλο και πλησίαζε. Τα πρώτα σκιρτήματα της άνοιξης γίνονταν κάθε μέρα και πιο εκδηλωτικά και η φύση εύρισκε «την καλή και τη γλυκιά της ώρα»: Οι πρωινές συναυλίες τω πουλιών ακούγονταν μελωδικά στις ρεματιές και στα δέντρα. Τα «μάτια» (μπουμπούκια) στα κλαριά είχαν αρχίσει να «σκάνε» και μόνο τα βουνά ήταν χιονισμένα. Η μέρα μεγάλωνε λίγο-λίγο, το κρύο δεν ήταν το ίδιο τσουχτερό όσο τους προηγούμενους μήνες και οι ακτίνες του ήλιου ζέσταιναν αισθητά τις μεσημεριανές ώρες. Με τις δικές τους επιφυλάξεις έβγαιναν και οι μέλισσες από τις κυψέλες στα πρώτα τους ανοιξιάτικα μεροκάματα, να δουλέψουν για το απαραίτητο στις ίδιες και πολύτιμο για τον άνθρωπο προϊόν τους. Στον ίδιο συντονισμό και στην ίδια συγχορδία και τα ζουζουνίσματα όλων των άλλων εντόμων, που είχαν αρχίσει να πετάνε κι αυτά στα πρώτα λουλούδια και να ρουφούν με λαχτάρα και γρηγοράδα τους χυμούς τους. Η αισιοδοξία αυτή που μοίραζε απλόχερα η φύση στο πρώτο κιόλας ξανάνιωμά της, πέρναγε κατ’ ευθείαν μέσα μας!
     «Χαράς ευαγγέλια» που είχαν αρχίσει και οι πρόβες των παρελάσεων στο προαύλιο του σχολείου και «χάναμε» τα μαθήματα των τελευταίων ωρών κάθε μέρα! «Χαράς ευαγγέλια» και οι άλλες προετοιμασίες και ο οργασμός εργασιών καθαριότητος στους δρόμους και στην πλατεία στο όμορφο και ιστορικό αρχοντοχώρι για τον εορτασμό και την παρέλαση, με την επίβλεψη καθηγητή κι ενός εκπροσώπου της κοινότητος. Για τους νεότερους που δεν γνωρίζουν, σε ορισμένα χωριά οι εργασίες αυτές τότε γίνονταν από τους μαθητές και τις μαθήτριες των σχολείων και η συμμετοχή ήταν υποχρεωτική. Όποιος αδικαιολόγητα δεν συμμετείχε έπαιρνε απουσία και όχι μόνο αυτό: λογιζόταν ως σκασιαρχείο, για το οποίο έπρεπε οι «κοπανατζήδες» ν’ απολογηθούν!
     Δεν απείχαν πολλές μέρες από τον εορτασμό και μετά την καθιερωμένη πρωινή προσευχή και την έπαρση της σημαίας στο προαύλιο του σχολείου, ο διευθυντής, ο καλόκαρδος καθηγητής μας Γεώργιος Πανουτσόπουλος, μας είπε:
     «Φέτος, παιδιά μου, συμπληρώνονται 150 χρόνια από την Απελευθέρωση της Πατρίδας μας από τον τουρκικό ζυγό και γι’ αυτό γίνονται εορταστικές εκδηλώσεις όλο το χρόνο και σε όλη τη χώρα.
     »Επίκεντρο του εορτασμού είναι, όπως πάντα, το ιστορικό μοναστήρι της Αγίας Λαύρας, που εμείς έχουμε το προνόμιο και την ευλογία να βρίσκεται στον τόπο μας. Εφέτος η λαμπρότητα θα είναι μεγαλύτερη και η μεγαλοπρέπεια ιδιαίτερη εκεί και σ’ αυτό δίνει μεγάλη βαρύτητα και η κυβέρνηση.
     »Στον εορτασμό θα γίνει και η αναπαράσταση της ορκωμοσίας των αγωνιστών και ηρώων του 1821 από θεατρική ομάδα, όπως κάθε χρόνο και με μεγάλη επιτυχία γένεται. Σύμφωνα με οδηγία και εντολή της Γενικής Επιθεωρήσεως Δευτεροβάθμιας Παιδείας Αχαΐας, όσοι από εσάς έχετε εθνική ενδυμασία, ή όσοι μπορείτε να βρείτε, θα πάμε την ημέρα εκείνη στη μοναδική αυτή εκδήλωση της ιστορικής μονής και θα πάμε με τη σημαία μας. Η μετάβαση και η επιστροφή θα γίνει με λεωφορείο, το οποίο θα μισθώσει η νομαρχία. Καλό θα είναι να βρείτε στολές και να πάμε όλοι, για να εκπροσωπήσουμε επάξια το σχολείο μας, γιατί θα παραστούν και πολλοί επίσημοι και εκπρόσωποι της πολιτείας. Ίσως να έλθουν και ο ίδιος ο αντιβασιλεύς με τον κύριο πρωθυπουργό.    
     »Την ημέρα αυτή, παιδιά μου, θα γίνουν και τα αποκαλυπτήρια του πανελληνίου ηρώου αγωνιστών του 1821, που πρόσφατα ανηγέρθη και ευρίσκεται σε πολύ κοντινή απόσταση με το ιστορικό μοναστήρι. Θα είναι και τα αποκαλυπτήρια λαμπρή εκδήλωση και μέρος του εορτασμού. Από σήμερα μέχρι το τέλος της εβδομάδος, θα περιμένουμε δηλώσεις συμμετοχής. Αν δεν συγκεντρωθεί ικανός αριθμός μαθητών και μαθητριών δεν θα πάμε. Σκεφθείτε ότι θα είναι ντροπή μας να μισθωθεί ολόκληρο λεωφορείο για πέντε ή δέκα άτομα… Ο σημαιοφόρος και οι παραστάτες θα φέρουν υποχρεωτικά εθνική ενδυμασία».
     Για τις επόμενες ώρες, το μυαλό μου είχε κολλήσει στα λόγια του. Δεν ήθελα να χάσω με τίποτα αυτή την ευκαιρία. Δεν μπορώ να πω ότι μ’ ενδιέφερε τόσο η εκδήλωση του εορτασμού, όσο το ταξίδι! Ελάχιστες ήταν οι φορές που μας δινόταν η δυνατότητα να βγούμε λίγο παραπέρα από τα χωριά μας κι αυτή η χωρίς οικονομική επιβάρυνση ευκαιρία φάνταζε «πρώτος λαχνός του λαχείου»!
     Την προηγούμενη χρονιά ήμουν σημαιοφόρος με «φουστανέλα» στο δημοτικό και το είχα σχεδόν βέβαιο ότι εύκολα η συχωριανή μου, η θειά-Γιαννούλα Παλαιολόγου, θα φρόντιζε και πάλι να «ντυθώ», όπως φρόντισε και στο δημοτικό που ντυθήκαμε με το γιό της, το Δημήτρη, συμμαθητή μου και παραστάτη μου. Γι’ αυτό και τη ίδια μέρα κιόλας πήγα στο γραφείο των καθηγητών, για την απαραίτητη δήλωση συμμετοχής!  
     «Μπράβο, παιδί μου! Είσαι από τους πρώτους!», μου είπε ο διευθυντής κι έγραψε τ’ όνομά μου. «Έχεις στολή;» ρώτησε συμπληρωματικά.
     «Μάλιστα», του απάντησα με βεβαιότητα, για την οποία έλαβα δύο ακόμα «μπράβο» του.
     Έριξα μια διακριτική ματιά στο τετράδιο, τη στιγμή που μ’ «έγραψε» και μόλις είδα ότι πριν από μένα ήταν γραμμένα άλλα τέσσερα-πέντε ονόματα, αναθάρρησα για την πραγματοποίηση του «ταξιδιού»!
     Η αξέχαστη θειά-Γιαννούλα, επιδόθηκε σ’ έναν πραγματικό αγώνα δρόμου τις επόμενες μέρες, γιατί η «φουστανέλα» (ολόκληρη η στολή) δεν ήταν δική της και για να «μαζέψει» το κάθε «κομμάτι» από κάθε σπίτι που το είχε, καθόλου δεν ησύχασε. Ευτυχώς, όμως, όλα έγιναν έγκαιρα και η στολή-εισιτήριο του πολυπόθητου ταξιδιού στην Αγία Λαύρα, ήταν πλυμένη και σιδερωμένη στην ώρα της από τα χέρια της μητέρας μου.
     Δυο μέρες πριν τον εορτασμό, είχαμε νεότερη ενημέρωση από το διευθυντή του γυμνασίου, που πάντα μας αποκαλούσε «παιδιά του», εκδηλώνοντας με την προσφώνησή του αυτή την αγάπη του στους μαθητές του:
     «Έχουμε νεότερες οδηγίες από την Επιθεώρηση, παιδιά μου. Θα μεταβεί σύσσωμο το σχολείο μας στην Αγία Λαύρα, είτε με εθνικές ενδυμασίες είτε όχι. Καλό θα είναι, όμως, όσοι και όσες έχετε προετοιμαστεί να τις φορέσετε, για να δηλωθεί με εορταστικό τρόπο η παρουσία μας εκεί, αφ’ ενός, η τιμή στους ήρωες της Λευτεριάς είναι χρέος, αφ’ εταίρου. Και η εθνική ενδυμασία την ημέρα αυτή, τιμά εκείνους, παιδιά μου. Εξυπακούεται ότι για το σημαιοφόρο και τους παραστάτες, η εθνική ενδυμασία είναι υποχρεωτική. Οι μαθήτριες που δεν θα έλθουν με στολή, θα φοράνε υποχρεωτικά τις ποδιές τους, καθαρές και καλοσιδερωμένες…».
     Πού να κοιμηθώ όλο το βράδυ, πριν το «ταξίδι»! Από την αγωνία μου που θα έβλεπαν κάτι διαφορετικό τα μάτια μου, δεν με κόλλαγε ύπνος και στριφογύριζα στο κρεβάτι! Η φαντασία έβαζε τις δικές της «καλλιτεχνικές πινελιές» στον καμβά των ονείρων μου, χωρίς να αφήνει περιθώριο ότι κάτι δεν θα πήγαινε καλά!
     Δεν είχε ακόμα καλά-καλά ξημερώσει, όταν συναντήθηκα εν στολή με τους πρώτους άνευ στολής συμμαθητές μου. Εκεί αντιμετώπισα τα πρώτα καλοπροαίρετα πειράγματα, κάτι που μάλλον το περίμενα. Η αλήθεια είναι ότι είχα αμφιταλαντευτεί μετά τη δεύτερη ενημέρωση του Πανουτσόπουλου, αν θα έπρεπε να εμφανιστώ έτσι. Όμως, μέσα μου το πίστευα και δεν άλλαξα γνώμη. Άλλωστε, ο «αγώνας δρόμου» της θειά-Γιαννούλας και οι κόποι της μητέρας μου να πλύνει και να σιδερώσει τη στολή, δεν έπρεπε να πάνε χαμένοι. Σε λίγο που είδα κι ορισμένα άλλα παιδιά με «φουστανέλες» αναθάρρησα, αφού, αν και άσπρη η φουστανέλα, δεν ένοιωθα το μοναδικό «μαύρο πρόβατο»! Και πέρα απ’ αυτό, τα «μπράβο» του γυμνασιάρχη σ’ εμάς τους «ντυμένους, έπεσαν βροχή!
     Η συγκέντρωση, η επιβίβαση στο λεωφορείο και το ξεκίνημα από το Σοποτό για την Αγία Λαύρα, ήταν ένα πραγματικό ξεκίνημα ημερήσιας ανοιξιάτικης σχολικής εκδρομής. Σύμμαχός μας η καλοκαιρία και η πολύ χαρούμενη και εορταστική διάθεση ήταν ζωγραφισμένη στα πρόσωπα όλων μας. Στο πνεύμα της ημέρας και ο οδηγός του λεωφορείου, στη διάρκεια της περισσότερο από μια ώρας διαδρομή έβαζε και ξανάβαζε το ίδιο τραγούδι στο κασετόφωνο: «Να ’τανε το 21», σε στίχους της  Σώτιας Τσώτου, μουσική του Σταύρου Κουγιουμτζή και σε πρώτη εκτέλεση με το Γιώργου Νταλάρα, που μόλις πριν μικρό χρονικό διάστημα είχε κυκλοφορήσει.
     Οι πιο ζωηροί και με άλλον αέρα μαθητές και μαθήτριες των μεγαλύτερων τάξεων, έπιασαν τα πίσω καθίσματα και τα γέλια τους, τα «πνιγμένα» ξεφωνητά και πειράγματα μεταξύ τους γέμιζαν το λεωφορείο. Καθισμένοι στις πρώτες θέσεις οι συνοδοί καθηγητές μας, γύριζαν το κεφάλι τους συνέχεια προς τα πίσω, για να παρακολουθούν και να παρεμβαίνουν σε μικροπαρεκτροπές. Με αφορμή τη ζωηράδα αυτή, συνέχεια μας επαναλάμβαναν να είμαστε «φρόνιμοι, υπάκουοι και πειθαρχικοί» σε όλη τη διάρκεια του εορτασμού.
     Σε λίγο ανταμώσαμε με επτά άλλα λεωφορεία, από τα γυμνάσια της Δάφνης και της Κλειτορίας και μια πραγματική αυτοκινητοπομπή/λεωφορειοπομπή κατευθυνόμαστε στο ιερό χώρο. Αυτό που αντικρύσαμε μόλις φτάσαμε, ήταν πρωτόγνωρο! Τροχονόμοι ρύθμιζαν την κυκλοφορία σφυρίζοντας συνεχώς. Άλλοι τροχονόμοι φρόντιζαν για τη στάθμευση των δεκάδων λεωφορείων και των εκατοντάδων άλλων ιδιωτικής χρήσης αυτοκινήτων, που τα υποχρέωναν κι έμεναν μακριά από το χώρο της μονής. Ο πολύ μεγάλος αριθμός επιβατών κατευθύνονταν στο χώρο του εορτασμού πεζοί. Πραγματικά, θόλωσε το μάτι μας! Πρώτη φορά βλέπαμε κάτι τέτοιο και το σχολιάζαμε ψιθυριστά μεν, εκστασιασμένοι δε. Όταν οι ψίθυροι ξέφευγαν και ακούγονταν από τον ενθουσιασμό μας, τους σταματούσαν απότομα τα αυστηρά «σσσσσσ» των καθηγητών μας.
     Νομίζω ότι περπατήσαμε περισσότερο από ένα τέταρτο της ώρας εν παρατάξει, με τη σημαία μπροστά να κυματίζει από το πρωινό αεράκι και με τον ήχο της σφυρίχτρας του μαθηματικού μας που μας έδινε το βήμα. Αν και σχετικά αμφιθεατρικός ο χώρος που παραταχτήκαμε, δίπλα σε άλλα σχολεία να παρακολουθήσουμε, δεν ήταν τόσο κοντά στο σημείο της εκδήλωσης. Από τη μικροφωνική συσκευή της Αγίας Λαύρας ακουγόταν η Λειτουργία που έφτανε στο τέλος της και υπερίσχυε του βόμβου και της οχλαγωγίας της πολύ μεγάλης και πρωτοφανούς για τα μάτια μας κοσμοσυρροής. Σε λίγο ακούστηκε η φωνή του διευθυντή μας, αφού χτύπησε τρις-τέσσερις φορές παλαμάκια να τον προσέξουμε και να καταλάβουμε τι ήθελε να μας πει:
     «Για ακούστε με καλά όλοι! Όσοι μαθητές και όσες μαθήτριες φορούν εθνικές ενδυμασίες, να έλθουν μαζί μου! Μπροστά η σημαία και με τάξη!». «Για ελάτε γρήγορα!», συμπλήρωσε και τις κινήσεις των χεριών του μας καλούσε.
     Δεν ήμαστε περισσότεροι από δέκα, στους ογδόντα μαθητές του σχολείου μας «ντυμένοι» που τον ακολουθήσαμε και μας πήγε μπροστά-μπροστά, στην «πρώτη θέση», όπου ήταν κι άλλοι μαθητές παρατεταγμένοι με ενδυμασίες!
     «Θα μείνετε εδώ και θα υπακούτε στα παραγγέλματα του κυρίου συναδέλφου», μας είπε, στέκοντας πλάι του και μετά από μια σύντομη συνομιλία μαζί του επέστρεψε στη θέση του.
     Αν και ήταν περισσότερα εκείνα που δεν μπορούσαμε να δούμε απ’ όσα βλέπαμε, όλα φάνταζαν μαγικά για τα δικά μας μάτια, τα μάτια των παιδιών του χωριού, που τα ελάχιστα μεγαλύτερα ταξίδια μας μέχρι τότε ήταν στην πρωτεύουσα της επαρχίας, άντε και στην πρωτεύουσα του νομού! Με το τέλος της Θ. Λειτουργίας χτύπησαν χαρμόσυνα οι καμπάνες της ιστορικής μονής, βγήκε το πολυπληθές ιερατείο, επικεφαλής του τότε μητροπολίτου Γεωργίου και όλοι λάμβαναν τις θέσεις τους.
     Σε λίγο τα αυστηρά παραγγέλματα των επικεφαλής των στρατιωτικών αγημάτων αποδόσεως τιμών γέμιζαν τον αέρα, το ένα μετά το άλλο και για αρκετή ώρα κατά τις αφίξεις των επισήμων: «προσοχή», «επ’ ώμου», «παρουσιάστε», ξανά «επ’ ώμου», «παρά πόδα». Οι ένστολοι χαιρετούσαν συνεχώς και με απόλυτο συντονισμό, λες και τα χέρια όλων τους ήταν καλά κουρδισμένα ν’ ανεβοκατεβαίνουν ταυτόχρονα! Κάθε φορά που ακουγόταν το παράγγελμα «προσοχή», οι άνδρες των αγημάτων απόδοσης τιμών χτυπούσαν δυνατά το δεξί τους πόδι στο έδαφος. Μια «ομοβροντία ποδοβολητού» αντηχούσε γύρω! Ποιοι έρχονταν, ούτε και κανείς μας μπορούσε να δει, αλλά ούτε και να καταλάβει. Θυμάμαι μόνο τούτη την αναγγελία: «Άφιξις της αυτού εξοχότητος του αντιπροέδρου της ελληνικής κυβερνήσεως», που αμέσως μετά το «παρουσιάστε» την ακολούθησε το εμβατήριο της σημαίας και όπως πάντα σκόρπισε έντονα συναισθήματα συγκίνησης και υπερηφάνειας.
     Σε θέση απόλυτης προσοχής κι εμείς, ούτε το μικρό μας δάχτυλο δεν επιτρεπόταν να κουνήσουμε! Θάμπωσαν τα μάτια μας από τις «κλάρες» στα πηλήκια, τα παράσημα στο στήθος, τα πολλά χρυσά αστέρια και τα σπαθιά των υψηλόβαθμων αξιωματικών που άστραφταν στον ήλιο, διορισμένοι ορισμένοι τότε και σε θέσεις υπουργών.
     Σε λίγο και εν «απολύτω τάξει» εκφωνήθηκε ο πανηγυρικός της ημέρας, χωρίς να θυμάμαι από ποιόν. Θυμάμαι όμως τη βροντώδη φωνή του και το χρωματισμό της, όπως την επανάληψη απ’ όλους μας του «ζήτω», τα παρατεταμένα χειροκροτήματα και κάποιες ντουφεκιές που ακούστηκαν στο τέλος της. Πολλά σμήνη πουλιών πέταξαν τρομαγμένα τότε από τον ιστορικό πλάτανο του μοναστηριού και τ’ άλλα δέντρα γύρω.
     Αμέσως μετά άρχισε η αναπαράσταση. Τόσο η αφήγηση του υποδυόμενου το ρόλο του ηγουμένου «γερο-Καλλίνικου», όσο και οι διάλογοι ήταν κάτι το συγκλονιστικό! Μα και πόση υπερηφάνεια ένοιωσα, όταν ακούστηκε και το όνομα του χωριού μου, που η προσφορά του στην επανάσταση ήταν εξόχως σημαντική! Όμως, ρίγησα σύγκορμος τη στιγμή της ορκωμοσίας, όταν γονατιστοί οι αγωνιστές κάτω από το ιστορικό Λάβαρο επαναλάμβαναν τον όρκο, καθ’ υπαγόρευση του Παλαιών Πατρών Γερμανού! Φυσικά, πρώτη φορά έβλεπα και το Λάβαρο «ολοζώντανο»! Κάποιοι είπαν αργότερα ότι ήταν πιστό αντίγραφο και όχι το πραγματικό. Τί σημασία είχε όμως;… Είναι αλήθεια πως όσες φορές κι αν έχω παρακολουθήσει από τότε την αναπαράσταση αυτή, και όχι λίγες, συγκινούμαι πάντα, αλλά εκείνη έχει χαραχθεί βαθιά κι ανεξίτηλα στη μνήμη μου και στο είναι μου.
     Το κομμάτι αυτό του εορτασμού τέλειωσε με την «ενός λεπτού σιγή» και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου, ύστερα από πολλή ορθοστασία κάτω από το Μαρτιάτικο ήλιο, που όλο και ζέσταινε όσο η ώρα περνούσε και γινόταν ενοχλητικός. Αμέσως άρχισαν ν’ αναχωρούν οι επίσημοι. Πάλι αυστηρά και επιτακτικά τα στρατιωτικά παραγγέλματα, σφυρίχτρες και «προσοχή» για όλους.  
     Ευτυχώς, όμως, ήρθε η ώρα να χαλαρώσουμε κάπως! Σε λίγο πέρασε από μπροστά μας ένα κύριος με άσπρο «σακάκι», άσπρο σκουφί κι από ένα μεγάλο καλάθι που κράταγε στα χέρια του, μοίραζε σε όλους μας από ένα ψωμάκι, που μέσα είχε κάποιο γλυκό, πραγματικό βάλσαμο στην πείνα μας! Από μεγαλύτερα παιδιά άκουσα ότι ήταν σάντουιτς με μαρμελάδα κι ακόμα νομίζω πως έχω τη νοστιμιά του στο στόμα μου!
     Ανακατωμένοι με τον πολύ κόσμο που άρχιζε να φεύγει κι αυτός από ανάμεσά μας, κάποιος πέρασε και πέταγε χαρτιά, πολλά χαρτιά διαφόρων χρωμάτων και του ίδιου μεγέθους στον αέρα. Ήταν η στιγμή που ακούστηκε από δίπλα μου φοβισμένη η φωνή ενός μεσόκοπου άντρα με τραγιάσκα:
     «Πω! Πω! Προκηρύξεις! Τί θα γίνουμε, που είμαστε μακριά από τα σπίτια μας! Θα γίνει κίνημα!», εννοώντας επεισόδιο, επανάσταση, «ανακατωσούρα»!
     Πριν προλάβω να νοιώσω κι εγώ το φόβο του, ένα από τα χαρτιά αυτά που έπεσε λίγο δίπλα μου, το πήρα και το διάβασα. Το έχω ακόμα ατόφιο μπροστά στα μάτια μου:
 

Ας μη βρέξει ποτέ

το σύννεφο κι ο άνεμος

σκληρός, ας μη σκορπίσει

το χώμα το μακάριο

που σας σκεπάζει.

 

Ας το δροσίσει πάντοτε

με τ' αργυρά της δάκρυα

η ροδόπεπλος κόρη

και αυτού ας ξεφυτρώνουν

αιώνια τ' άνθη.

                                                                         ΑΝΔΡΕΑΣ ΚΑΛΒΟΣ
 
     Αμέσως κατάλαβα ότι οι «προκηρύξεις» ήταν «στο πνεύμα της ημέρας» και η καρδιά μου γύρισε στη θέση της!
     Ένα υπαρκτό πρόβλημα που αντιμετωπίζαμε, θα το θυμάμαι πάντα πολύ έντονα. Αν και ακούγεται λίγο αστείο, η φυσική μας ανάγκη για την τουαλέτα δεν ήταν έξω από την πραγματικότητα! Πού, πώς και ποιόν να ρωτούσαμε, όμως, αφού ήμαστε παιδιά συνώνυμα της συστολής και της ντροπής; Έπειτα, ήταν και κάτι άλλο: Με τί «δεξιότητα» εμείς τα αγόρια φουστανελοφόροι θα πηγαίναμε εκεί;
     Σε λίγο βαδίσαμε με πολύ κόσμο σε σημείο απ’ όπου παρακολουθήσαμε από μακριά τα αποκαλυπτήρια του πανύψηλου ηρώου αγωνιστών του 1821, που βρίσκεται δυτικά-βορειοδυτικά του μοναστηριού, στο λόφο του Προφήτη Ηλία. Ήταν καλυμμένο με μια τεράστια σημαία και είχαμε μόνο οπτική και όχι ακουστική επαφή, λόγω της αποστάσεως. Ακουγόντουσαν μόνο τα σφυρίγματα των τροχονόμων, για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων των επισήμων που έφταναν εκεί, όλα σχεδόν μαύρες λιμουζίνες. Αυτή τη φορά η θεά τύχη δεν ευνόησε ούτε τα σχολεία, ούτ’ εμάς τους φουστανελοφόρους να πλησιάσουμε, παρά μόνο τους προσκόπους.

Το Πανελλήνιο Ηρώο αγωνιστών 1821 στην Αγία Λαύρα

     Από τις κινήσεις καταλαβαίναμε ότι οι κληρικοί τελούσαν επιμνημόσυνη δέηση και σε λίγο βλέπαμε τις αποδόσεις τιμών από τα αγήματα. Τη στιγμή εκείνη οι καθηγητές μας μας ζήτησαν, χωρίς παράγγελμα,  να μείνουμε σε στάση προσοχής. Σε στάση προσοχής έμειναν και όλοι όσοι παρακολουθούσαν μαζί μας. Επεκράτησε μεταξύ μας απόλυτη σιωπή. Από κάποιες εκατοντάδες κόσμου που ήμαστε εκείνη τη στιγμή εκεί, δεν ακουγόταν ούτε οι ανάσες μας. Τότε έφτασε πολύ αδύναμα στ’ αυτιά μας το εμβατήριο της σημαίας από τη φιλαρμονική κι αμέσως μετά ο Εθνικός Ύμνος. Ταυτόχρονα, άρχισε να «γλιστράει» αργά η μεγάλη σημαία που κάλυπτε το ηρώο, αποκαλύπτοντας τη μεγαλοπρέπεια και τη μοναδικότητά του, που δέσποζε επιβλητικά σε όλη τη γύρω περιοχή! Αν θυμάμαι καλά, πρέπει να ακολούθησαν και καταθέσεις στεφάνων. Με την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου έγινε και η έπαρση της σημαίας στο διπλανό με το μνημείο ιστό, που από τότε κυματίζει περήφανα εκεί μέρα και νύχτα, 365 μέρες το χρόνο. Αμέσως μετά αχνοακούστηκαν και τα παραγγέλματα λήξης της εκδήλωσης. Ακολούθησαν χειραψίες και προφανώς ανταλλαγές ευχών και συγχαρητηρίων μεταξύ διοργανωτών, υψηλών προσκεκλημένων και άλλων επισήμων που παρέστησαν στην τελετή. Πάλι απόδοση τιμών με τις αποχωρήσεις που ακολούθησαν.
     Μια ακόμα πρωτόγνωρη εμπειρία μεγαλοπρεπούς εκδήλωσης για τα μάτια μας ήταν και οι πολλές σημαιοστολισμένες μαύρες λιμουζίνες, με τις κόκκινες πινακίδες, που αντί για αριθμούς είχαν χρυσά αστέρια. Ξεκίνησαν η μία πίσω την άλλη, ακολουθώντας τη σπειροειδή διαδρομή του λόφου για την κάθοδό τους. Τιμητικά τις συνόδευαν περιπολικά και μοτοσικλετιστές της χωροφυλακής και της τροχαίας, με αναμμένους τους φάρους τους και τις σειρήνες τους που σφύριζαν.
    Η πολύωρη ορθοστασία, η μεγάλης διάρκειας ακινησία και η μία μετά την άλλη «προσοχές» κάτω από τον ζεστό Μαρτιάτικο ήλιο μας είχαν κουράσει. Μας ανακούφιζε, όμως, η σκέψη της επίσκεψης στην πόλη των Καλαβρύτων, που θα ακολουθούσε και θα μας έδινε την ευκαιρία να χαλαρώσουμε και να νοιώσουμε λίγο ελεύθεροι. Προς μεγάλη μας απογοήτευση, αυτή η επίσκεψη δεν έγινε και, εκτός των άλλων, μας στέρησε και τον διακαή, θα έλεγα, πόθο να «δούμε» και τα Καλάβρυτα. Προσωπικά, ήταν λιγότερες οι φορές από τα δάχτυλα του ενός χεριού που σ’ αυτή την ηλικία τα είχα επισκεφθεί!  
     Αφού περπατήσαμε κάμποσο, χαλαρά και χωρίς «βήμα», φτάσαμε και μπήκαμε στα λεωφορεία. Από εκεί φύγαμε κατ’ ευθείαν για το Σοποτό και το «συννεφάκι» των ονείρων μας για την πόλη των Καλαβρύτων  διαλύθηκε άδοξα.
     Επιστρέφοντας, κι ενώ βρισκόμαστε κάπου στη μέση της διαδρομής, ο διευθυντής του σχολείου ήρθε και στάθηκε όρθιος στη μέση του λεωφορείου. Άρχισε από τη θέση αυτή να μας μιλάει, αφού τα λεωφορεία εκείνης της εποχής πολύ σπάνια είχαν μικροφωνική συσκευή. Χτύπησε δυο-τρεις φορές τα χέρια του παλαμάκια να τραβήξει την προσοχή όλων μας και μας είπε:
     «Για ακούστε με προσεκτικά όλοι, γιατί δεν μπορώ να φωνάζω!... Δυστυχώς, παιδιά μου, δεν μπορέσαμε να δούμε από κοντά το ηρώον της Αγίας Λαύρας. Είδαμε όμως και βιώσαμε όλα τ’ άλλα. Δυο λόγια μόνο θα σας πω για το ηρώον αυτό, το οποίο έχει πανελλήνια ακτινοβολία, μεγαλοπρέπεια, χαρακτήρα και συμβολισμό. Οι εργασίες αποπεράτωσής του ολοκληρώθηκαν πρόσφατα και ύστερα από πολλών ετών αναβολές και εμπόδια. Το ύψος του μοναδικού αυτού μνημείου είναι δεκατέσσερα μέτρα και, αν κανείς σας μπόρεσε να προσέξει, το συνθέτουν τρία μεγάλα αγάλματα: Πιο ψηλά της Ελευθερίας, κάτω - δεξιά της ενός αγωνιστή του 1821 και αριστερά της ενός κληρικού, για να τονιστεί και η σπουδαία σημασία και συμβολή του ιερού κλήρου στον αγώνα για την απελευθέρωση του Έθνους μας από τον τούρκο κατακτητή. Για να φανταστείτε καλύτερα πόσο ψηλό είναι, σκεφθείτε ότι κάθ’ ένα από τα τρία αυτά αγάλματα, είναι τρία μέτρα, περίπου…».
     Όλοι εκφράσαμε το θαυμασμό μας με τις εκφράσεις του προσώπου μας.
     Το βράδυ, στην εκπομπή «τα χρονικά της ημέρας», του κρατικού ραδιοσταθμού Αθηνών, ακούσαμε στιγμιότυπα για τον εορτασμό στον οποίο συμμετείχαμε και που από τότε μένει για πάντα μια αξέχαστη βιωματική μας εμπειρία. Προσωπικά, ήταν η αφορμή που μ’ έκανε ν’ αρχίσω να συνειδητοποιώ όλο και περισσότερο το πώς θα είμαστε, ποιοι θα είμαστε και αν θα είμαστε (αν θα υπήρχαμε), χωρίς την πίστη μέσα μας, το Λάβαρο και τη φουστανέλα!

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 27.3.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 
 

Άνοιξη στις βουνοκορφές (ποίημα)

                                                                       

Χαρά για τις βουνοκορφές, σαν λιώνουνε τα χιόνια,
σαν σκαν' μπουμπούκια στα κλαριά, σαν έρχονται τ’ αηδόνια,
οι ράχες σαν χαμογελούν κι ανοίγουν οι αγκαλιές τους,
σαν ζευγαρώνουν τα πουλιά και φτιάχνουν τις φωλιές τους!
Κοπάδια βγαίνουν στη βοσκή, τα πλάγια πρασινίζουν
και οι βουνίσιες ομορφιές καθένα μας κερδίζουν.
Με τσελιγκάδες που θα παν' να ξεκαλοκαιριάσουν,
ώ! Τι γιορτές αξέχαστες μαζί τους θα περάσουν!
Χαρά που το ’χουν οι κορφές και πώς λαμπρογιορτάζουν!
Στης φύσης το ξανάνιωμα τραγούδια τους ταιριάζουν!
 
Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 20.3.2021
https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Φωτογραφία ανάρτησης: Χιονισμένος Ερύμανθος