Με γεμάτη την ψυχή από τις παρουσιάσεις του βιβλίου μου «η Ανάσταση στον καιρό της πανδημίας» τον Αύγουστο 2023 στο Γοργόμυλο Πρέβεζας και στα Γιάννενα!

 

Εικόνα: Από την παρουσίαση στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Ιωαννίνων

Σύντομος πρόλογος

     Ένα βιβλίο με διηγήματα και ποιήματα γράφηκε και εκδόθηκε στον καιρό των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας του covid-19. H Ανάσταση-το Πάσχα του 2020 που γιορτάσαμε ή «γιορτάσαμε» μ’ έναν διαφορετικό τρόπο, εν μέσω αυστηρών μέτρων κορωνοϊού και φόβου, είναι το πρώτο διήγημα του έργου μου, που δάνεισε και τον τίτλο του σε όλο το βιβλίο: «Η Ανάσταση στον καιρό της πανδημίας».
     Πριν ακόμα ενσκήψει η πανδημία, στο χωριό της συζύγου μου, στο Γοργόμυλο Πρέβεζας, είχαν αρχίσει οι εργασίες για την κατασκευή-διαμόρφωση μιας πλατείας. Συζητώντας εκεί τότε με συγγενή μου για την ανάδειξή της, αφού οι εργασίες ολοκληρωθούν, του εξέφρασα τη σκέψη για την παρουσίαση ενός βιβλίου που είχα αρχίσει να «δουλεύω» στις σκέψεις μου. Η ιδέα τον ενθουσίασε, όταν, όμως, οι εργασίες είχαν προχωρήσει αρκετά και η παρουσίαση είχε οριστεί για τις 13 Αυγούστου 2022, ο covid-19 πάλι «έβαλε το χεράκι του» με θετικά κρούσματα στο χωριό και η εκδήλωση αναβλήθηκε, για να γίνει ακριβώς ένα χρόνο αργότερα: 13 Αυγούστου 2023. Θα μπορούσαν να είχαν προηγηθεί κι άλλες παρουσιάσεις, αλλά ήθελα να είναι εκεί η πρώτη, για να τιμήσω με αυτό τον τρόπο και το χωριό της συζύγου μου.
     Η δεύτερη παρουσίαση, λίγες μέρες μετά, στις 17 Αυγούστου 2023 στα Γιάννενα, ήρθε ως μια πολύ ευχάριστη και ιδιαίτερα τιμητική έκπληξη. Η πρόταση μού έγινε από την φίλη αρχαιολόγο Κωνσταντίνα Ζήδρου και την, επίσης φίλη, φιλόλογο- διευθύντρια Πολιτισμού του Δήμου Ιωαννιτών Μαρία Βλάχου. Ακολουθούν αναφορές και για τις δύο παρουσιάσεις.

***

Η παρουσίαση στο Γοργόμυλο Πρέβεζας
 
     Οι εργασίες της πλατείας έβαιναν προς το τέλος τους και λίγες μέρες πριν την ορισμένη ημερομηνία για την παρουσίαση του βιβλίου, επικρατούσε ένας οργασμός εργασιών και ενθουσιασμού στο χωριό. Παράλληλα, και μια αδημονία, αφού η αστάθεια του καιρού με κάποιες απογευματινές βροχές, μας κράταγαν κάπως επιφυλακτικούς. Τελικά, ο καιρός μας έκανε εν μέρει το χατίρι, και λέω εν μέρει, γιατί ο δυνατός αέρας εκείνη τη βραδιά επηρέαζε σε μεγάλο βαθμό και τη μικροφωνική.
     Πολλές νοικοκυρές πρότειναν με ευχαρίστηση να προσφέρουν τοπικά παραδοσιακά κεράσματα στους προσκεκλημένους. Έβλεπαν την εκδήλωση κάτι και σαν γιορτή, δηλαδή! Άλλοι, ιδίως οι άνδρες, δούλευαν εθελοντικά και με πείσμα από το πρωί μέχρι το βράδυ, για να μην ξεφύγει ούτε η τελευταία λεπτομέρεια της «γιορτής» κι άλλοι φρόντιζαν για την εξασφάλιση χώρων για τη στάθμευση των αυτοκινήτων.
     Η εκδήλωση είχε τεθεί υπό την αιγίδα του Δήμου Ζηρού Πρέβεζας και η πλατεία βούλιαζε από κόσμο! Ο Χρήστος ανέλαβε χρέη «τροχονόμου», για την αποφυγή συνωστισμού των αυτοκινήτων. Από τις πρώτες αφίξεις και αυτή του δημάρχου κ. Νίκου Καλαντζή. Τόσο ο συντονιστής Φώτης Βάσιος, όσο και οι ομιλητές Μαρία Παπαδοπούλου, Χρήστος Γάλλιος, Βασίλης Ζυγούρης, όλοι εκπαιδευτικοί, που με πολύ ενθουσιασμό είχαν δεχθεί τη συμμετοχή τους, ανέλυσαν με επιστημονική πληρότητα και τον καλύτερο τρόπο τα θέματα του βιβλίου στα οποία αναφέρθηκαν, ενώ παράλληλα εξήραν με πολύ τιμητικά λόγια το όλο πνευματικό έργο του «γαμπρού από τα Καλάβρυτα» συγγραφέα.

Από την παρουσίαση στο Γογρόμυλο Πρέβεζας:
Νεότεροι και γεροντότεροι παρόντες!

     Ανώτερες των προσδοκιών και οι απαγγελίες ποιημάτων και αναγνώσεις αποσπασμάτων των διηγημάτων από τις Ηλιάνα Γάλλιου, Βασιλική Παππά, Δήμητρα Λυμπεροπούλου και τη συζυγό μου Ελένη Γάλλιου. Η απαγγελία ενός «επίκαιρου» ποιήματος από την ταπεινότητά μου, με τίτλο «ρομαντικές στιγμές» ήταν το επιστέγασμα της παρουσίασης, μαζί με τις ευχαριστίες και την ευγνωμοσύνη μου σε όλους. «Επίκαιρο» το ποίημα, αφού «μίλαγε» και για το ειδυλλιακό ηλιοβασίλεμα που είχαμε απολαύσει λίγο πριν, με

«του Ζαλόγγου γύρω τα βουνά φωτοστεφανωμένα,

τα σύννεφα στον ουρανό που ήταν χρυσωμένα».

Κι αν το ποίημα ήταν επιστέγασμα της παρουσίασης του βιβλίου, επιστέγασμα της εκδήλωσης υπό τον πλούσιο νυχτερινό φωτισμό της πλατείας, ήταν η απόλαυση των παραδοσιακών κερασμάτων, που με περισσή τέχνη, μεράκι και αγάπη είχαν επιμεληθεί οι πανάξιες νοικοκυρές του χωριού.

Η αφίσα-πρόσκληση του Δήμου Ζηρού Πρεβέζης

Η αφίσα-πρόσκληση του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Ιωαννιτών

Η παρουσίαση στα Γιάννενα
 
     Η πρόταση για την παρουσίαση του βιβλίου στα Γιάννενα, ως προαναφέρθηκε, μου έγινε με πολύ ενθουσιασμό και ήταν μια ιδιαίτερα τιμητική και ευχάριστη έκπληξη από την εξαίρετη και πολύτιμη φίλη Κωνσταντίνα (Ντίνα) Ζήδρου, αρχαιολόγο. Η πρότασή της έγινε με τον ίδιο ενθουσιασμό δεκτή από την φιλόλογο και διευθύντρια Πολιτισμού του Δήμου Ιωαννιτών Μαρία Βλάχου, με την οποία είχαμε στο μεταξύ ήδη γνωριστεί και είχε αναπτυχθεί ισχυρός φιλικός δεσμός, δημιουργώντας έτσι κι ένα ισχυρό φιλικό «τρίο» και με την Ντίνα.
     Οι δύο ανεκτίμητες φίλες, αδελφές μου πλέον, επιμελήθηκαν την εκδήλωση στον υπαίθριο χώρο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου, με φόντο τη λίμνη  Παμβώτιδα, το μαρτυρικό χωριό Λυγκιάδες και το όρος Μιτσικέλι, το οποίο πολύ συχνά μαζί με τα Γιάννενα ανέφερε ο παππούς μου Κωνσταντίνος Παπακωνσταντόπουλος στις πολεμικές αφηγήσεις του, έχοντας λάβει μέρος στην νικηφόρα μάχη της απελευθέρωσης τη πόλης, το 1912.
     Η εκδήλωση άρχισε πριν το δειλινό, με μια πολύ ζεστή εισήγηση της συντονίστριας και ομιλήτριας Μαρίας Βλάχου, παρουσιάζοντας με τιμητικά λόγια-απόσταγμα αγάπης, σεβασμού και θαυμασμού για τον συγγραφέα. Μεγάλη τιμή περιείχαν και τα λόγια της επόμενης ομιλήτριας, της Ντίνας Ζήδρου. Δεν  μπορώ να ισχυριστώ ότι με όλο αυτό το «απάνθισμα» τιμής για την ελαχιστότητά μου, αισθανόμουν «βολικά» όμως οι ομιλήτριες το εξέφραζαν με όλη τη δύναμη της καρδιάς τους.
     Τρίτος ομιλητής ο εκπαιδευτικός Χρήστος Γάλλιος, που ανέπτυξε το θέμα με τα ίδια συναισθήματα και αισθήματα. Εκτός από τους τρεις ομιλητές, που διάβασαν και διηγήματα και απήγγειλαν ποιήματα του βιβλίου, απήγγειλαν και διάβασαν και οι ψυχολόγος Ηλιάνα Γάλλιου, η φοιτήτρια Φυσικού Τμήματος του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων Βασιλική Παππά και η επιχειρηματίας-βιβλιοπώλης Δήμητρα Λυμπεροπούλου.
     Ο όλος συντονισμός, οι ομιλίες τους, οι απαγγελίες και οι αναγνώσεις καθήλωσαν το κοινό, που απέδωσαν μεγάλα εύσημα και αναχώρησαν με τις καλύτερες εντυπώσεις. Ήταν μια πραγματική μυσταγωγία που τέλεσε (το υπογραμμίζω) η αγάπη όλων των συντελεστών, κυρίως, όμως, της Μαρίας Βλάχου και της Ντίνας Ζήδρου, που είχαν την πρωτοβουλία και ανέλαβαν εξ ολοκλήρου την διοργάνωση.
     Ο συγγραφέας, η αφεντιά μου, μίλησε τελευταίος και πέρα από τις ολόθερμες ευχαριστίες, την έκφραση ευγνωμοσύνης για την τιμή και την Αβραμιαία αυτή φιλοξενία και όσα είχε να πει για το βιβλίο, αναφέρθηκε στους δεσμούς που συνδέουν τα Γιάννενα και την Ήπειρο με τα Καλάβρυτα από το 1912. Στην απελευθέρωση των Ιωαννίνων και της Ηπείρου τότε, έλαβαν μέρος και Καλαβρυτινοί ήρωες πολεμιστές, μεταξύ αυτών και ο παππούς μου Κωνσταντίνος Γ. Παπακωνσταντόπουλος. Συνδέουν ακόμα τις δύο πόλεις και οι ναζιστικές θηριωδίες, αλλά και ειρηνικές σχέσεις και συνεργασίες, όπως οι πολλοί Ηπειρώτες δάσκαλοι που υπηρέτησαν στα Καλάβρυτα, οι πολλοί Ηπειρώτες τεχνίτες και χτίστες που μετέφεραν και μετέδωσαν τον πολιτισμό τους και τις τέχνες τους στον τόπο μας.
     Για το θέμα έγραψε σχετικά και η ηλεκτρονική εφημερίδα των Καλαβρύτων https://www.kalavrytanews.com/. Ευχαριστώ θερμά τον διευθυντή της και φίλο Νίκο Κυριαζή. Μπορείτε να δείτε/διαβάσετε το σχετικό άρθρο ΕΔΩ.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος

(Σύντομο βιογραφικό σημείωμα δείτε ΕΔΩ)

Πεταλούδα: Μυθολογικά και λαογραφικά στοιχεία

Η ξεχωριστής ομορφιάς μπλε πεταλούδα του Χελμού
(Φωτογραφία: ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ ΝΕWS)

 

    Λόγω των εντυπωσιακών χρωμάτων της και του χαριτωμένου τρόπου με τον οποίον πετάει η πεταλούδα, είναι έντομο προσφιλές στον άνθρωπο και δεν θεωρείται βλαβερό. Ιδιαίτερα τα παιδιά λαχταρούν να την «πιάσουν», για να αποτελέσει μέρος του παιχνιδιού τους, ενώ πολύ συχνά είναι και θέμα της ζωγραφικής τους, καθώς και θέμα γυναικείου εργοχείρου, κεντήματος ή πλεκτού. Απο τα πρώτα μηνύματα της άνοιξης και πολύ αγαπημένο γεύμα μικρών και μεγαλύτερων πτηνών, αλλά και συνδεδεμένη με θρύλους, μύθους και δοξασίες, ενώ έχει αποτελέσει και αποτελεί αντικείμενο μελέτης πολλών επιστημών.
     Η ονομασία της στην αρχαία Ελλάδα ήταν «ψυχή», γιατί πίστευαν ότι καθεμία τους ήταν «φυλακισμένη» στο σώμα ενός ανθρώπου, που απελευθερώνεται με το θάνατό του. Πολύ κοντά, λοιπόν, τα πιστεύω των αρχαίων προγόνων μας με τα δικά μας, περί αθανασίας της ψυχής, την οποία βλέπουμε να απεικονίζεται και σε αγγεία.  Ο Άγγλος αρχαιολόγος Evans, τονίζει την συμβολική σημασία της παράστασης αυτής, όπως και της χρυσαλλίδας, για την αθανασία. Σύμφωνα και με τον Όμηρο, η ψυχή προέρχεται από το «ψύχω» (αναπνέω).
     Κατά μία εκδοχή της μυθολογίας, η Ψυχή ήταν μια θνητή με πολλά θέλγητρα, που την ερωτεύτηκε ο Δίας. Δεν την άφησε να γνωρίσει θάνατο και την μεταμόρφωσε σε πεταλούδα, έτσι ώστε να μπορεί να πετάξει ελεύθερα στα ύψη. Κατ’ άλλη εκδοχή, η Αφροδίτη ζήλεψε την ομορφιά της κι έστειλε το γιο της τον Έρωτα να δηλητηριάσει τα μυαλά των αντρών, ώστε η πανέμορφη Ψυχή  να μην βρει ταίρι. Οι δύο νέοι, όμως, έσμιξαν και ως καρπός του σφοδρού έρωτά τους προέκυψε η Ηδονή.
     Μελετώντας κανείς θέματα περί Ψυχής στην αρχαιότητα, θα βρει άπειρα ακόμα ενδιαφέροντα.
     Η πεταλούδα πρωταγωνιστεί συχνά σε θρύλους και άλλων λαών. Πολύ συνηθισμένη  είναι και η «μεταπήδηση» στοιχείων από τη μυθολογία, στη σύγχρονη ζωή και στη λαογραφία, Ελληνική και ξένη. Όσον αφορά το συμπαθές αυτό έντομο, όταν πετάει μέσα ή κοντά στο σπίτι, θεωρείται ότι μπορεί να «είναι» και η ψυχή ενός νεκρού που «κάτι θέλει», όπως μνημόσυνο, τρισάγιο, κερί, πρόσφορο, προσευχή για την ανάπαυσή της. Αν η πεταλούδα πετάει λίγες μέρες μετά το θάνατο οικείου προσώπου, μέσα ή κοντά στο σπίτι πάντα, τότε «σίγουρα» είναι η ψυχή του. Αν πάλι καθίσει ή πετάει επάνω σε ποτήρι με νερό, τότε καταδεικνύει τη «δίψα» της για τα τελετουργικά της ανάπαυσής της. Δεν επιτρέπεται σ’ αυτήν την πεταλούδα να κάνουμε κακό, ούτε τα παιδιά αφήνουμε να την πιάσουν για να παίξουν. Πρέπει με κάθε τρόπο να την βοηθήσουμε να βγει από το σπίτι και να πετάξει ελεύθερα.
     Η ανοιχτόχρωμη και ιδίως η άσπρη, θεωρείται ψυχή νέου ανθρώπου, ενώ κατ’ άλλες δοξασίες φέρνει γούρι στο σπίτι και στην οικογένεια. Άλλοι, πάλι, οπαδοί της μετενσάρκωσης, πιστεύουν ότι είναι ψυχή που αναζητεί την μετενσάρκωσή της. Η σκουρόχρωμη κι ακόμα περισσότερο η μαύρη πεταλούδα, μπορεί να προμηνύει δυσκολίες και στενοχώριες και γι’ αυτό ορισμένοι δεν θέλουν να την αφήσουν να ζήσει. 

     Πέραν των αναφορών σε θέματα πεταλούδας-ψυχής ή και άλλων προλήψεων, γνωστή και η παρομοίωση της γυναίκας που αλλάζει συχνά ερωτικούς συντρόφους, ως «πεταλουδίτσα της νύχτας». 

     Τα τελευταία χρόνια έχει υποστεί και το είδος αυτό μεγάλες απώλειες λόγων των εντομοκτόνων, των φυτοφαρμάκων και γενικά της μόλυνσης της ατμόσφαιρας, ενώ με την τεράστια οικολογική καταστροφή που προκάλεσε η πολυήμερη πυρκαγιά στη Ρόδο, εξαφανίστηκε και μεγάλος αριθμός από την «κοιλάδα των πεταλούδων» εκεί, κάτι που πάντα προβάλει τουριστικά και το πανέμορφο Αιγαιοπελαγίτικο μεγαλονήσι.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 19.8.2023

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Το δώρο του Μουρλοθόδωρου (διήγημα)

     Το είχε από γεννησιμιού του το πρόβλημα ο Θοδωρής, αλλά όσο μεγάλωνε και μέχρι να καβαλήσει τα είκοσι-εικοσιδυό, φαινόταν όλο και περισσότερο. Το συμπαθητικό του ψεύδισμα και η έλλειψη από το λόγο του άρθρων και μορίων, όπως «έρθει Κώστας» (θα έρθει ο Κώστας) ή «δώκεις τούτο Θανάση» (να το δώσεις τούτο στο Θανάση), ήταν γνωστά σε μικρούς και μεγάλους στο χωριό του. Κάποιοι τον μιμούνταν στην ομιλία, είτε για αστείο, είτε για εμπαιγμό, αλλά και κάποιες φορές για συμπάθεια. Κάμποσα παιδιά μιμούνταν πολλές φορές και το βάδισμά του όταν τον έβλεπαν, που είχε και σ’ αυτό μια δυσκολία. Αυτοί ήταν οι λόγοι που δεν πήγε και σχολείο. Τις πρώτες μέρες στην πρώτη τάξη τον πήγαινε η μάνα του και μετά συνέχισε μόνος του, αλλά σχεδόν κάθε μέρα γύριζε κλαίγοντας, αφού πολλά από τα άλλα παιδιά τον κορόιδευαν. Έτσι, οι γονείς του αποφάσισαν να τον σταματήσουν, παρά το θάρρος με το οποίο προσπαθούσε να τους ενισχύσει ο δάσκαλος.
     Μεγάλωσε ο Θοδωρής με το προσωνύμιο «το χαζό». Στη στρατιωτική επιτροπή που τον συνόδευσε ο πατέρας του να περάσει περιοδεύων, απορρίφθηκε ως Ι₅ (γιώτα πέντε) και σαν τα χρόνια περνούσαν άλλαξε και το προσωνύμιό του: Από «το χαζό», έγινε «Μουρλοθόδωρος». Κάπου εκεί στα εικοσιπέντε, επιδεινώθηκε και το βάδισμά του και κούτσαινε περισσότερο. Από εκείνη τη νεαρή ηλικία, το ξεκίνημα τη ζωής για όλους, ο Θοδωρής τις περισσότερες φορές κράταγε μαγκούρα να στηρίζεται καλύτερα.  
     «Κάθε χωριό θέλει να έχει τον τρελό του, για να τον δείχνουν όλοι και να λένε: Να, εμείς δεν είμαστε σαν αυτόν», είχε πει μια φορά ένας γυρολόγος, που πέρναγε σε όλα τα χωριά με την πραμάτεια του φορτωμένη στο γάιδαρό του, από βελόνες και κουβαρίστρες, μέχρι και «είδη προικός» για τις ελεύθερες κοπέλες.
     Από την εκκλησία δεν έλειπε καμία Κυριακή και καμία γιορτή. Σχεδόν πάντα ντυνόταν παπαδάκι και βοηθούσε τον παπά είτε μέσα στο ιερό, είτε στη Μικρή και τη Μεγάλη Είσοδο, είτε να κρατήσει τη λαμπάδα αναμμένη μπροστά στο λειτουργό την ώρα της ανάγνωσης του Ευαγγελίου, ακόμα και σε μεγάλη ηλικία.
     Δεν ήταν λίγες οι φορές που ξάφνιαζε τους συγχωριανούς του με την εξυπνάδα του, εκεί που δεν το περίμεναν κι αυτό έκανε κάποιους να τον συμπαθούν. Για τους περισσότερους, όμως, ήταν «τυχαίο» ή «κάπου αλλού το άκουσε». «Φορτωνόταν» πολύ συχνά αστοχίες συγχωριανών του. Στην ερώτηση «ποιος το έκανε αυτό;», η απάντηση ήταν γνωστή: «Ο Μουρλοθόδωρος»! Όπως κάποτε, που πήγε ο γείτονάς του, ο Γρηγόρης, στο περιβόλι του να δει την πορεία του ποτίσματος και το νερό είχε εκτραπεί κι έτρεχε στο δρόμο. Βέβαιος ότι τη ζαβολιά την έκανε ο «Μουρλοθόδωρος», με το που τον είδε στην αυλή του σπιτιού του τού άστραψε ένα ξεγυρισμένο σκαμπίλι και σαν «συμπλήρωμα» μια καλή κλωτσιά με πολλές βρισιές. Όσο κι αν διαμαρτυρήθηκε ο καημένος, όσο κι αν προσπάθησε με κλάματα να του πει ότι δεν είχε δίκιο, ήταν πλέον αργά: Τις είχε φάει ξεγυρισμένες. Αυτή η άδικη χειροδικία του Γρηγόρη, ήταν η αιτία που οι δυο οικογένειες δεν ξαναμίλησαν κι ας ήταν μια πόρτα. Αυτό κράτησε πολύ καιρό, μέχρι που ο Μουρλοθόδωρος έπεσε από μια κορομηλιά που είχε ανέβει να φτάσει κορόμηλα κι έμεινε στη γης ακίνητος, φωνάζοντας δυνατά από τους πόνους. Τότε πρώτος ο Γρηγόρης έτρεξε κοντά του να τον βοηθήσει κι αμέσως μετά φώναξε τον μπάρμπα-Θύμιο, τον πρακτικό που έσαζε τα σπασίματα και τον γιάτρεψε. Ίσως ήταν και μια πράξη έμπρακτης μεταμέλειάς του κι ας ήρθε μετά από τόσον καιρό να ξαναμιλήσουν οι δυο οικογένειες.   

     Κοινό μυστικό που της Μάρως που έμενε στην άκρη του χωριού της «άρεσαν τα ξινά». Κάμποσοι άντρες όλο την γλυκοκοίταζαν, αφού την θεωρούσαν «εύκολη», ενώ όλες σχεδόν οι γυναίκες την «έθαβαν» όταν έπιαναν ψιλοκουβέντα. Μα κι όταν περνούσε από μπροστά τους, της γύριζαν περιφρονητικά την πλάτη, με μια ταυτόχρονη γκριμάτσα αποστροφής. Κάποια στιγμή, όμως, η κοιλιά της φούσκωνε κι αυτό άρχισε και φαινόταν. Την έκλεισαν μέσα ο πατέρας της και η μάνα της και τη σάπισαν στο ξύλο. Η μάνα της τη έχωνε μια πετσέτα στο στόμα να μην ακούγονται τα κλάματά της και οι φωνές της από τον πόνο του ξυλοδαρμού του πατέρα της, με τον πλάστη που άνοιγε φύλο!
     «Πες μου, μωρή, ποιος είναι, να πάω να τον πιάσω να τον μουνουχίσω στη μέση της πλατείας του χωριού», τη ρωτούσε επίμονα ο πατέρας της ο Αλέκος και ο πλάστης ανέβαινε και κατέβαινε ασταμάτητα στο κορμί της.
     «Ο Μουρλοθόδωρος είναι», είπε από τα πολλά η Μάρω!
     Σταμάτησε να τη δέρνει και μ’ ένα σάλτο βγήκε από το σπίτι.
     «Μα, με το Μουρλοθόδωρο, μωρή;», ήταν αυτό που δεν μπορούσε να χωνέψει η μάνα της και της έκανε την ίδια ερώτηση ξανά και ξανά. «Μα, με το Μουρλοθόδωρο, μωρή;», ενώ προσπαθούσε να της γλυκάνει τους πόνους από το ξύλο του πατέρα της στο κορμί της με μια βρεγμένη πετσέτα.
     Πέρασε σαν σίφουνας ο Αλέκος από την πλατεία και όλοι που ήταν εκεί κατάλαβαν ότι κάτι σοβαρό συμβαίνει. Σε ελάχιστο χρόνο βρέθηκε απέξω από το σπίτι του Μουρλοθόδωρου και έβριζε και κατέβαζε καντήλια ασταμάτητα. Έγινε μεγάλη φασαρία.
     «Τι να του πεις, που είναι άντρας τριάντα χρονών;», αναρωτιόταν ο πατέρας του και δεν μπορούσε να αρθρώσει λέξη.
     Πολλοί χωριανοί, άλλοι από περιέργεια κι άλλοι να «σβήσουν τη φωτιά», είχαν μαζευτεί έξω από το σπίτι. Των περισσότερων οι σκέψεις και τα αναθεματίσματα πήγαιναν κατά τη Μάρω, που στην «ευκολία» της επάνω, έφτασε και μέχρι το Μουρλοθόδωρο.
     Ο καιρός περνούσε, η κοιλιά της όλο και φούσκωνε κι εκείνη περιφρονημένη και δακτυλοδεικτούμενη είχε κλειστεί στο σπίτι της. Ένα απόγευμα χτύπησε η πόρτα. Με το που άνοιξε η μάνα της, ήταν ο Μιχαλιός, ο γιος του μπακάλη.
     «Θέλω να δω τον άντρα σου, κυρ’-Αλέξαινα», της είπε εκείνος.
     Με το που άκουσε τη φωνή του η Μάρω μέσα από το δωμάτιο που ήταν κλεισμένη, μαρμάρωσε. Αν την έσφαζες, δεν θα έβγαζε ούτε μια σταγόνα αίμα.
     «Μέσα είναι… Πέρασε», του είπε εκείνη, με την απορία ζωγραφισμένη στο πρόσωπό της και στη στάση της, αφού δεν είχε περάσει ποτέ ούτε έξω από το σπίτι τους.
     «Δικό μου είναι το παιδί που έχει η Μάρω στην κοιλιά της και θέλω να την κάνω γυναίκα μου! Από σήμερα και πέρα θα σε λέω πατέρα! Μόλις σαραντίσει θα κάνουμε και το γάμο!», του είπε κι έσκυψε και του φίλησε το χέρι!
     Μαλάκωσε η καρδιά του Αλέξη, μαλάκωσε και τη Αλέξαινας και η Μάρω ένοιωσε τρισευτυχισμένη με την υπευθυνότητα του Μιχαλιού.
     Σαν γύριζε από την εκκλησία που είχε πάει να σαραντίσει με το παιδί στην αγκαλιά η Μάρω και οι ετοιμασίες του γάμου ήταν στο αποκορύφωμά τους, βγήκε στο δρόμο μπροστά της κουτσαίνοντας ο Μουρλοθόδωρος. Έβαλε το χέρι του στην τσέπη του, έβγαλε ένα δίδραχμο κι άπλωσε να της το δώσει:
     «Πάρεις σοκολάτα παιδιού!» (να πάρεις σοκολάτα του παιδιού!) της είπε με χαμόγελο και με βλέμμα κατεβασμένο από ντροπή!
     Η Μάρω χαμογέλασε αυθόρμητα, αλλά αμέσως έσκυψε στη γη, από πραγματική ντροπή εκείνη, αναλογιζόμενη σε τί περιπέτειες είχε βάλει το Θοδωρή, την οικογένειά του, την οικογένειά της και όλο το χωριό με το ψέμα της.
     Οι λίγοι που έμαθαν για τη χειρονομία ανθρωπιάς εκείνη του Θοδωρή, θαύμασαν κι ένοιωσαν ενοχές. Πόσο μακριά στέκονταν από την αγνή και άδολη ψυχή του!
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 8.7.2023

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Τα «νέα» των Καλαβρύτων…από το 1896 και το 1902!

(Όπως «ξαναζωντανεύουν» στην έντυπη εφημερίδα «ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ»), φύλλο Ιουνίου 2023

==================

Σύντομος πρόλογος

     Πολύ ενδιαφέροντα Καλαβρυτινά «νέα», ηλικίας 121 ετών(!) μου έστειλε ο εξ Αμαλιάδος πολύτιμος διαδικτυακός φίλος και φίλος των Καλαβρύτων, ιστορικός ερευνητής, λαογράφος και συγγραφέας κ. Ηλίας Τουτούνης! Πρόκειται για δημοσιεύματα/αποκόμματα της ιστορικής εφημερίδος «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΩΝ», με διάφορες ημερομηνίες του έτους 1902 και μία προγενέστερη, της 26ης Νοεμβρίου 1896!
     Με άπειρες ευχαριστίες και ευγνωμοσύνη στον κ. Ηλία Τουτούνη, φέρνουμε στην επιφάνεια μέσω της έγκριτης εφημερίδας ΩΡΑ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ τα «νέα» αυτά, ευχαριστώντας παράλληλα τόσο την εφημερίδα, όσο και τον εκδότη-διευθυντή της και εξαιρετικό φίλο και πατριώτη Νίκο Κυριαζή.
     Υπογραμμίζουμε ότι:
       1: Λόγω του μικρού μεγέθους των αποκομμάτων της εφημερίδας και ως εκ τούτου της δυσκολίας ανάγνωσής τους από μεγάλη μερίδα αναγνωστών, κάτω από κάθε εικόνα/δημοσίευμα/απόκομμα, παραθέτουμε το αντίστοιχο κείμενο σε πιστή αντιγραφή. Η αντιγραφή δεν συμπεριλαμβάνει μόνο το πολυτονικό σύστημα.
       2: Σε κάποιες-ελάχιστες ιδιαίτερα δυσανάγνωστες λέξεις των κειμένων, αντί αυτών ή μέρους τους, σημειώνονται εντός παρενθέσεως αποσιωπητικά (τρεις τελίτσες). 
       3: Όλα τα δημοσιεύματα είναι της συγκεκριμένης ιστορικής εφημερίδας.
     Εκτός άλλων διαπιστώσεων, ο αναγνώστης θα φέρει στη μνήμη του ή θα  μάθει ότι την εποχή εκείνη η Επαρχία Καλαβρύτων αποτελείτο από δώδεκα (12) Δήμους. Συμπληρωματικά δε, να σημειώσουμε ότι ο ενιαίος νομός Αχαΐας και Ήλιδος ή Αχαιοήλιδος, δημιουργήθηκε με τη διοικητική διαίρεση της Ελλάδος το 1833 και διεχωρίσθη σε δύο, τον Αχαΐας και Ηλείας το 1899. 
     Καλό ταξίδι στα νέα του τόπου μας του 1896 και 1902!
 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

-  Εισφοραί υπέρ ναού εν Λειβαρτζίω
- Η εκλογή Καλαβρύτων. Η απόφασις του Αρείου Πάγου. Οι δικαστικοί αντιπρόσωποι. Τα ονόματα
-  Πυρκαϊά εις Καλάβρυτα-δύο οικίαι παρανάλωμα του πυρός
-  Η εκλογή Καλαβρύτων (2ο δημοσίευμα)
-  Σύλληψις ζωοκλέπτου
-  Επίσκεψις εις Καλάβρυτα Αθηναίων και Πειραιαίων
-  Προσέλευσις φονέων
-  Ο εν Μαζεΐκοις φόνος
-  Η καπνοπαραγωγή των Καλαβρύτων

----------------------

 

ΕΙΣΦΟΡΑΙ ΥΠΕΡ ΝΑΟΥ ΕΝ ΛΕΙΒΑΡΤΖΙΩ

(26.11.1896 - έτος αναβίωσης των σύγχρονων Ολυμπιακών αγώνων)

     Δια την κατασκευήν του υδραγωγείου της εν Λειβαρτζίω ενορίας Άγιος Ιωάννης συνεισέφεραν τα ακόλουθα ποσά, οι εξής κ.κ. Αδελφοί Σοφιανόπουλοι δραχ. 300, Χρ. Κ. Μείντάνης 50, Θρασύβουλος Συριόπουλος 50, Θεόδ. Παπαμικρόπουλος 25,  Ανδρ. Πονήρης 15, Γεώργιος Σακελλαρόπουλος 25, Αδελφοί Καραμάνου 10, Δημήτριος Γάβρος 5, Θεόδωρος Σπανός 2, Δ. Χρυσόπουλος 4, Δημ. Ζύγουρας 25, Ανδρ. Σακελλαρόπουλος 5, Σταύρος Ζύγουρας 2, Δημ. Ανδρουτσόπουλος 5, Ράλλης Μακρυγιάννης 5, Ανδρέας (άνευ επωνύμου) 10, Σπήλιος Μενούνος 5, Κ. Χρυσανθόπουλος 5, Ιω. (ενδεχομένως Ίων) 10, Π. Γιαννόπουλος 5, Αδελφοί Καπετανόπουλοι 5, Οικογένεια Συριοπούλου 25, Αδελφοί Π. Παπλά 5, Ανώνυμος 10, το όλον δραχ. 613.
     Όσοι δε των ενταύθα και παρεπιδημούντων αλλαχού Λειβαρτζινών επιθυμούσι να συνεισφέρωσι δια τον ανωτέρω σκοπόν, παρακαλούνται να καταθέσωσι την εισφοράν εις τον ορισθέντα επί τούτου ταμίαν κ. Χρήστον Μεϊντάνην.
Εν Πάτραις τη 20 Νοεμβρίου 1896
-------------
     Πέραν των αναφερομένων στο ανωτέρω δημοσίευμα της εφημερίδας «ΝΕΟΛΟΓΟΣ ΠΑΤΡΩΝ», για ιστορικούς λόγους να σημειώσουμεα ότι  σύμφωνα με μαρτυρίες μεγαλύτερων, αλλά και από το βιβλίο του Αθανασίου Θεοδ. Λέλου «Ιστορία της Αρχαίας Ψωφίδος και Λειβαρζίου», το αναφερόμενο υδραγωγείο βρισκόταν απέναντι της συνοικίας, στην πηγή Παρνίσου. Ένα δεύτερο υδραγωγείο κατασκευάστηκε στην πηγή του «Κρουσταλλού» (πολύ μεγάλη η απόστασή του από το χωριό) και έφτανε στην ενορία Άγιος Ιωάννης (αϊ-Γιάννης ή α-Γιάννης)  και στη συνοικία Περιτσαίοι με φυσική ροή, η οποία προστατεύονταν και στις δύο περιπτώσεις με σκεπαστό κεραμίδι.
 

***

 

Η ΕΚΛΟΓΗ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

Η απόφασις του Αρείου Πάγου. Οι δικαστικοί αντιπρόσωποι. Τα ονόματα

(6.4.1902)

     Το επί των Εσωτερικών Υπουργείον ανακοίνωσε χθες προς τον κ. Νομάρχην την απόφασιν του Αρείου Πάγου περί διορισμού αντιπροσώπων της Δικαστικής Αρχής, αναπληρωτών και εφόρων αυτών κατά την ενεργηθησομένην την 28ην τρέχοντος μηνός εκλογήν ενός βουλευτού της επαρχίας Καλαβρύτων.
     Κατά την απόφασιν αυτήν διορίσθησαν οι εξής δικαστικοί αντιπρόσωποι:
     Εις τον δήμον Καλαβρύτων διώρισε τον κ. Α. Παπαληγούραν Πρωτοδίκην Πατρών. Εις τον δήμον Καλλιφωνίας τον κ. Κ. Χρυσανθακόπουλον δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Σουδενών  τον κ. Δ. Κουρήν δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Παΐων τον κ. Χρ. Χρυσανθακόπουλον δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Ψωφίδος εις μεν το Α΄ τμήμα τον κ. Χρ. Βαχλιώτην δικηγόρον Πύργου, εις δε το Β΄ τον κ. Δ. Γ. Μπούκουραν δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Κραθίδος τον κ. Δ. Κακριδήν ειρηνοδίκην Νωνάκριδος. Εις τον δήμον Κλειτωρίας εις μεν το Α΄ τμήμα τον κ. Νικ. Παπαβασιλόπουλον δικηγόρον Πύργου εις δε το Β΄ τμήμα τον κ. Χρ. Φωκάν δικηγόρον Κορίνθου. Εις τον δήμον Λευκασίων εν μεν τω Α΄ τμήματι τον κ. Γ. Πόγγην  ειρηνοδίκην Κλειτωρίας, εις δε το β΄ τον κ. Ι. Άχολον δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Κερπινής εις μεν το πρώτο τμήμα τον κ. Ευθ. Καρανικολόν δικηγόρον Πύργου, εις δε το Β΄ τον κ. Ζαχαρ. Λαμπρόπουλον δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Λαπαθών εις το Α΄ τμήμα τον κ. Ευθ. Παπαπετρόπουλον δικηγόρον Πύργου, εις δε το Β΄ τον κ. Ανδρ. Βακελόπουλον δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Φολόης τον κ. Παναγιώτην Λιναρδάκην δικηγόρον Πύργου. Εις τον δήμον Νωνάκριδος τον κ. Χαρ. Αυγερινόν δικηγόρον Πύργου.
     Αναπληρωματικούς δ’ αυτών τους κ.κ.  Γεώργ. Καρέμπελαν δικηγόρον Αμφίσης, Δ. Φράγκον δικηγόρον Αμφίσης, Λ. Κοκίρην, Διον. Πετραλιάν, Π. Γαβριήλ και Γ. Γιαρμενίτην άπαντας δικηγόρους Πύργου. Τέλος, Έφορον τον Εφέτην Πατρών κ. Γ. Μητρόπουλον.
 

***

 

ΠΥΡΚΑΪΑ ΕΙΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ - Δύο οικίαι παρανάλωμα του πυρός

(10.4.1902)

    Τηλεγράφημα του αστυνόμου Καλαβρύτων ληφθέν χτες την πρωίαν παρά του κ. Νομάρχου, αναγγέλλει ότι περί την 3(…) π.μ. εξερράγη πυρκαϊά, ήτις διήρκεσε μέχρι της 10 π.μ. ότε και τηλεγραφεί ο αστυνόμος. Δύο οικίαι εγένοντο παρανάλωμα του πυρός, εις την μίαν (…)των ήτο εγκατεστημένον φαρμακείον, του οποίου και κατορθώθη η διάσωσις διαφόρων ειδών, εις δε την ετέραν ήτο εγκατεστημένον εμπορικόν κατάστημα. Κατά την διάρκειαν της πυρκαϊάς παρετηρήθη ότι κάτοικοι έδειξαν κατά το τηλεγράφημα του αστυνόμου απροθυμίαν προς κατάσβεσιν αυτής. Παρά πάντων επ(…) η πεποίθησις, ότι το πυρ ετέθη υπό κακοβούλου(;) χειρός.
Άλλαι λεπτομέρειαι
     Τα της ανωτέρω πυρκαϊάς ως εξής εγ(…)γέλει ημίν ο εν Καλαβρύτοις ανταποκριτής μας:
     Σήμερον την 3ην πρωινήν ώραν παρατεταμέναι κωδωνοκρουσίαι αφύπνισαν πάντας τους κατοίκους της πόλεως, οίτινες ευρέθησαν προ του μεγίστου κινδύνου της καταστροφής ολοκλήρου της πόλεως. Πυρ, (…) άγνωστον πόθεν τεθέν εις το παρά την κεντρικήν οδόν εμπορικόν κατάστημα του Αλεξίου Κόκκαλη, απουσιάζοντος εντεύθεν προ ημερών, κατέστρεψε καθ’ ολοκληρίαν αυτό, ως και τας παρακείμενας αυτώ οικίας, (…)που το κουρείον Μάσουλα, την οικίαν των Παπαδημητρίου, το φαρμακείον Μακρυγένη και έτερα μικρά καταστήματα. Ευτυχώς, επεκράτει νηνεμία, άλλως θα κατεστρέφετο ολόκληρος η πόλις ένεκα των γειτνιαζόντων οινοπωλείων και άλλων εμπορικών καταστημάτων. Επίσης εκινδύνευσε το συμβολαιογραφείον Μαυρονικολάου κείμενον (…)νωθεν της οικίας Κ. Καλαντζή, το οποίον και εσώθη, εσώθησαν δε και ολόκληροι περιουσίαι εξ αυτού.
     Τα μεγαλυτέρας καταστροφάς υπέστη ο ιατρός Κατσικόπουλος, ούτινος κατεστρράφησαν τα πλείστα των εν τη οικία του πραγμάτων.
     Η έγκαιρος συνδρομή των αρχών πρόλαβε μεγαλυτέρας καταστροφάς.
     Εκ της στέγης της οικίας Καλαντζή κατέπεσεν ο Γεώργιος Θεοδωρακόπουλος  μαραγκός, όστις είχεν ανέλθει όπως παρεμποδίσει την πρόοδον του πυρός και όστις έχει τραυματιστεί σοβαρώς.
Υπόνοιαι εμπρησμού
     Πολλαί υπόνοιαι εγείρονται περί της αιτίας της πυρκαϊάς. Εις τας ανακριτικάς αρχάς εναπόκειται η εύρεσις της αληθείας. Τα πλείστα των καταστημάτων είχον ασφαλισθή εις την Εθνικήν.
 

***

 

Η ΕΚΛΟΓΗ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ

(2.5.1902)

     Εκ των επισήμων αποτελεσμάτων των αφιχθέντων εις την Νομαρχίαν, υπολειπομένων δ’ εισέτι των του Δήμου Κραθίδος και ενός τμήματος Λευκασίων, εψηφοφόρησαν εν όλω 2021, εξ ών εψηφοφόρησαν εις το Ναι της κάλπης του υποψηφίου κ. Φωτήλα 1890 εις δε το όχι 137. Ώστε τα γραφόμενα εν τω χτεσινώ φύλλω της «Σημαίας» είναι πλέον ή ανακριβή.
----------------------
     Σημειώνεται εδώ ότι, πιθανότατα το παρόν άρθρο είναι διόρθωση σε δημοσίευμα άλλης εφημερίδας, της «Σημαίας», που, μάλλον, οι πληροφορίες της ήταν «ανακριβείς».

***

 

ΣΥΛΛΗΨΙΣ ΖΩΟΚΛΕΠΤΟΥ

(15.5.1902

     Υπό του αστυφύλακος Γ. Πιεροπούλου  χθες το απόγευμα εις την συνοικίαν αγίου Νικολάου  συνελήφθη ο περιώνυμος ζωοκλέπτης Ν. Λυκουρέστης, καταγόμενος εκ Βερτζίνης των Καλαβρύτων. Ο συλληφθείς οδηγήθη εις το κρατητήριον, σήμερον δε θέλει παραδοθή εις τον κ. Εισαγγελέα.
 

***

 

«ΕΠΙΣΚΕΨΙΣ ΕΙΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ Αθηναίων και Πειραιαίων

(22.5.1902)

Γράφουσιν ημίν εκ Καλαβρύτων:
     Μεγάλη καταβάλλεται προσπάθεια εκ μέρους των αρχών και των πολιτών πάσης τάξεως, όπως υποδεχθώσι μεγαλοπρεπώς την προσεχή Τετάρτην του αφιχθησομένους Καλαβρυτινούς του εν Αθήναις και Πειραιεί Συλλόγου των Καλαβρυτινών, ούτινος Πρόεδρος τυγχάνει ο κ. Θ. Αγγελόπουλος Αθάνατος. Ο. κ Δήμαρχος κατόπιν επισήμου ειδοποιήσεως εκ μέρους του κ. Προέδρου του Συλλόγου και της αποστολής του επισήμου προγράμματος της εκδρομής, δι’ ιδιαιτέρου του προγράμματος εκάλεσεν απάσας τας αρχάς της πόλεως, τα διάφορα σωματεία ως και τους κατοίκους όπως παρευρεθώσι κατά την ώραν της αφίξεώς των μετά των σημαιών και των εγχωρίων οργάνων (εκτός εάν δεν επιτρέψη ταύτα ως βαρβαρόφωνα ο αστυνόμος κ. Κόης, ως τούτο έπραξε κατά την 25 Μαρτίου) εν τω ενταύθα σταθμώ, την δε επομένην ημέραν ακολουθήσωσιν αυτούς εις την εν Αγία Λαύρα εκδρομήν ένθα θα γίνη  και το εκ μέρους του Συλλόγου μνημόσυνον υπέρ των πρωτεργατών της Ελληνικής Ελευθερίας. Η εκδρομή προμηνύεται λαμπρά καθ’ όσον εις αυτήν επί τη ευκαιρία ταύτη θα μετάσχωσιν εκτός των εν Αθήναις Καλαβρυτινών και πολλαί οικογένειαι της εκλεκτής κοινωνίας των Αθηνών.
 

***

 

ΠΡΟΣΕΛΕΥΣΙΣ ΦΟΝΕΩΝ

(30.5.1902)

     Τηλεγραφικώς ανήγγειλε  χθες εις τας ενταύθα αρχάς ο αστυνόμος Κλειτορίας ότι προσήλθαν και παρουσιάσθησαν οι χωροφύλακες Σουλιώτης και Κανέγκας, οίτινες προχθές εφόνευσαν τον φυγόδικον Θ. Κρόμαν, περί ού φόνου χθες εγράφομεν. Οι φονείς χωροφύλακες θέλουσιν αποσταλή προς τον ενταύθα εισαγγελέα.
 

***

 

Ο ΕΝ ΜΑΖΕΪΚΟΙΣ ΦΟΝΟΣ

(17.7.1902)

     Ο Ασημάκης Γ. Κόρμπος κάτοικος Μεζεΐκων εικοσαετής την ηλικίαν ορφανός πατρός, προστάτης, δε οκτώ μικρότερων αδελφών του, συνεπλάκη μετά του επί ληστεία καταδιωκομένου δυνάμει του υπ’ αριθ. 138 του 1902 βουλεύματος των εν Ηλεία Πλημμελειοδικών Βασιλ. Μπηλιτσοπούλου κατοίκου Πλανητέρου, καθόσον ούτος εισήγαγεν αυθαιρέτως τα αιγοπρόβατά του εις τινά εσπαρμένον σίτον αγρόν του, και εξεδίωξεν τούτο εκείθεν βιαίως.
     Τούτον εγένετο γνωστόν εις τον επί κεφαλής αποσπάσματος λοχίαν Τηλιγάδην, όστις αντί να σπεύση εις καταδίωξιν του ληστοφυγοδίκου Μπηλιτσοπούλου, τυγχάνοντας, ειρήσθω εν παρόδω, φίλου του εν Κλειτορία κυβερνητικού δημάρχου Γ. Δημητροπούλου, έσπευσε να συλλάβη τον μετ’ αυτού συμπλακόντα φυλήσυχον πολίτην Ασημ. Κόρμπον, καθ’ ού ως προκύπτει εκ του υπ’ αριθ. 23418 ε.έ. πιστοποιητικού του ενταύθα Εισαγγελέως, ουδέν ένταλμα ή απόφασις καταδικαστική υπήρχε, και επί τούτου επολιόρκησε νύκτωρ το ποιμνιοστάσιόν του. Ότε δε την πρωίαν ούτος εξύπνησε και είδε το ποιμνιστάσιόν του πολιορκούμενον, εφοβήθη, μη τυχόν συλλαμβανόμενος κακοποιηθεί υπό των στρατιωτών και επειράθη να τραπή εις φυγήν, αλλά πυροβοληθείς υπό του αποσπάσματος επανειλημμένως έπεσεν άπνους.    
 

***

 

Η ΚΑΠΝΟΠΑΡΑΓΩΓΗ ΤΩΝ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ 

(23.7.1902) 

Γράφουσιν ημίν εκ Καλαβρύτων:
     Από τινων ημερών ήρχισεν η συλλογή των καπνών Ξάνθης και Καβάλας υπό την οδηγίαν του μετακληθέντος ενταύθα ειδικού καλλιεργητού του Γεωργικού Σταθμού Μεσολογγίου, κατόπιν της προς το Υπουργείον των Εσωτερικών ενεργείας του κ. Δημάρχου Καλαβρύτων, όστις πρωτοστατεί πάντοτε προκειμένου περί της γεωργικής προόδου του τόπου μας, εξ ής  εξαρτάται και η ευημερία και η πρόοδος. Η επιτυχία των καπνών, κατά την ομολογίαν του, είναι αρίστη, ελπίζομεν δε εις το επόμενον έτος, οπότε και η καλλιέργεια θέλει γίνει συμφώνως προς τας υποδείξεις του ειδικού και η παραγωγή θα είναι μεγαλυτέρα να έχωμεν μεγάλα κέρδη εκ των καπνών. Ευχής έργον ήθελεν είσθαι εάν η Κυβέρνησις εφρόντιζε να θεωρήση την Επαρχίαν μας καπνοπαραγωγικήν, ίνα αποφύγη ο κόσμος τας καταπιέσεις των ερμοδίων αστυνόμων κατά την εποχήν των δηλώσεων, συστήση δε και ενταύθα γεωργικόν αγροκήπιον κατά το προσεχές έτος προς οδηγίαν των και όχι Γεωργικόν Σταθμόν, όν θεωρεί αδύνατον το Υπουργείον, εν ώ εις τον Νομόν Αρκαδίας υπάρχει Γεωργική Σχολή, συνεστήθη δε τελευταίως και Γεωργικός Σταθμός.
----------------------
     Να σημειώσουμε και σ’ αυτό το δημοσίευμα, ότι ακόμα και μικροποσότητα μη δηλωμένου-«λαθραίου» καπνού σε πολίτη, κατόπιν ελέγχου των οργάνων Χωροφυλακής, επέσειε ιδιαίτερα μεγάλες ποινές και δυσβάσταχτα πρόστιμα. Ειδικά αποσπάσματα δίωξης λαθρεμπορίου καπνού περιπολούσαν ακόμη και στα μονοπάτια των βουνών ελέγχοντας για διακίνηση, έλεγχαν, όμως, με σωματική έρευνα μέχρι και τους κτηνοτρόφους! Αλίμονο σ’ εκείνον που διαπιστωνόταν «παραβάτης» με ελάχιστα γραμμάρια καπνού στην τσέπη του!

Επιμέλεια: Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 29.6.2023

                 https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.htm

Τσουκνίδα: Παρεξηγημένο φυτό μεν, ευεργετικό δε

       

     Κατά κοινή ομολογία παρεξηγημένο φυτό η τσουκνίδα, τόσο πολύ, που κάποιες φορές χαρακτηρίζουμε με το όνομά της γυναίκα με «καυστικό» στόμα! Όμως, είναι μόνο έτσι; Μάλλον όχι, αν σκεφτούμε ότι τόσο οι βραστές τσουκνίδες, όσο και η τσουκνιδόπιτα έσωσαν πολύ κόσμο από την πείνα στην κατοχή, αλλά είναι και την ευρεία χρήση της στην πρακτική ιατρική. Γι’ αυτό θα προσπαθήσουμε μια σύντομη «διείσδυση» σε «μυστικά» του γνωστού και πολύ συνηθισμένου αυτού φυτού στη φύση. 
     Η τσουκνίδα είναι ποώδες, αυτοφυές και μονοετές φυτό που ανήκει στην οικογένεια των κνηδοειδών και κατατάσσεται στα «ζιζάνια». Φτάνει μέχρι και ένα μέτρο ύψος, φυτρώνει την άνοιξη από σπόρους που ξαναπέφτουν στο σημείο που είχε αναπτυχθεί και την προηγούμενη άνοιξη, σε ακαλλιέργητους κυρίως τόπους και ζει και ακμάζει μέχρι το φθινόπωρο, δημιουργώντας έτσι αποικίες. Στον κορμό της, στα φύλλα της και στους σπόρους της υπάρχουν πολλές χιλιάδες τριχίδια-λεπτές «βελόνες», τα περισσότερα εξ αυτών αθέατα με γυμνό μάτι. Αυτά περιέχουν κάποιες τοξίνες, με κύρια το μυρμηκικό οξύ, που απελευθερώνονται με την επαφή και το τρύπημα που προκαλεί σε ξένο σώμα όταν έρθει σε επαφή μαζί της, π.χ. δέρμα, εκδηλώνοντας σ’ αυτό άμεση αλλεργική αντίδραση-εξάνθημα με κνησμό (φαγούρα), ερεθισμό-τοπικό οίδημα και καυστικό πόνο (τσούξιμο), παρόμοιο με τσίμπημα κουνουπιού ή και μέλισσας. Τα όποια συμπτώματα συνήθως υποχωρούν σε λίγα λεπτά. Για ν’ αποφύγουμε πιθανές επιπλοκές του ερεθισμού αυτού, δεν πρέπει να αντιμετωπίσουμε με τριβή το πάσχον σημείο, αλλά με διάφορα επιθέματα μόνο, π.χ. από ξύδι ή ακόμα και με κρύο νερό που ανακουφίζουν αποτελεσματικά.
     Αξέχαστες μένουν οι εμπειρίες σε ορισμένους μεγαλύτερους από τις απειλές που δεχόμαστε στα παιδικά μας χρόνια, όταν είμαστε άτακτοι! «Θα κόψω τσουκνίδα», μας έλεγαν και ήταν μεγαλύτερη απειλή από το «θα πάρω τη βέργα»! Φυσικά, πολύ πιο επώδυνη από τη βέργα στα γυμνά πόδια μας, που κάποιοι πιο «άτακτοι» την είχαν δοκιμάσει από γονείς, κυρίως, προς «σωφρονισμόν»! Οι απειλές αυτές γίνονταν πολύ πιο φοβερές στο άκουσμά τους, όταν μας έλεγαν ότι «θα έχει και σπόρους, να την καταλάβεις καλύτερα»! Να σημειωθεί δε ακόμα, ότι οι τσουκνίδες έχουν χρησιμοποιηθεί και σε στρατιωτικά βασανιστήρια, σε όλο το σώμα του «απείθαρχου»!
     Το λατινικό της όνομα είναι urtica, προερχόμενο από τη λέξη uro, που σημαίνει «καίει». Γνωστή, επομένως, και στην αρχαιότητα, που οι Ρωμαίοι στρατιώτες τις έτρωγαν ή τρίβονταν με τσουκνίδες για ν' αντιμετωπίσουν το κρύο στις εκστρατείες των πολέμων κατά τους χειμερινούς μήνες. Τις έτρωγαν και οι αρχαίοι Έλληνες και ο πατέρας της ιατρικής, ο Ιπποκράτης, είχε επισημάνει τις θεραπευτικές τους ιδιότητες και τις είχε εντάξει στα φυτά «πανάκεια». Να σημειωθεί δε, πως αν οι τσουκνίδες βράσουν ή με κάποιον τρόπο χτυπηθούν ή «ζυμωθούν» μέχρι να βγάλουν χυμούς, εξουδετερώνεται η τοξική τους δράση. 
     Στην πρακτική ιατρική πιστεύεται ότι έχει πολλές θεραπευτικές ιδιότητες, όπως ως ρόφημα/αφέψημα για αντιφλεγμονώδη δράση, ως διουρητικό, σε περιπτώσεις σακχαρώδη διαβήτη, αντιμετώπιση ποδάγρας (βλάβες των κάτω άκρων συνεπεία υψηλών τιμών ουρικού οξέος), για πέτρα στα νεφρά, για την ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, ως αντιβηχικό, χαλαρωτικό, «καθαρισμό» του αίματος. Στις θηλάζουσες πιστεύεται ότι αυξάνει το γάλα για τον αποτελεσματικότερο θηλασμό του μωρού, ενώ τις πρώτες μέρες λοχείας περιορίζει την αιμορραγία. Ως αιμοστατικό (αντιμετώπιση αιμορραγίας) χρησιμοποιείται και ως τοπικό επίθεμα ο χυμός της από χτυπημένα («ζυμωμένα») φύλλα της σε περιπτώσεις τραυματισμού. Σε τοπική εξωτερική χρήση μπορεί να χρησιμοποιηθεί ακόμα είτε σε εκζέματα, είτε σε περιπτώσεις μωλωπισμών, ως τοπικό επίθεμα, για «να πάρει τον πόνο».  Για όλους αυτούς τους λόγους συνιστάται από βοτανολόγους και την βρίσκουμε εύκολα και σε αποξηραμένη μορφή σε καταστήματα βοτάνων, ακόμα και σε καταστήματα τροφίμων και σε σούπερ μάρκετ.
     Η χρήση της στη μαγειρική δεν είναι ασυνήθιστη. Για την τσουκνιδόπιτα, αλλά και για τη βραστή τσουκνίδα για σαλάτα και σε σούπες, επιλέγονται τα φύλλα και οι βλαστοί της την άνοιξη που είναι τρυφεροί. Φασικά, για τη συλλογή τους απαιτούνται προστατευτικά γάντια και ενδύματα που να καλύπτουν καλά χέρια και πόδια, φυσικά και όλο το σώμα. Ακόμα, θεωρείται φυτό «ισότιμο» με το σπανάκι, λόγω του σιδήρου που περιέχει.
     Πραγματοποιούνται συνεχώς επιστημονικές έρευνες, που επιβεβαιώνουν όλο και περισσότερο τις ευεργετικές ιδιότητες της κατά τα άλλα παρεξηγημένης τσουκνίδας. Ως πρώτη ύλη χρησιμοποιείται και σε διάφορα σκευάσματα, π.χ. κρέμες για δερματολογικές και άλλες χρήσεις, καθώς και ως άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση διάφορων ασθενειών. Γνωστή ακόμα και ως πρώτη ύλη σε σκευάσματα σωματικού καθαρισμού (σαπούνια και σαμπουάν). Επίσης, περιέχει σειρά βιταμινών. Φτάνουμε, δηλαδή, στο «όπερ έδει δείξαι» των μαθηματικών για τα πολλά θετικά της ταπεινής τσουκνίδας, τα οποία ανατρέπουν επιστημονικά την «κακοφημία» της. Άλλωστε, μην ξεχνάμε ότι η τριανταφυλλιά έχει κι αγκάθια, αλλά έχει και τριαντάφυλλα.
-----------------------------------
Πηγές: Εγκυκλοπαίδειες ΔΟΜΗ, ΕΛΛΑΔΙΚΗ και διαδίκτυο
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 18.6.2023

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Το πουλί «τρυποφράχτης» ή «σκαρδάκι»: Λαογραφικά και άλλα στοιχεία – μαζί και μια προσωπική συγκινητική ιστορία

                                   Τρυποφράχτης: Εικόνα: KARDITSAS.BLOG

 
     Από τα μικρότερα πετούμενα, αν όχι το μικρότερο στην Ελληνική φύση τo «σκαρδάκι», κατά την Καλαβρυτινή ντοπιολαλιά (βλ. «Καλαβρυτινό λεξικό», ΕΔΩ) δεν είναι άλλο από το με τη γνωστότερη ονομασία μικρόσωμο πουλάκι της υπαίθρου, τον «τρυποφράχτη». Η επιστημονική ονομασία του είναι «τρογλωδύτης» (τρώγλη+δύω, βυθίζομαι) και έτσι απαντάται και στην διεθνή ονομασία (troglodytes). Η προέλευση του ονόματός του, δηλαδή, είναι καθαρά Ελληνική.
     Το μήκος του είναι ελάχιστων εκατοστών και ειδικά όταν είναι κουρνιασμένο μοιάζει με μια μικρή καφέ «μπαλίτσα»! Χαρακτηρίζεται για την υπερκινητικότητά του, το πολύ γρήγορο πέταγμα, αλλά χωρίς να διανύει μεγάλες αποστάσεις, εκτός αν αντιληφθεί κίνδυνο. Άλλο πολύ ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι η ελαφρώς σηκωμένη ή τελείως όρθια ουρά του όταν είναι σε θέση εγρήγορσης πάνω στα κλαδιά, κάτι που δεν παρατηρείται σε άλλα πουλιά. Διανύει μικρές αποστάσεις, φτερουγίζοντας από κλαδί σε κλαδί σε χαμηλή πυκνή βλάστηση και σε φράχτες, απ’ όπου και η συγκεκριμένη λαϊκή ονομασία του, ενώ πολύ σπάνια θα το δούμε επάνω σε κάποιο δέντρο. Για το λόγο αυτό, αλλά και εξ αιτίας του μεγέθους και του χρωματισμού του φτερώματός του παραμένει σχεδόν αθέατο.
     Το βάρος του δεν υπερβαίνει τα δέκα γραμμάρια, γι’ αυτό και δεν κινδυνεύει από κυνηγούς! Το κελάηδημά του είναι μελωδικό και πολύ «τσιριχτό». Άλλη μια ονομασία του, που αναφέρεται και σε παραδόσεις και παραμύθια, είναι «βασιλιάς του δάσους». Αυτό οφείλεται σ’ έναν μύθο του Αισώπου: Κάποτε τα πουλιά ήθελαν να εκλέξουν βασιλιά και αποφάσισαν ότι η βασιλεία θα ανήκει σε όποιο πουλί θα πετάξει ψηλότερα. Ο μικρόσωμος και πανέξυπνος τρυποφράχτης κρύφτηκε μέσα στα φτερά του αετού κι όταν αυτός έφτασε στο μέγιστο ύψος πάνω από τη γη, τότε αυτός «πετάχτηκε» μέσα από τα φτερά του μεγάλου πουλιού και πέταξε ψηλότερα κι έτσι κέρδισε τη βασιλεία!
     «Τρυποφράχτης» μεταφορικά χαρακτηρίζεται και ο άνθρωπος που «χώνεται» σε υποθέσεις, ίσως και αδιάκριτα, ή κι εκείνος του «τρυπώνει» ανάμεσα στο πλήθος και εμφανίζεται μεταξύ των πρώτων, π.χ. σε μια εκδήλωση, μπορεί και απρόσκλητος.   
 
Μια ιστορία που επαναλήφθηκε μετά από εξήντα χρόνια!
 
     Ήμουν προσχολικής ηλικίας, όταν ένα πολύ μικρό πουλάκι καφέ χρώματος ήλθε μέσα στο σπίτι μας στο, χωριό μου, κι έφτιαξε τη φωλίτσα του σε νήματα που είχε κρεμάσει η γιαγιά για το αργαλειό! Έμπαινε κι έβγαινε συνέχεια στη φωλιά του, χωρίς να δείχνει ότι το ενοχλούσε η δική μας παρουσία μέσα στο σπίτι! Από τότε έμαθα ότι η ονομασία αυτού του, μάλλον ανθρωπόφιλου, πουλιού ήταν «σκαρδάκι». Εκεί γέννησε τ’ αυγά του, εκεί έφερνε σκουληκάκια, έντομα και σπόρους και τάιζε τα μικρά του και όταν μεγάλωσαν πάταξαν κι αυτά και… «μας έμεινε η φωλιά», όπως έλεγε και ο παππούς!
     Εξήντα χρόνια μετά, Μάιος του 2023, φτάνοντας στο πατρικό μου σπίτι στο χωριό μου με τη σύζυγό μου για το τριήμερο του Αγίου Πνεύματος, μας περίμενε μια πολύ ευχάριστη έκπληξη στην πόρτα: Ακούσαμε ένα «φρρρρ» κι από μια φωλίτσα σ’ ένα ξερό κλαδάκι, που είχε μείνει εκεί από τον  Πασχαλινό στολισμό, πέταξε φοβισμένο ένα πουλάκι! Η φωλιά του ήταν πολύ μεγαλύτερη από το μέγεθός του και γρήγορα κατάλαβα ότι ήταν «σκαρδάκι»! Για να μην το ενοχλούμε με την παρουσία μας και τη φασαρία μας, καθιερώσαμε για την εξυπηρέτησή μας την δευτερεύουσα (πίσω πόρτα) του σπιτιού. Όμως, γρήγορα το πουλάκι έδειξε να μην ενοχλείται ιδιαίτερα και παραμένει στη φωλίτσα του με σχετική άνεση, παρ’ όλο που μας βλέπει συχνά στην αυλή!

Επάνω: Το μικρόσωμο «σκαρδάκι», ένα φτερούγισμα πριν μπει στη φωλιά του
Κάτω: Η φωλίτσα του
(Φωτογραφίες 3.6.2022, στην αυλή του πατρικού μου σπιτιού)

     Κάθε φορά που έρχεται η στιγμή να φύγω από πατρικό μου σπίτι, τα συναισθήματα είναι κάπως δύσκολα. Όμως, πρέπει να ομολογήσω ότι αυτή τη φορά θα φύγω με ανακούφιση, αφού θα μείνει το «σκαρδάκι» ανενόχλητο να γεννήσει τα μικρά του! Αλλά... ποιος ξέρει! Μπορεί αυτή τη φορά να στενοχωρηθεί εκείνο που θα φύγουμε και θα στερηθεί τη συντροφιά μας!

---------------------------------------

Πηγές: Εγκυκλοπαίδεια ΓΙΟΒΑΝΗ, διαδίκτυο.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 3.6.2023

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html   

Σύντομη αναφορά στην ιστορία της σημαίας της Ακροπόλεως-άρθρο αφιερωμένο στη μνήμη των ΗΡΩΩΝ ΜΑΝΩΛΗ ΓΛΕΖΟΥ και ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΣΑΝΤΑ

     Η Αθήνα απελευθερώθηκε από του τούρκους στις 31 Μαρτίου του 1833. Ο τελευταίος τούρκος φρούραρχος παρέδωσε την πόλη στον Βαυαρό υπολοχαγό Χριστόφορο Νέζερ, πρώτο φρούραρχο της ελεύθερης Αθήνας. Αν και οι Βαυαροί εκπροσωπούσαν το νέο Ελληνικό Βασίλειο, δεν διακατέχονταν από ιδιαίτερα Ελληνικά πατριωτικά συναισθήματα κι έτσι δεν σκέφτηκαν ότι όφειλαν να υψώσουν την Ελληνική σημαία στην Ακρόπολη. Ένας Χιώτης καπετάνιος, γνωστός ως «καπετάν Δημήτρης», νοιώθοντας ενδόμυχα την ανάγκη της έπαρσής της, κατέβηκε στο πλοίο του στον Πειραιά, πήρε από αυτό την ελληνική σημαία και επιστρέφοντας στον ιερό βράχο άρχισε να παρακαλεί τους Βαυαρούς να του επιτρέψουν να την υψώσει εκεί. Ο Νέζερ βρήκε δικαιολογημένο το αίτημα του Χιώτη καπετάνιου και, πράγματι ο ίδιος ο «καπετάν Δημήτρης» ύψωσε τη σημαία του πλοίου του στον Παρθενώνα, ενώ ο γιος του που στέκονταν δίπλα του φώναζε «Ζήτω η Ελλάς»!
    Το ιερό αυτό σύμβολο της πατρίδας μας υπεστάλη τον Απρίλιο του 1941 και στη θέση του ανέβηκε η γερμανική σβάστικα, με την κατάληψη της πόλης από τους νέους κατακτητές της, τους γερμανούς. Την νύχτα της 30ής Μαΐου του ίδιου έτους, οι πατριώτες Απόστολος Σάντας και Μανώλης Γλέζος, με μια καθ’ όλα ηρωική τους επιχείρηση κατέβασαν τη σημαία του κατακτητή και ύψωσαν τη γαλανόλευκη στην Ακρόπολη, προκαλώντας μεγάλη αναστάτωση στον εισβολέα. Όμως, «τα πολλά λόγια είναι φτώχια» και καλύτερα θα ήταν να παρακολουθήσετε το βίντεο της εκπομπής της σειράς «αλάτι και πιπέρι» (1982), του αξέχαστου Φρέντυ Γερμανού, ΕΔΩ. Πραγματικά αξίζει! Θα μάθετε πολλά που, ίσως, δεν γνωρίζετε, ιδίως οι νεότεροι!

Οι Ήρωες Μανώλης Γλέζος και Απόστολος Σάντας
σε νεότερη και μεγαλύτερη ηλικία

Μια μεταλλική πλάκα στο χώρο γράφει την ιστορία...

     Σε περιπτώσεις εθνικού πένθους η σημαία της Ακρόπολης κυματίζει μεσίστια, όπως μεσίστια κυμάτιζε και στο θάνατο των ηρώων Απόστολου Σάντα και του Μανώλη Γλέζου, στις 30.4.2011 και 30.3.2020. Σημειώνεται ακόμα, ότι η έπαρση κάθε πρωί και η υποστολή της καθημερινά γίνεται με την ανατολή και τη δύση του ηλίου γίνεται με τιμές και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου από άγημα των Ενόπλων  Δυνάμεων. 

----------------------------------- 

Πηγές, εικόνες: Διαδίκτυο.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 19.5.2022

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html