ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΔΥΟ ΒΙΒΛΙΩΝ εξαιρετικού ενδιαφέροντος, του Ιστορικού Ερευνητή και Συγγραφέα Αθανάσιου Δ. Τζώρτζη

 

     Με δύο ογκωδέστατα βιβλία εξαιρετικού ενδιαφέροντος, προϊόντα κι αυτά πολυετούς και επίμονου μόχθου, συνεχίζει την κολοσσιαία πνευματική και ιστορική προσφορά του στα Καλάβρυτα, όλη την Επαρχία Καλαβρύτων και στην πατρίδα ο ακάματος ερευνητής κ. Αθανάσιος Δ. Τζώρτζης: Το «1821: 5.155 ηρωικές ψυχές αγωνιστών από την Επαρχία Καλαβρύτων και 717 συναγωνιστές τους από άλλα μέρη», σελίδες 793  και το «1821: ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ», σελίδες 326 – έκδοση 2024.
     Σαν συνέχεια της πολύ μεγάλης  προηγούμενης - επτάτομης προσφορά του, το εξόχως αξιοθαύμαστο «ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ», έκδοση 2014, τα δύο νέα αυτά πονήματά του «στέκουν υπερήφανα»  πλάι στα πρώτο. Σημειωτέον ότι κάθε τόμος του πρώτου του έργου έχει περισσότερες από 800 σελίδες(!) – και είναι μια μοναδική ιστορική πηγή, η οποία έχει αποσπάσει πολλούς επαίνους, αξιόλογες κριτικές και μεγάλες βραβεύσεις. (Πολύ σύντομη και ενδεικτική παρουσίαση μπορείτε να δείτε/διαβάσετε ΕΔΩ). Άλλη μια πολύ μεγάλη προσφορά του, είναι η επίσης ογκωδέστατη δίτομη έκδοση για την ιδιαίτερη πατρίδα του και άλλα χωριά, με τίτλο «Το Γκέρμπεσι και τα άλλα χωριά του πρώην δήμου Λαπαθών» - Γκέρμπεσι , σήμερα Προφήτης Ηλίας.

     Ιδιαίτερα επιμελώς και με κάθε λεπτομέρεια ταξινομημένη η ανεκτίμητα πλούσια ύλη στο πρώτο του βιβλίο, το «1821: 5.155 ηρωικές ψυχές αγωνιστών από την Επαρχία Καλαβρύτων και 717 συναγωνιστές τους από άλλα μέρη», ο αναγνώστης-μελετητής-ερευνητής μπορεί να βρει αλφαβητικά αγωνιστές του 1821 από την Επαρχία Καλαβρύτων και συναγωνιστές τους από άλλα μέρη, τον τόπο/χωριό καταγωγής τους, τις μάχες στις οποίες έλαβαν μέρος και την πηγή πιστοποίησής τους.
     Σκοπός του μεγάλου ερευνητή-συγγραφέα, όπως και ο ίδιος αναφέρει στον πρόλογό του, είναι «ότι μέχρι σήμερα δεν υπήρχαν συγκεντρωμένοι και καταχωρημένοι με σαφήνεια αυτοί οι αγωνιστές, κατά χωριό καταγωγής και κατά μάχη στην οποία έλαβαν μέρος». Ένας δεύτερος λόγος της έρευνάς του-έκδοσής του, σύμφωνα πάντα με δική του τοποθέτηση, «[…]οι πατριώτες της πολύπαθης αυτής Επαρχίας Καλαβρύτων, έχουν ανάγκη, θέλουν και δικαιούνται να γνωρίζουν με απόλυτη βεβαιότητα και αποδεικτικά στοιχεία πόσοι και ποιοι πολέμησαν κατά το 1821 από κάθε χωριό για την ελευθερία της πατρίδας και να μην επαφίενται σε πρόχειρες και λανθασμένες αντιγραφές και παρουσιάσεις διάφορων καιροσκόπων και αναζητούντων ευκαιρίες προβολής[…]». Και προς το τέλος του μονοσέλιδου του προλόγου του γράφει: «[...]Πιστεύω ότι οι πολιτιστικοί σύλλογοι της επαρχίας θα αρθούν στο ύψος της αποστολής τους και θα μεριμνήσουν ώστε να καταγραφούν σε ανάλογα μνημεία στις πλατείες των χωριών τους, (ονόματα ηρωικών ψυχών αγωνιστών) ώστε να αποτελούν σημεία αναφοράς για τις νεότερες γενιές και να διδάσκονται αυτές για το πως οι δούλοι γίνονται ελεύθεροι και πως αυτές οι ηρωικές μορφές των πεινασμένων, των φτωχών, των βασανισμένων, των άοπλων, των εξευτελιζόμενων από τους δυνάστες, με τους αγώνες τους και το αίμα τους κατάφεραν το "θαύμα" και παρέδωσαν στους απογόνους τους μια πατρίδα ελεύθερη».

     Υπογραμμίζουμε δε, ότι όλα τα στοιχεία που παρέχονται σε όλα τα βιβλία αυτά του Θανάση Τζώρτζη, είναι από τον πλέον επίσημο φορέα αρχείων της πατρίδας μας, τα Γενικά Αρχεία του Κράτους και με τις σχετικές ιστορικές πιστοποιήσεις.
      Επιμελώς, επίσης, ταξινομημένη η πλούσια ύλη και στο δεύτερο βιβλίο του, το «1821: ΑΠΟΤΥΠΩΜΑΤΑ ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ». Σημειώνει κι εδώ στο πρόλογό του, που πραγματικά τα λόγια του προκαλούν ρίγη συγκίνησης: «[…]η ηθική υποχρέωση, αλλά και η νοητή φωνή των προγόνων μας, μας καλούν να αναζητήσουμε τα ίχνη τους, ν' ανακαλύψουμε και να αποκαλύψουμε τα πειστήρια των αγώνων τους κατά την περίοδο του 1821 και αμέσως μετά να διαφυλάξουμε αυτά όχι μόνο ως τεκμήρια, αλλά και ως πολύτιμη κληρονομιά, ως εσαεί αποτυπώματα με μελάνι πάνω σε χαρτί, αυτών που πολέμησαν για την ελευθερία της πατρίδας[…]».
     Πρόκειται, δηλαδή, για ένα ακόμα πολύ ξεχωριστό και σπουδαίας σημασίας έργο, όπου ο ιστορικός ερευνητής Αθανάσιος Τζώρτζης παραθέτει σφραγίδες φορέων και υπογραφών  αγωνιστών ΚΑΛΑΒΡΥΤΙΝΩΝ ΠΡΟΓΟΝΩΝ του 1821! Δίπλα ακριβώς από κάθε αποτύπωμα σφραγίδας, αναφέρονται: Ι. Η επωνυμία του φορέα με σύντομη περιγραφή, π.χ. «Αγίας Λαύρας Μονή[…]», «Αγίου Αθανασίου Φιλίων Μονή[…]», «Αγίου Νικολάου Βλασίας Μονή[…]», «Επαρχείο Κυναίθης[…]», «Ο Διοικητής Καλαβρύτων[…]», «Δήμος Αροανείας[…]», «Δήμος Ψωφίδος[…]». ΙΙ. Σφραγίδες ιστορικών προσώπων, π.χ. «Κολοκοτρώνης Θεόδωρος[…]», «Ζαΐμης Ανδρέας[…]», «Πετιμεζάς Βασίλειος[…]», Χαραλάμπης Σωτήρης[…]». Δίπλα από κάθε αποτύπωμα υπογραφής αγωνιστή, αναφέρεται το όνομά του και το τόπος καταγωγής του, π.χ., «Αγαλόπουλος Νικόλαος ή Χάιτας από Καλάβρυτα[…]», «Δεληγιάννης Κανέλλος από τα Λαγκάδια[…]», «Ινδαρές Σπήλιου Δημήτριος από το Λειβάρτζι[…]», «Λεχουρίτης Γεώργιος από το Λεχούρι[…]», κλπ.  
     Να σημειώσουμε, κλείνοντας αυτή την πολύ σύντομη και ταπεινή παρουσίαση, ότι το μνημειώδες και χωρίς προηγούμενο έργο του Αθανασίου Τζώρτζη συνεχίζεται άοκνα. Σκυμμένος πολλές ώρες κάθε μέρα σε ιστορικά αρχεία, το ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΑΡΧΙΑΣ ΚΑΛΑΒΡΥΤΩΝ θα «μεγαλώσει», φτάνοντας ίσως και τους ένδεκα ή δώδεκα τόμους! Παράλληλα, μια ακόμα ογκωδέστατη ιστορική έρευνά του συνεχίζεται άοκνα και δεν θ’ αργήσει να δει κι αυτή το φως της δημοσιότητας. Σκοπός του, όπως και ο ίδιος συχνά επαναλαμβάνει, να παραδώσει ιστορικές πηγές και «τροφή» μελέτης και γνώσης σε σύγχρονους και επερχόμενους.
     Αγαπητέ κ. Θανάση Τζώρτζη και προσωπικέ φίλε, σ’ ευχαριστούμε, σ’ ευγνωμονούμε και σου ευχόμαστε εκ βαθέων σύντομα να επιτευχθούν κι αυτές οι πολύ μεγάλες φιλοδοξίες σου, ανεκτίμητο και μοναδικό απόκτημα για τον καθένα μας, για την Επαρχία Καλαβρύτων, για την πατρίδα μας. 
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 27.4.2025

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 

23-4-85 ΕΛΕΝΗ(*) - ΠΟΙΗΜΑ

         

                                            Στον αφέγγαρο ουρανό

                              τα ολοφώτιστα αστέρια
                              πάντα για σένα μιλάνε!
                              Κι όταν το φεγγάρι                          

                              ολόγιομο φεγγοβολεί,
                              μιλάει εκείνο για σένα,
                              σαν κι ο ήλιος,
                              που με το χαμόγελό σου ανατέλλει!
                              Σαν τη δική σου φωνή,
                              σαν το δικό σου τραγούδι
                              και το μουσικό κελάρυσμα του νερού!

                              Σαν την ξαστεριά στη συννεφιά,

                              σαν τα λουλούδια της άνοιξης,
                              σαν την ίδια την άνοιξη εσύ,
                              κάνεις πάντα άνοιξη τη ζωή μου!
                              Σ’ ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ!
---------------------

(*) Η ημερομηνία με το όνομα της βέρας μου κι από τότε πάντα και της καρδιάς μου!

                                                                     Ν.Π., 20.4.2025

Προσκύνημα στην Αγία Γη (ποίημα)

Φωτογραφία: Προσκύνημα-ναός στο λόφο του Γολγοθά (Ιεροσόλυμα), όπως είναι σήμερα

 

                                Λαχταρώ να γονατίσω κει που πάτησ’ ο Χριστός,
                                ταπεινά προσκυνήσω πέτρες που είδανε το Φως.
                                Που ακούσαν τη λαλιά Του τους ψαράδες να καλεί,
                                που ενοιώσαν τη ματιά Του άγια, σαγηνευτική.
                                Κει που πλήθη εχορτάσαν, που θεράπευσε τυφλούς,
                                που ανέμοι εσωπάσαν, που ανέστησε νεκρούς.
                                Κει που ’στάθη ν’ ανασάνει, κουβαλώντας το Σταυρό,
                                με τ’ αγκάθινο στεφάνι, τον ιδρώτα Του καυτό.
                                Κει που τόσα εγινήκαν, να ρωτήσω να μου πουν,
                                χέρια ανθρώπου πώς βρεθήκαν; Πώς το μάννα το ξεχνούν;
                                Και οι πέτρες θα μου πούνε, που «εσχίσθησαν»* κι αυτές,
                                έχουν τρόπο ν’ αγαπούνε κι όχι πέτρινες καρδιές!
                                Όμως, πώς να ξεκινήσω; Πώς είμ’ άξιος εγώ,
                                τέτοιες πέτρες να πατήσω, δρόμους Πάθους να διαβώ;
---------------------------------
* Ευαγγέλιο Ματθαίου, ΚΖ΄, 51: «Και ιδού το καταπέτασμα του ναού εσχίσθη εις δύο από άνωθεν έως κάτω και η γη εσείσθη και αι πέτραι εσχίσθησαν» (την ώρα που Ο Χριστός «παρέδωσε το Πνεύμα»).
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

(Από την ποιητική μου συλλογή «ΕΜΜΕΤΡΑ», εκδόσεις «ΑΠΕΙΡΟΣ ΧΩΡΑ», 2008)

Ο ήρωας της Εξόδου του Μεσολογγίου Χρήστος Καψάλης (σύντομο επετειακό αφιέρωμα)

                                           

     Γόνος παλιάς πολύ εύπορης οικογένειας και πρόκριτος του Μεσολογγίου ο Χρήστος Καψάλης, ήταν κι ένας από τους πρωτεργάτες της κήρυξης της Επανάστασης στη Στερεά Ελλάδα. Πολύ σημαντική περίοδος της μακρόχρονης δράσης του, υπήρξε και η Β΄ πολιορκία της πόλης (1825). Μεγάλης ηλικίας τότε, διέθεσε όλη του την περιουσία στον Αγώνα. Επίσης, έλαβε μέρος και σε όλα τα συμβούλια των «Ελεύθερων Πολιορκημένων», δίνοντας σωστές κατευθύνσεις. Συμμετείχε, παράλληλα, και στην επισκευή προμαχώνων και στην εμψύχωση των υπερασπιστών την πόλης. Όταν ο μεγάλος φιλέλληνας Λόρδος Βύρων πήγε στο Μεσολόγγι, του διέθεσε ένα από τα σπίτια του να κατοικήσει.
     Όταν η άμυνα της πόλης από τους υπερασπιστές της ήταν πλέον αδύνατη, αποφασίστηκε η Ηρωική Έξοδος (8 Απριλίου) και ορίστηκε για δύο μέρες μετά (10 Απριλίου 1826, Κυριακή των Βαΐων). Τότε ο Χρήστος Καψάλης πήρε το μπαστούνι του και σαν «ντελάλης» περιφερόταν στους δρόμους, καλώντας γέροντες, ανήμπορους, ανάπηρους, τραυματίες και αδύναμα από τις στερήσεις του αποκλεισμού γυναικόπαιδα, «που ήθελαν να βρουν τίμιο θάνατο», να συγκεντρωθούν στη μεγάλη μπαρουταποθήκη. Μαζί κάλεσε και τις νέες και όμορφες κοπέλες, που δεν ήθελαν να βρεθούν στα σκλαβοπάζαρα της Ανατολής. Λίγες μέρες νωρίτερα, ο ήρωας είχε κηδέψει τη γυναίκα του, που πέθανε από τις στερήσεις και τις κακουχίες του αποκλεισμού. Στο γιο του που την έκλαιγε, είπε: «Καλύτερα που πέθανε, να μη δει τις συμφορές μας».
     Στο «προσκλητήριό του» ανταποκρίθηκαν περί τα τετρακόσια άτομα. Άνοιξε τα παράθυρα της μπαρουταποθήκης κι έβγαλε σ’ αυτά τις όμορφες νέες κοπέλες. Μόλις τις είδαν οι τούρκοι, έτρεξαν πιστεύοντας ότι θα το «γιορτάσουν». Αφού συγκεντρώθηκαν πολλοί απέξω, με αλαλαγμούς χαράς όρμησαν στη μεγάλη πόρτα και τη γκρέμισαν. Τότε ο Χρήστος Καψάλης πυροδότησε με αναμμένη δάδα το μπαρούτι, κάνοντας το Σταυρό του και φωνάζοντας δυνατά: «Μνήσθητί μου, Κύριε, όταν έλθης εν τη Βασιλεία Σου»!, και ανατινάχθηκαν όλοι μαζί. Ήταν 10 Απριλίου, την Κυριακή των Βαΐων του 1826.  
     Η εκούσια αυτή θυσία δείχνει τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, όταν τολμά και ορθώνει το ανάστημά της εναντίον της βίας και ο πυρσός του Καψάλη θα σκορπίζει στους αιώνες το πυκνό σκοτάδι της δουλείας και με τη λαμπρή φεγγοβολή του, θα φωτίζει τον δρόμο που οδηγεί στο μεγαλύτερο ανθρώπινο ιδανικό, ην ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ.
     Η λάμψη εκείνης της έκρηξης ευαισθητοποίησε και φώτισε το κίνημα του Φιλελληνισμού για την Ελευθερία σε όλο τον κόσμο.

Η προτομή του ήρωα Χρήστου Καψάλη στον Κήπο των Ηρώων του Μεσολογγίου

     Μαρμάρινη προτομή του Χρήστου Καψάλη ευρίσκεται στο Κήπο των Ηρώων της Ιερής Πόλης Μεσολογγίου και ο ηρωισμός του υμνήθηκε από την Ελληνική Λογοτεχνία. Γράφει ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης στο επικό ποίημα του «Ύμνος στον Ανδριάντα Γρηγορίου του Ε΄»:

                          «[…]Το Σούλι το ανυπόμονο. Ψηλά στο Καρπενήσι
                          του Μπότσαρή σου την ψυχή για να σε προσκυνήσει
                          σου στέλνει αιματοστάλαχτη. Στον τάφο του κλεισμένο
                          το Μεσολόγγι σκέλεθρο, γυμνό, ξεσαρκωμένο,
                          δεν παραδίδει τ’ άρματα, δεν γέρνει το κεφάλι.
                          Κρατεί για νεκροθάφτη του το Χρήστο τον Καψάλη[…]»
 
Γράφει και ο Μεσολογγίτης ποιητής Μιλτιάδης Μαλακάσης στο ποίημα του «Μεσολόγγι»:
 
                          «[…]Σε τόσες μέσα ανατολές, δύσες, σκοτάδια,
                          μέσα σε τόσες μουσικές, ποίησες, ωδές,
                          νερών και δένδρων τα βουητά, σείσματα, χάδια,
                          χαμένος ψίθυρος της λύρας μου οι χορδές…
 
                          Ώ, Μεσολόγγι, ιερὲ βωμέ, αιματοβαμμένε,
                          μεγάλου βάρδου η δόξα και η θανή
                          του Χρήστου του Καψάλη εσύ, πυρσὲ ανάμενε,
                          και της εξόδου η νύχτα, ώ ουρανοί!
 
                          Τώρα, κι αν μου ξεδένετε φρένα και γλώσσα,
                          θ’ αγροικηθεί της ταπεινότης μου ο ψαλμός
                          μέσα στους ύμνους και στα τρόπαια τα τόσα,
                          που σου έχει στήσει όλου του κόσμου ὁ θαυμασμός;»
-----------------------------
Πηγές:
Εγκυκλοπαίδειες ΔΟΜΗ, ΓΙΟΒΑΝΗ, ΕΛΛΑΔΙΚΗ.
Εικόνα εισαγωγής ανάρτησης: Η θυσία του Χρήστου Καψάλη – πίνακας του Θεόδωρου Βρυζάκη.

Πηγή: 

https://www.aitoloakarnania.com/%CE%BF-%CF%87%CF%81%CE%AE%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%88%CE%AC%CE%BB%CE%B7%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B7-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AE/
Μπορείτε να επισκεφθείτε και εκτενές άρθρο μου – αφιέρωμα στην Ηρωική Έξοδο του Μεσολογγίου,
ΕΔΩ .
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 12.4.2025

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Ο σουγιάς: Χρήσεις, ιστορικά στοιχεία και ο Κολοκοτρωναίικος σουγιάς

Σουγιάς-υπερπολυεργαλείο

     Ο σουγιάς, σε ορισμένες περιοχές απαντά και ως θηλυκό, «η σογιά», είναι πτυσσόμενο μαχαίρι διάφορων μεγεθών και σχημάτων, δηλαδή μαχαίρι που η λεπίδα του ανοιγοκλείνει, διπλώνει με ειδική άρθρωση όταν δεν χρησιμοποιείται. Αυτό του δίνει το πλεονέκτημα να μειώνεται το μήκος του και, το κυριότερο, να είναι ασφαλής στη μεταφορά του, έτσι που να μην προκαλεί τραυματισμούς, π.χ., από την τσέπη, ούτε φθορές σε κάποιο αντικείμενο, π.χ. σε ταγάρι, σελάχι* κλπ. Έτσι, έχει γίνει στο παρελθόν και γίνεται και σήμερα ένα πολύτιμο μέσο εξυπηρέτησης των γεωργών στους κάμπους και των βοσκών στα βουνά. 
     Αν και το πρακτικό αυτό όργανο θεωρήθηκε μια εφεύρεση της νεότερης εποχής, αρχαιολογικές ανακαλύψεις βεβαιώνουν ότι οι αρχαίοι Ρωμαίοι το χρησιμοποιούσαν από εκείνα τα χρόνια. Η κύρια χρήση του είναι ως μαχαίρι, βεβαίως, όμως τον 20ό αιώνα, και μάλιστα μετά το δεύτερο μισό του, μεγάλωσε το μέγεθός του και προστέθηκαν σ’ αυτό πολλά ακόμα εξαρτήματα, όπως πολλές ακόμα λεπίδες για ειδικές χρήσεις, ανοιχτήρι φιαλών αναψυκτικών, ανοιχτήρι φελλών φιαλών («τρυπουσόν»), ψαλίδι, πένσα, κατσαβίδι, μικρό πριόνι, πολλά ακόμα, μέχρι και κουτάλι και πιρούνι! Σε πολλούς είναι γνωστός και ως «Ελβετικός σουγιάς», μια ονομασία που φαίνεται να ξεκίνησε από την Αμερική, όταν Αμερικάνοι στρατιώτες ενθουσιάστηκαν που τον είδαν και τον χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά στην Ελβετία κατά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο και υιοθέτησαν τη χρήση του. Ίσως εκείνοι του απέδωσαν πρώτοι και την συγκεκριμένη ονομασία.
     Ο σουγιάς είναι και στρατιωτικό είδος, δίνεται, δηλαδή στους μόνιμους και έφεδρους στρατιωτικούς για τις καθημερινές τους ανάγκες και έχει την ονομασία «μαχαιρίδιον εκστρατείας».

Στρατιωτικός σουγιάς

     Η πρόοδος του ανθρώπου, αλλά και κάποιες ανάγκες που απαιτούν εύκολη και γρήγορη χρήση του, ακόμα και ως «φονικού οργάνου»(!), έχει σαν αποτέλεσμα και την κατασκευή «αυτόματων» σουγιάδων, δηλαδή ταχύτατο άνοιγμα της λεπίδας με το πάτημα ενός κουμπιού, π.χ. για όργανο άμυνας ή και επίθεσης σε κάποιο διαπληκτισμό.
 
Ο Κολοκοτρωναίικος σουγιάς
 
     Λέγεται ότι όταν ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε καταδικαστεί και τον οδηγούσαν στη φυλακή, ακολουθούσε πολύς κόσμος, που άλλοι τον επευφημούσαν και άλλοι τον χλεύαζαν. Ως κρατούμενο και καταδικασμένο, τον είχαν αφοπλίσει εντελώς, «μέχρι σουγιά», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Τάκης Νατσούλης. Περνώντας, λοιπόν, φρουρούμενος ο Γέρος του Μωριά και με όλη αυτή την «ακολουθία» από τους δρόμου του Ναυπλίου, για να καταλήξει στις φυλακές του Παλαμηδίου, είδε έξω από ένα ανοιχτό κατάστημα ένα καλάθι με σουγιάδες. Έσκυψε και πήρε έναν, λέγοντας στο νεαρό καταστηματάρχη, ο οποίος, ενδεχομένως δεν τον γνώριζε:
     «Κολοκοτρώνη με λένε. Δεν έχω ούτε ένα γρόσι επάνω μου. Χρέωσέ με αυτό το σουγιά, να έχω να κόβω το ψωμί μου στη φυλακή και όταν βγω θα ρθω να σε πληρώσω».
     Εκστασιασμένος από τη «γνωριμία» αυτή με τον ήρωα ο έμπορος, του είπε:
     «Όλοι δικοί σου στρατηγέ!».
     Λέγεται ότι ο συγκεκριμένος σουγιάς που έπιασε ο Κολοκοτρώνης στα χέρια του είχε μεγάλη, στρογγυλή λαβή και μεγάλη κυρτή λεπίδα. Ακόλουθοι που είδαν το περιστατικό το διέδωσαν γρήγορα και από τότε το συγκεκριμένο μέγεθος και σχήμα του έμεινε στην ιστορία ως «Κολοκοτρωναίικος σουγιάς».
     Εκμεταλλευόμενοι, ίσως, κάποιοι κατασκευαστές κοπτικών οργάνων, τόσο το μέγεθος, το σχήμα και την εύκολη χρήση του, όσο και την ιστορική του αξία του συγκεκριμένου σουγιά, τροφοδότησαν και τροφοδοτούν ακόμα με «Κολοκοτωναίικους» το εμπόριο, που έχουν και πολλή ζήτηση, ειδικά σε καταστήματα αναμνηστικών ειδών (σουβενίρ). Πολλοί φέρουν και περίτεχνα καλλιτεχνικά σκαλίσματα στο ξύλινο μέρος τους.

«Κολοκοτρωναίικοι» σουγιάδες**

-------------------------------

* Για το «σελάχι» δείτε/διαβάστε σε άρθρο μας στην ηλεκτρονική εφημερίδα ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ ΝΕWS, ΕΔΩ.

** Εικόνες ανάρτησης: Διαδίκτυο
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 28.3.2025

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Λαμπρός συνεορτασμός της Εθνικής Παλιγγενεσίας του 14ου Γυμνασίου Πατρών με Καλαβρυτινούς του πνεύματος!

     Εξεπλάγην πολύ ευχάριστα με το τηλεφώνημα της φιλολόγου-διευθύντριας του 14^ου Γυμνασίου Πατρών, κυρίας Κατερίνας Παναγοπούλου, σχεδόν αμέσως με το άνοιγμα των σχολείων, το Σεπτέμβρη του 2024. Με την κ. Παναγοποπούλου είχαμε συνεργαστεί όταν υπηρετούσε ως διευθύντρια και στο Γυμνάσιο Ψωφίδος (Τριποτάμων Αχαΐας) στον εορτασμό της 28^ης Οκτωβρίου του σχολείου της, το 2019, που πραγματικά ήταν μια πολύ επιτυχημένη εκδήλωση. Το τηλεφώνημά της αυτό, ήταν οι αρχές μιας διερευνητικής κίνησης από την πλευρά της, για την συμμετοχή μας στον εορτασμό της 25^ης Μαρτίου το 2025, στο νέο σχολείο που είχε μετατεθεί, στην Πάτρα.
     Φυσικά ένοιωσα πολύ μεγάλη τη χαρά και την τιμή σε μια τέτοια συμμετοχή, με τους ίδιους συμμετέχοντες, όπως και στα Τριπόταμα: Τον συμμαθητή μου στα γυμνασιακά θρανία, παιδικό και ισόβιο αδελφικό φίλο, συγγραφέα-λογοτέχνη και με πολλές ακόμα ιδιότητες, με τον οποίο συμπορευόμεθα και πνευματικά στη ζωή, τον Κωνσταντίνο Νικολόπουλο-Καμενιανίτη, από τους Καμενιάνους Καλαβρύτων, καθώς και με τον εκφραστή-ερμηνευτή της γνήσιας δημοτικής μας μουσικής παράδοσης Χαράλαμπο Γιαννόπουλο, από την Κερασιά Καλαβρύτων. Φυσικά, δεν το σκέφθηκα καθόλου και το «ναι» της συμμετοχής μου ήταν από εκείνη τη στιγμή δεδομένο στην εξόχως τιμητική αυτή πρόταση.
     Γνωστή η υψηλού επιπέδου παιδεία, η αξιοσύνη, η εκπαιδευτική αρτιότητα και η επιστημονική πληρότητα της κυρίας Παναγοπούλου, διοργάνωσε μαζί με τους πολύτιμους συνεργάτες της και σε κοινή συνεργασία μ’ εμάς τους εξωσχολικούς συμμετέχοντες, μια τέλεια σχολική εκδήλωση για τον εορτασμό της εθνικής παλιγγενεσίας στο σχολείο της.
     Η υποδοχή που μας επιφυλάχθηκε από την ίδια, το σύνολο των διδασκόντων καθηγητών του 14^ου Γυμνασίου Πατρών, τον σχολικό σύμβουλο, κύριο Γεώργιο Παπατσίμπα και όλες τις μαθήτριες και τους μαθητές, λίγο πριν την έναρξη της σχολικής γιορτής, στις 24 του Μάρτη, ήταν ενθουσιώδης και εξόχως τιμητική! Μια ακόμα μεγάλη ευχάριστη έκπληξη που μας περίμενε με τη σύζυγό μου εδώ, ήταν ότι ο κ. Παπατσίμπας είναι συγχωριανός της, από το Γοργόμυλο Πρέβεζας, και βρήκαν πολλά να πουν και να θυμηθούν οι δυο τους από τα παιδικά τους χρόνια στο γενέθλιο τόπο τους!
     Ο παλμός της εκδήλωσης από τους ίδιους τους μαθητές ήταν πασιφανής και η συμμετοχή τους αντανακλούσε τον ενθουσιασμό τους και το υψηλό τους φρόνημα στις Αξίες και στις παρακαταθήκες των ηρώων της Ελευθερίας. Το συντονισμό είχε η ίδια τη διευθύντρια, με ιδιαίτερη ευχέρεια και υποδειγματικό τρόπο πάντα.
     Τόσο οι τρεις μας Καλαβρυτινοί, αλλά και πολλοί ακόμα παρευρισκόμενοι από τα Καλάβρυτα στον εορτασμό, όσο και οι διοργανωτές και όλοι οι συμμετέχοντες, αποδώσαμε ιδιαίτερο συμβολισμό στην Καλαβρυτινή συμμετοχή, αφού ο εθνεγέρτης ιεράρχης Παλαιών Πατρών Γερμανός, μετά την ύψωση του Ιερού Λαβάρου της Ελευθερίας στην Αγία Λαύρα, κήρυξε την Επανάσταση και στην Αχαϊκή πρωτεύουσα. Στο κέντρο της πλατείας Υψηλών Αλωνίων («Ψηλαλώνια») της πόλης, δεσπόζει ο μεγαλοπρεπής ο ανδριάντας του. Ένας ακόμα συμβολισμός που θα μπορούσε να δοθεί, είναι ότι την ώρα της έναρξης της σχολικής γιορτής, το Λύκειο των Καλαβρύτων άνοιγε την μεγαλειώδη μαθητική παρέλαση στο Σύνταγμα, με το Λάβαρο της Αγίας Λαύρας, όπως γίνεται κάθε χρόνο.
     Την εκδήλωσε άνοιξε ο πολύ γνωστός, αγαπημένος, πολυ-πολυβραβευμένος και διακεκριμένος δάσκαλος, εκφραστής και ερμηνευτής της γνήσιας μουσικής μας παράδοσης Χαράλαμπος Γιαννόπουλος, που συνόδευσε με τη φλογέρα του στο τραγούδι «χαρά που το ’χουν τα βουνά» την αδελφή του Ευγενία Γιαννοπούλου-Χριστοδούλου. Ακολούθησε η φωτισμένη ομιλία - πανηγυρικός της ημέρας από τον Κωνσταντίνο Νικολόπουλο-Καμενιανίτη και λίγο μετά απαγγελία ποιήματός του. Οι απαγγελίες ποιημάτων από τους μαθητές και τις μαθήτριες του σχολείου, εναλλάσσονταν με σύντομα, αλλά πολύ σπουδαία και ουσιώδη κείμενα από τους ίδιους για τον Μεγάλο Ξεσηκωμό του Γένους. Ενδιάμεσα παρεμβλήθηκε και η συμμετοχή του γράφοντος, με ποιήματά μου και με σύντομο κείμενο-αφιέρωμα στην ηρωική έξοδο του Μεσολογγίου. Αντίγραφο του πλούσιου και εξαιρετικού προγράμματος του εορτασμού που παρατίθεται στη συνέχεια, είναι πολύ περισσότερο κατατοπιστικό. Την εκδήλωση έκλεισαν παραδοσιακοί χοροί από τις μαθήτριες και τους μαθητές, με ξεχωριστή επιτυχία και χάρη. Εν κατακλείδι, η σχολική αυτή γιορτή, μπορεί να χαρακτηριστεί χωρίς περιστροφές με μία και μόνο λέξη και με κεφαλαία γράμματα: ΜΕΓΑΛΕΙΩΔΗΣ!
     Μετά τη λήξη της εκδήλωσης, η διευθύντρια κυρία Παναγοπούλου, με την καθηγήτρια του 14^ου Γυμνασίου, κυρία Αφροδίτη Χρυσανθοπούλου και εκ μέρους όλου του διδακτικού προσωπικού του σχολείου, δεξιώθηκαν ημάς, τους εκ Καλαβρύτων προσκεκλημένους τους, σε εστιατόριο της πόλης, όπου σε μια ιδιαίτερα φιλική και ζεστή ατμόσφαιρα γνωριστήκαμε πολύ περισσότερο και καλύτερα, ανταλλάσσοντας διάφορες απόψεις περί πνευματικών, καθημερινών και άλλων θεμάτων. Κι ακόμη, ίδια η κυρία Παναγοπούλου, φρόντισε προσωπικά και για την διαμονή μας σε υψηλής ποιότητας υπηρεσιών ξενοδοχείο της Πάτρας.
     Μέσα από αυτές τις λίγες παραγράφους, εκφράζουμε τις πλέον θερμές των ευχαριστιών μας και την ευγνωμοσύνη μας, τόσο στην κυρία Παναγοπούλου, όσο και σε όλο το διδακτικό προσωπικό και τους διδασκόμενους του σχολείου, για την άκρως τιμητική πρόσκλησή μας, την υποδοχή που μας επεφύλαξαν, τα αισθήματα και τα συναισθήματα ενθουσιασμού τους, την Αβραμιαία φιλοξενία που μας παρείχαν. Εκφράζουμε, βεβαίως, και τα πλέον ειλικρινή των συγχαρητηρίων μας, για τον βεβαιωμένη επιτυχία της γιορτής τους, αλλά και για το εν γένει μορφωτικό επίπεδο και το επίπεδο παιδείας και μάθησης του σχολείου τους.
     Να υπογραμμίσουμε, τέλος, ότι οι σχολικοί εορτασμοί και ιδίως οι εορτασμοί των εθνικών επετείων, έχουν πάντα μια ξεχωριστή και βαρύνουσα απήχηση στους μαθητές. Είναι μια ευχάριστη διδασκαλία, αφού ξεφεύγουν από την επανάληψη συνηθισμένων καθημερινών  δραστηριοτήτων στο θρανίο και στην αίθουσα. Γι’ αυτό και προσδίδουν σημαντικές και ανεξίτηλες γνώσεις ιστορίας και εν γένει Αξιών στα παιδιά, αφού συμμετέχουν με ενεργό ενθουσιασμό και τα ίδια.

Η εξόχως τιμητική πρόσκληση

   

Το πρόγραμμα

Εκφώνηση του πανηγυρικού της ημέρας (Κωνσταντίνος Νικολόπουλος-Καμενιανίτης)

Ευγενές ακροατήριο

«Το τραγούδι της Λάμπρως» (Χαράλαμπος Γιαννόπουλος, Ευγενία Γιαννοπούλου-Χριστοδούλου)

Απαγγέλοντας το ποίημα μου «Καλαβρυτινή γη»

«Έχε γεια καημένε κόσμε» (χορευτική ομάδα θηλέων του 14ου Γυμνασίου Πατρών)

Εθνικός Ύμνος - λήξη

Παρέθεση γεύματος στους προσκεκλημένους από την Διευθύντρια κυρία Παναγοπούλου
και την καθηγήτρια κυρία Χρυσανθοπούλου

-------------------------------

Σημείωση: Για μεγέθυνση των εικόνων και των βίντεο, κάντε διπλό κλικ επάνω σε αυτά.

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 26.3.2025

(Σύντομο βιογραφικό σημείωμα δείτε ΕΔΩ)

Το «έθιμο» του «μπακαλιάρου» του Ευαγγελισμού

   Βακαλάος ή «μπακαλιάρος» για του Ευαγγελισμού; Ποια είναι, τελικά, η «σωστή» ονομασία του γνωστού, αγαπημένου και νόστιμου ψαριού; Ή μήπως πρόκειται για δύο διαφορετικά προϊόντα της θάλασσας;
     Ας δούμε το θέμα από την αρχή. Η μεγάλη τεσσαρακοστή (μεγάλη σαρακοστή), που ξεκινάει από την Καθαρά Δευτέρα και τελειώνει τα μεσάνυχτα του Μεγάλου Σαββάτου, είναι η αρχαιότερη περίοδος νηστείας που έχει καθιερωθεί από την Εκκλησία (4^ος μ.Χ. αιώνας), με σκοπό να προετοιμάσει πνευματικά τους Χριστιανούς για το Πάσχα, χαρακτηρίζεται από την αυστηρή νηστεία σε όλη της τη διάρκεια. Στη λαϊκή «γλώσσα», «σαρακοστή» έχει επικρατήσει να σημαίνει «νηστεία». Προφανώς η ονομασία της «τεσσαρακοστή», καθιερώθηκε λόγω των σαράντα ημερών διάρκειας, αν και διαρκεί πενήντα ημέρες (σαράντα + η Μεγάλη Εβδομάδα, που έτσι κι αλλιώς είναι νηστεία, και μάλιστα περισσότερο αυστηρή).  
     Στον εορτασμό του Ευαγγελισμού, στις 25 Μαρτίου, καθ’ ότι «ο Μάρτης δεν λείπει από τη σαρακοστή», η Εκκλησία επιτρέπει την κατάλυση ιχθύος, ως ημέρα γιορτινή και χαρμόσυνη. Συνεπώς, δεν είναι «έθιμο», αλλά κανόνας, που έχει οριστεί από τη θρησκεία μας. Το ίδιο ισχύει και για την Κυριακή των Βαΐων και για την 6^η Αυγούστου, γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, που είναι μέρες γιορτινές και χαρμόσυνες εν μέσω νηστείας κι αυτές.
     Επειδή, όμως, σε προηγούμενες εποχές το νωπό ψάρι ήταν δύσκολο, έως αδύνατο να φτάσει σε απομακρυσμένες από τη θάλασσα περιοχές, οι Χριστιανοί, που τότε τηρούσαν απαρέγκλιτα την αυστηρή νηστεία όλης της περιόδου, ήταν εύκολο να βρουν στο τοπικό εμπόριο παστό βακαλάο, ο οποίος, ως γνωστόν, διατηρείται μεγάλα χρονικά διαστήματα. Έτσι, ο βακαλάος αυτός έγινε το «έθιμο» του Ευαγγελισμού, αφού, βεβαίως, προηγηθεί το απαραίτητο ξαρμύρισμα (ξαλμύρισμα). Και τηρείται, πλέον, τόσο πιστά η συνήθεια αυτή, που εντάσσεται πλέον στο «εθιμικό δίκαιο» και η διακίνηση του αγαθού για την ημέρα αυτή, είναι πάρα πολύ μεγάλη, πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη από κάθε άλλο νωπό αλίευμα.
     Ας δούμε τώρα ποια είναι η σωστή ονομασία του ψαριού, ή αν βακαλάος και ο «μπακαλιάρος, ενίοτε και «μπακαλάος» ή «βακαλέος» ή «μπακαλέος», είναι δύο διαφορετικά ψάρια: Ο όρος «βακαλάος» έχει ισπανική ρίζα («bacalao»), ενώ στην ιταλική γλώσσα τον συναντάμε ως «baccala».Το αγαπημένο αυτό ψάρι, λοιπόν, αν και στη λαϊκή αντίληψη με την ονομασία «βακαλάος» εννοείται περισσότερο ο νωπός, ενώ «μπακαλιάρος» ο παστός, είναι ένα και το αυτό, με την υποσημείωση ότι η συνηθισμένη και περισσότερο χρησιμοποιούμενη ονομασία του είναι η εκλαϊκευμένη.   
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 23.3.2025

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html