Το αποκριάτικο έθιμο της τζαμάλας

       

     Βρίθει εθίμων και συνηθειών η πατρίδα μας την περίοδο της αποκριάς, αρκετά ιδιαίτερα και μοναδικά σε κάθε τόπο. Ένα εξ αυτών και οι «τζαμάλες». Αν και υπάρχουν κι άλλες εκδοχές, έτσι έχουν επικρατήσει να λέγονται οι πολύ μεγάλες φωτιές που ανάβουν το βράδυ της Κυριακής της Τυρινής και καίνε μέχρι την Καθαρά Δευτέρα το πρωί σε περιοχές της βόρειας Ελλάδας, ιδίως στα Γιάννενα. Ίσως ο όρος «τζαμάλα» να έχει τουρκική ή αρβανίτικη ρίζα, ίσως και αραβική, όπου έτσι ονομάζεται η καμήλα σε αραβόφωνα κράτη. Η μεταμφίεση ανθρώπων σε καμήλα κατά την περίοδο της αποκριάς σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, πέρασε και στη Δράμα και άλλες πόλεις τη Θράκης, όπου το έθιμο αναβιώνει και το δωδεκαήμερο.

     Σε κάθε πλατεία και σε κάθε ανοιχτό χώρο της πρωτεύουσας της Ηπείρου στήνονται μεγάλες τζαμάλες, από πολύ μεγάλα κούτσουρα - ολόκληρους κορμούς δέντρων. Τα κούτσουρα τοποθετούνται από την ημέρα σε μορφή κώνου-πυραμίδας και το άναμμα της φωτιάς είναι και το «εναρκτήριο λάκτισμα» του ολονύχτιου γλεντιού. Οι φλόγες φτάνουν σε μεγάλο ύψος και καίνε μέχρι το πρωί, την ανατολή του ηλίου της Καθαράς Δευτέρας! Ο χορός πάντα ξέφρενος, με αποκριάτικα, αλλά και με άλλα παραδοσιακά τραγούδια, που η κρασο-τσιπουροκατάνυξη δίνει πάντα μεγαλύτερο αέρα. Οι μεταμφιέσεις στο απόγειό τους και τα σατιρικά και σκωπτικά δρώμενα στις δόξες τους κι αυτά. Τα κεράσματα πλούσια, από τα μεγάλα καζάνια της φασολάδας που βράζουν σε μια άκρη της τεράστιας φωτιάς, το κρασί, το τσίπουρο, αλλά και από πολλά άλλα είδη και ειδικά πίτες, που είναι και ιδιαίτερη πτυχή της παράδοσης στην Ήπειρο.
     Είναι βέβαιο ότι οι μεταμφιέσεις της αποκριάς, έχουν τις ρίζες τους στην αρχαιότητα και στις Διονυσιακές λατρείες. Η φωτιά έχει πάντα και την έννοια της κάθαρσης και του εξαγνισμού. Οι μεγάλες τζαμάλες έπαιξαν σημαντικό ρόλο και στην τουρκοκρα για λευτεριά. Οι εορταστικοί εναγκαλισμοί δήλωναν την αδελφοσύνη και, πιθανότατα, αντάλλασσαν μυστικά μηνύματα για την καλύτερη οργάνωση του αγώνα της αποτίναξης του ζυγού. Το άναμμα της μεγάλης φωτιάς με μια πολύ μικρή και αδύναμη φλόγα στην αρχή, αποδείχτηκε και συμβολικό για την έναρξη της Επανάστασης, που το ξεκίνημά της έγινε από μια «σπίθα».
     Από τα πρωταγωνιστικά δρώμενα και οι «κουδουνάτοι», που μετακινούνται από τζαμάλα σε τζαμάλα. Είναι οι μεταμφιεσμένοι που έχουν δεμένα μεγάλα κουδούνια στη μέση τους, και όχι μόνο ένα. Το μεγαλύτερο κουδούνι κάτω από την κοιλιά, μάλλον έχει φαλλική σημασία. Τα χτυπήματά τους από τα χοροπηδήματα του χορού, «αποτρέπουν» τα κακά πνεύματα, αφ’ ενός, ξυπνούν και τη φύση από τη χειμερία νάρκη να βλαστήσει και ν’ ανθίσει, αφ’ εταίρου.

     Ένας χορός που συνήθως κλείνει το γλέντι, είναι και το «πώς το τρίβουν το πιπέρι». Ο ξέφρενος εορτασμός, η πλούσια οινο-τσιπουροποσία και γενικά το πνεύμα της αποκριάς, κάνουν να «λύνονται στόματα» και οι λέξεις του τραγουδιού που σε άλλες περιπτώσεις λέγονται καλυμμένες, εδώ δεν υπάρχουν φραγμοί, φυσικά ούτε παρεξηγήσεις!

     Ένα είναι βέβαιο: Όποιος βρεθεί την τελευταία Κυριακή της αποκριάς (τυρινής) το βράδυ στα Γιάννενα, θα περάσει πολύ όμορφα! Από πληροφορίες μας, στην Ηπειρωτική πρώτευσα θ' ανάψουν κι εφέτος (2024) 72 τζαμάλες σε ισάριθμες πλατείες και ανοιχτούς χώρους, με τη στήριξη και του Δήμου Ιωαννιτών πάντα! Όπως κάθε χρόνο, βέβαια, δεδομένος και ο συναγωνισμός, για το ποιά φωτιά της πόλης θα είναι μεγαλύτερη!
     Να σημειωθεί, τέλος, ότι πολλοί σύλλογοι Ηπειρωτών σε διάφορες πόλεις της Ελλάδος, ακόμα και στο εξωτερικό, τηρούν απαρέγκλιτα το έθιμο της τζαμάλας, μεταφέροντας έτσι και την παράδοσή τους και τα πολιτιστικά τους δρώμενα στους τόπους που ζουν. Έτσι αναβίωσε κι εφέτος η όμορφη αυτή εορταστική εκδήλωση το Σάββατο το βράδυ, παραμονή της Κυριακής της αποκριάς (9.3.2024) από τον «Σύλλογο Ηπειρωτών Θριασίου Πεδίου» (Ελευσίνας), με πολύ μεγάλη επιτυχία.
----------------------------------
Πηγές:
-  Γ. Α. Μέγα: ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΛΑΤΡΕΙΑΣ, εκδόσεις  «ΕΣΤΙΑ».
-  Διαδίκτυο (Βικιπαίδεια - https://ipeirotika.gr/.)
-  Εικόνα-βίντεο: Από την εκδήλωση του Συλλόγου Ηπειρωτών Θριασίου Πεδίου – 9.3.2024 (προσωπικό μου αρχείο).
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 10.3.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

ΠΕΡΙ ΣΥΓΚΑΛΥΨΗΣ

     Ένα χρόνος από την τραγωδία των Τεμπών και κάποιες σκέψεις μου στριφογυρίζουν στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου, με τον τίτλο «περί συγκάλυψης».
     Στο κεφάλαιο ΚΗ΄ του Ευαγγελίου του Ματθαίου, τα εδάφια 11-15 αναφέρονται στην Ανάσταση του Χριστού. Συγκεκριμένα, ο Χριστός αναστήθηκε την ώρα που οι φρουροί κοιμόντουσαν και μόλις ξύπνησαν είδαν τον τάφο του άδειο. Αμέσως τότε, ορισμένοι της φρουράς (της κουστωδίας) ενημέρωσαν τους αρχιερείς. Αντιλαμβανόμενοι κι εκείνοι το δικό τους μερίδιο ευθύνης, έκαναν συμβούλιο με τους ανωτέρους τους και αποφάσισαν να δωροδοκήσουν τους στρατιώτες της φρουράς, για να πουν εκείνοι ότι την ώρα που κοιμόντουσαν τη νύχτα, πήγαν οι Μαθητές Του κι έκλεψαν το Σώμα Του. Τους συμβούλεψαν, μάλιστα, πως αν φτάσει αυτό στ’ αυτιά του ηγεμόνα, οι ίδιοι οι πρεσβύτεροι θα τον πείσουν και θ’ απαλλάξουν τους στρατιώτες από κάθε ευθύνη. Οι στρατιώτες πήραν τα χρήματα της δωροδοκίας κι έπραξαν όπως τους είπαν. Και διαδίδεται αυτό μεταξύ των Ιουδαίων μέχρι σήμερα. Κλασικό παράδειγμα, ίσως και «μάθημα» συγκάλυψης. Ακολουθούν τα εδάφια 11-15 του κεφαλαίου ΚΗ΄:

     «Πορευομένων δὲ αὐτῶν, ἰδού τινες τῆς κουστωδίας ἐλθόντες εἰς τὴν πόλιν ἀπήγγειλαν τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἅπαντα τὰ γενόμενα. Καὶ συναχθέντες μετὰ τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανὰ ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις λέγοντες· εἴπατε ὅτι οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ νυκτὸς ἐλθόντες, ἔκλεψαν αὐτὸν ἡμῶν κοιμωμένων. Καὶ ἐὰν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπὶ τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτὸν καὶ ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν. Οἱ δὲ λαβόντες τὰ ἀργύρια ἐποίησαν ὡς ἐδιδάχθησαν. Καὶ διεφημίσθη ὁ λόγος οὗτος παρὰ Ἰουδαίοις μέχρι τῆς σήμερον».
------------------------------------------
Εικόνα ανάρτησης: https://workenter.gr/dystychima-sta-tebi-stochos-epetefchthi-pano-apo-570-000-ypografes-sto-psifisma-670786
 

Ν.Π. 27.2.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 

Σιωπηλοί δάσκαλοι (διήγημα)

     Ανηφόρισε ντυμένος στα ζεστά για το ξωκκλήσι του αϊ-Λιά ο Χαρίλαος, κρατώντας ένα μπουκάλι λάδι στο χέρι, ν’ ανάψει τα καντήλια. Σε δυο τρεις μέρες έβγαινε ο Μάρτης και τα πολλά χιόνια είχαν λιώσει. Μόνο σε αποσκερά μέρη κράταγε ακόμα και το κρύο έτσουζε για τα καλά, τι κι αν πέρασε του Ευαγγελισμού και σε δέκα-δώδεκα μέρες ερχόταν το Πάσχα.
     Οικογενειακός προστάτης τους ο προφήτης Ηλίας, από πολύ μικρή ηλικία πήγαινε κι άναβε τα καντήλια και φρόντιζε το εκκλησάκι και τώρα κόντευε να πενηνταρίσει. Πολλές φορές προσευχόταν εκεί και ζητούσε βοήθεια από τον άγιο, για τις δυσκολίες που παρουσιαζόντουσαν μπροστά του, τις μικρότερες σ’ εκείνη την ηλικία και τις μεγαλύτερες αργότερα. Και μετά από κάθε ανακούφιση, πάλι στον προφήτη Ηλία να τον ευχαριστήσει. Πολύ συχνά, σχεδόν πάντα, και στο πήγαινε και στο έλα και μέσα στην εκκλησία, έλεγε ορισμένους ψαλμούς που ήξερε απέξω κι έψελνε και ορισμένα τροπάρια, με πρώτο του προφήτη Ηλία, «ο ένσαρκος άγγελος, των Προφητών η κρηπίς, ο δεύτερος Πρόδρομος, της παρουσίας Χριστού…». Κι αμέσως μετά το τροπάριο του αγίου Νικολάου, «κανόνα πίστεως και εικόνα πραότητος…», εικόνα του οποίου ο ίδιος είχε αφιερώσει στο ξωκκλήσι, αφού η ζωή τον έκανε και «θαλασσινό» για ένα μικρό διάστημα. «Θαλλασινός ο αϊ-Νικόλας, πρώην θαλασσινός κι ο αϊ-Λιάς, σμίξανε κι οι δυο τους εδώ, κι ανάμεσά τους εγώ!», ψέλλιζε κάποιες φορές, κοιτάζοντας πότε την εικόνα του ενός αγίου, πότε του άλλου. Μόλις τελείωνε το άναμμα των καντηλιών, έβαζε και θυμίαμα κι αμέσως μετά φρόντιζε να είναι το κάθε τι στη θέση του και όπως πρέπει στον Οίκο Του Θεού, μέχρι την πιο μικρή λεπτομέρεια, απολαμβάνοντας παράλληλα Θεία κατάνυξη.

     Γράμματα πολλά δεν είχε μάθει ο Χαρίλαος. Τα λίγα που κατάφερε, τα έμαθε στις τρεις μόνο τάξεις του δημοτικού που πήγε, όμως τα καλλιέργησε. Διάβαζε ό,τι περνούσε από τα χέρια του, από παλιά εφημερίδα που μπορεί να εύρισκε πεταμένη, μέχρι και βιβλία που μπορεί να του χάριζαν ή και, πολύ σπάνια, να αγόραζε ο ίδιος. Έτσι, είχε φτιάξει στο σπίτι του μια μικρή βιβλιοθήκη, που δύσκολα μπορούσες να δεις σε άλλο σπίτι του χωριού του. Συχνά καθόταν και στο ψαλτήρι στην εκκλησία τις Κυριακές και τις γιορτές. Του άρεσε περισσότερο να λέει το «πιστεύω», το «πάτερ ημών» και να διαβάζει τον Απόστολο, όχι ότι δεν έψελνε και ορισμένα τροπάρια.
     Έμεινε πιστός στον τόπο που γεννήθηκε και μεγάλωσε, στο χωριό του, στον αέρα του βουνού, στο πατρικό του σπίτι και κοντά με τους γονείς του. Δυο χρόνια μόνο έφυγε μακριά τους, που του δόθηκε μια ευκαιρία και ταξίδεψε στα καράβια, ως θαλαμηπόλος. Γρήγορα κατάλαβε, όμως, ότι δεν τον σήκωνε ούτε η ξενιτιά, ούτε η θάλασσα. «Εγώ είμαι βουνίσιος!... Τι δουλειά έχω εγώ στα κύματα;... Δεν είναι για μένα η αλμύρα της θάλασσας… Δεν κάνω εγώ μακριά από τον τόπο μου…», έλεγε συχνά στον καπετάνιο του και συχνότερα στον εαυτό του. Όταν έπιασε λιμάνι το καράβι του στον Πειραιά, κατέβηκε και γύρισε στο χωριό του, αγνοώντας τις «σειρήνες» του ίδιου του καπετάνιου και των άλλων ναυτικών του πλοίου.  
     Τον είχε διδάξει και η σοφία των μεγαλύτερων και των γεροντότερων του χωριού του. Τον είχε διδάξει και η ίδια η φύση, που ποτέ δεν σταμάτησε να την απολαμβάνει και να τη θαυμάζει, ζώντας πάντα το μεγαλείο της, από το ένα καλοκαίρι μέχρι το άλλο κι από τον ένα χειμώνα μέχρι τον άλλον. Μα πάντα ανακάλυπτε όλο και κάτι καινούργιο, που δεν είχε τύχει να το προσέξει άλλες φορές κι ας βρισκόταν συνέχεια στην αγκαλιά της, απολαμβάνοντας τα χάδια της κι απολαμβάνοντας και κι εκείνη τα δικά του χάδια.
     Τον τελευταίο καιρό, μετά το ατύχημα της αδελφής του, της Αθηνάς, είχε πυκνώσει τις επισκέψεις του στο ξωκκλήσι. Τρεις και τέσσερις φορές τη βδομάδα ανηφόριζε τα απογεύματα, κάνα εικοσάλεπτο στο ανέβα και λίγο λιγότερο στο κατέβα. Χώρια οι φορές που έμπαινε στο ξωκκλήσι, είτε να βάλει ένα κεράκι, είτε να γλιτώσει τη βροχή και τον αέρα, και μπορεί αυτές να ήταν οι περισσότερες, αφού εκεί γύρω έβοσκε το μικρό κοπάδι του. Συνεχείς οι θερμές προσευχές του να ξεπεράσει το πρόβλημά της για την ίδια, την οικογένειά της και όλους γύρω της που την αγαπούσαν και την νοιάζονταν. Εφτά αδέρφια ήταν, τα δυο τελευταία κορίτσια και πιο χαϊδεμένη η Αθηνά, που ήταν και η μικρότερη. «Τη ξηράς οι φουρτούνες, είναι κάτι φορές μεγαλύτερες από τις φουρτούνες της θάλασσας», αναλογιζόταν όταν συναντούσε μεγάλα αδιέξοδα στη ζωή του κι εύρισκε καταφύγιο στον αϊ-Λιά.
     Προσευχόταν σκυμμένος μπροστά από την εικόνα του αγίου, χωρίς να νοιώθει άξιος να τον κοιτάξει στο πρόσωπο. Και όταν στο τέλος κάθε προσευχής τολμούσε και σήκωνε το βλέμμα του με δέος, του φαινόταν ότι εκείνος τον κοίταζε κατάματα και του χαμογελούσε πάνω από το άρμα του. Πόση αισιοδοξία και πόσες ελπίδες του έδινε αυτή η στιγμή! Μα σαν περνούσε λίγο διάστημα, πάλι η ανθρώπινη αδυναμία και οι φόβοι τον βύθιζαν στις άσχημες σκέψεις του και ήθελε να βρεθεί και πάλι στον ιερό εκείνο χώρο να αντλήσει δύναμη.
     Έτσι κι εκείνο το χειμωνο-ανοιξιάτικο απόγευμα του Μάρτη, λίγο πριν την ώρα του εσπερινού. Μα πριν ακόμα φτάσει, περιμένοντας όπως και άλλες φορές να συναντήσει το «χαμόγελο» του αγαπημένου του αγίου και γείτονά του, το βλέμμα του σταμάτησε σ’ ένα μέρος που δεν το έβλεπε καθόλου ήλιος και κρατούσε ακόμα χιόνι εκεί. Παρατήρησε ότι μέσα από το χιόνι είχαν ξεφυτρώσει κάμποσα κίτρινα λουλούδια, από τα πρώτα σκιρτήματα της άνοιξης που ερχόταν.
     Δεν ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε μια τέτοια εικόνα, τόσους χειμώνες στη φύση και στη ζωή του βουνού ο Χαρίλαος, μα δεν θυμόταν να της είχε δώσει ιδιαίτερη σημασία. Σταμάτησε το βήμα του κι έμεινε ακίνητος εκεί, σαν μαρμαρωμένος, με το βλέμμα καρφωμένο επάνω τους. Και δεν ήταν μόνο η απορία. Ήταν και ο θαυμασμός και ο προβληματισμός. Λίγες φορές έτυχε να κάτσει να σκεφτεί κάπως βαθύτερα για τους νόμους της φύσης σε παρόμοια φαινόμενα και τα ξεχωριστά μηνύματα που μπορούν να στείλουν. «Η δύναμη της θέλησης κάνει και τα λουλούδια να μην υπολογίζουν ούτε το κρύο όυτε το χιόνι και να βγαίνουν ακμαιότατα και ζωηρά με τέτοια παγωνιά… Όπως κάνουν και ορισμένοι άνθρωποι, για την επιδίωξη κάθε ευσεβούς πόθου… Και ποια είναι δύναμη των λουλουδιών;», αναρωτήθηκε κι αμέσως απάντησε ο ίδιος στη δική του απορία και τα μάτια του έλαμψαν: «Ένα πολύ τρυφερό βλασταράκι, μα πολύ μεγαλύτερη δύναμη η θέλησή τους!». Χαμογέλασε με θαυμασμό και συνέχισε τη σκέψη του, κουνώντας και το κεφάλι του, σαν επιβεβαίωση: «Σιωπηλοί δάσκαλοι τα μηνύματα από τη φύση, που μας διδάσκουν με το δικό τους τρόπο»!
     Έκανε το σταυρό του με το βλέμμα στο κάτασπρο εκκλησάκι, ψελλίζοντας λέξεις από την ευχή του Μεγάλου Αγιασμού των Θεοφανίων: «Μέγας εί, Κύριε, και θαυμαστά τα έργα Σου και ουδείς λόγος εξαρκέσει προς ύμνον των θαυμασίων Σου». Συνέχισε χαρούμενος, αισιόδοξος και ήδη αναβαπτισμένος τα λίγα μέτρα που απόμεναν ακόμη, μέχρι να φτάσει και ν’ ανάψει τα καντήλια. Αυτή τη φορά, το χαμόγελο του προφήτη Ηλία το είδε πριν ακόμα φτάσει στο ξωκκλήσι του! Ένοιωθε να του χαμογελούσε και ό άγος Νικόλαος από τη διπλανή εικόνα! 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 26.2.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Η κατάλυση των δέκα εντολών

             

   Όλες οι μεγαλύτερες σήμερα γενιές, αλλά και οι γενιές του παρελθόντος, διδαχθήκαμε στο σχολείο τις «δέκα εντολές», που έλαβε ο Μωυσής στο όρος Σινά. Και όχι απλά τις διδαχθήκαμε, αλλά τις μαθαίναμε υποχρεωτικά απέξω, κάτι που δεν μας έκανε κακό κι ακόμα τις θυμόμαστε. Δεν θ’ αναφερθούμε στο ιστορικό στης παράδοσης των εντολών από το Θεό, ούτε θα εμβαθύνουμε στη σημασία τους, αλλά στο ότι πολύ εύκολα διαπιστώνουμε πως όλες έχουν «ανατραπεί» και μαζί μ' αυτές πολλές ισορροπίες που κράτησαν αιώνες.

     Αναμφισβήτητα δεν είναι τωρινό φαινόμενο η κατάλυση των δέκα εντολών, όμως συν τω χρόνω λαμβάνει όλο και νέες διαστάσεις. Πέρα από θρησκευτικές εντολές, είναι και ηθικοί νόμοι, γι’ αυτό οι άνθρωποι, περισσότερο οι χριστιανοί, βεβαίως, επεδείκνυαν σεβασμό σ' αυτές. Η χαλάρωση των ηθών και των Αξιών φέρνει κι εδώ αρνητικά και ανησυχητικά αποτελέσματα.
     Οι τέσσερις πρώτες ρυθμίζουν τις σχέσεις του ανθρώπου με το Θεό και οι άλλες έξι τις σχέσεις των ανθρώπων μεταξύ τους. Ο Χριστός τις «συμπύκνωσε» σε δύο: «Το αγαπάν αυτόν (Τον Θεόν) εξ όλης της καρδίας και εξ όλης της συνέσεως και εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της ισχύος, και το αγαπάν τον πλησίον ως εαυτόν» (κατά Μάρκον Ευαγγέλιο, ΙΒ΄, 30). Όμοιο και το εδάφιο 29 από το ΙΒ΄ κεφάλαιο του Ευαγγελίου του Λουκά. «Πρώτη πάντων εντολή: Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου. Δευτέρα (εντολή) δε ομοία, αύτη: και τον πλησίον σου ως σεαυτόν».

     Ας τις φρεσκάρουμε στη μνήμη μας και ας δούμε με μερικά ενδεικτικά και γνωστά σε όλους μας παραδείγματα, πώς έχουν καταλυθεί και στο παρελθόν και καταλύονται πολύ συχνά κάθε μέρα:
     Εντολή πρώτη: «Εγώ ειμί Κύριος ο Θεός σου. Ουκ έσονταί σοι θεοί έτεροι πλην εμού». «Μεγάλος» και «υπέρτατος θεός» και σήμερα και άλλες εποχές το χρήμα και μπορεί να ακολουθεί κάτι άλλο, π.χ. μια ποδοσφαιρική ομάδα.

     Εντολή δεύτερη:  «Ου ποιήσεις σεαυτώ είδωλον, ουδέ παντός ομοίωμα όσα εν τω ουρανώ άνω και όσα εν τη γη κάτω και όσα εν τοις ύδασιν υπό κάτω της γης». Συναφής με την πρώτη και η δεύτερη, αφού αρκετές φορές τα «είδωλα» λατρεύονται περισσότερο από τα «αντικείμενα».

     Εντολή τρίτη: «Ου λήψει το όνομα Κυρίου τού Θεού σου επί ματαίω». Πόσες και πόσες φορές δεν χρησιμοποιούμε το Όνομα Του Θεού «για το «τίποτα», μόνο και μόνο για να γίνουμε πιστευτοί, π.χ. στους συνομιλητές μας.

     Εντολή τέταρτη: «Μνήσθητι την ημέραν του Σαββάτου αγιάζειν αυτήν. Έξ ημέρας εργά και ποιήσεις πάντα τα έργα σου, τη δε εβδόμη Σάββατα Κυρίω τω Θεώ σου». Η ημέρα αργίας των Ιουδαίων, το Σάββατο, έχει μεταφερθεί στην Κυριακή στη Χριστιανοσύνη, λόγω της Ανάστασης του Κυρίου και ως ημέρα Κυρίου. Ποιος την τιμάει όπως πρέπει, όμως;

     Εντολή Πέμπτη: «Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου, ίνα εύ σοι γένηται, ίνα μακροχρόνιος γένη επί της γης». Είναι και ο σεβασμός στους γονείς που καθημερινά και από πολλούς δοκιμάζεται. Κι εκτός τούτου, αναφέρεται σαφώς σε πατέρα και μητέρα και όχι «γονέα 1» και «γονέα 2».

     Εντολές έκτη και έβδομη: «Ου μοιχεύσεις», «ου κλέψεις»: Ποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν ίσχυαν και τα αντίθετα σε κάθε περίοδο της ιστορίας;

     Εντολή όγδοη: «Ου φονεύσεις». Πέρα από τους φόνους, που πολύ συχνά γίνονται για οικονομικούς και άλλους λόγους, τον τελευταίο καιρό οι γυναιοκοκτονίες από κάποιους συζύγους έχουν «αυξητική πορεία», χωρίς να είναι άγνωστες και οι ανδροκτονίες από κάποιες συζύγους.

     Εντολή ένατη: «Ου ψευδομαρτυρήσεις κατά τού πλησίον σου μαρτυρίαν ψευδή». Όχι μόνο με πολύ μεγάλη ευκολία στην καθημερινότητα έχουμε το ψέμα «ψωμοτύρι», αλλά διαβάζουμε και ακούμε για ψευδομαρτυρίες ακόμα και μέσα σε δικαστικές αίθουσες.

     Εντολή δέκατη: «Ουκ επιθυμήσεις όσα τω πλησίον σου εστί». Η «επιθυμία», τόσο περιουσιακών αντικειμένων με την έννοια της ζηλοφθονίας, όσο και ανθρώπων του «πλησίον» (π.χ. τη γυναίκα του), δεν είναι καθόλου σπάνιο φαινόμενο. Και, συνήθως, η επιθυμία δεν παραμένει μόνο «κρυφή».

-----------------------------------------
Εικόνα ανάρτησης:
https://orthodoxoiorizontes.gr/Palaia_Diathikh_Biblio/H_istoria_tou_Mwush/H_Mwsaikh_nomothesia.htm
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 22.2.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Καταιγίδα (ποίημα)

                            Τα σύννεφα πυκνώνουνε κι απλώνεται μαυρίλα.
                            Γύρω φυσάει δυνατά, θα φέρει καταιγίδα.
                            Φαινόμενα που ανησυχούν και κεραυνοί τρομάζουν
                            και τα δεινά που έρχονται, απίστευτα μας μοιάζουν.
                            Είναι της φύσης στεναγμοί. Κάποιοι την μαστιγώνουν
                            μ' αλύπητα χτυπήματα κι άπονα την πληγώνουν.
                            Κι η φύση θα εκδικηθεί, πολλοί αυτό το λένε.
                            Θα 'ναι για όλους η ζημιά, που φταίνε και δεν φταίνε.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 19.2.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Στο κυνήγι των «like» (άρθρο)

    Είναι πέρα από κάθε αμφισβήτηση, ότι το κινητό τηλέφωνο έχει αναβαθμιστεί τόσο πολύ, που ενώ ξεκίνησε από ένα απλό μέσο συνομιλίας, έχει φτάσει πλέον να είναι ένας ακριβός, εύχρηστος και λεπτομερής «υπολογιστής τσέπης», πρωταγωνιστώντας στη ζωή μας, ίσως περισσότερο από κάθε τι άλλο. Μόνιμο φαινόμενο και όλες τις ώρες του 24ώρου εξαρτημένοι και απομονωμένοι κάθε ηλικίας άνθρωποι σκυμμένοι επάνω του, είτε περπατώντας στο δρόμο, είτε ταξιδεύοντας, είτε περιμένοντας το λεωφορείο στη στάση, ακόμα και τρώγοντας, χωρίς να ενδιαφέρονται για το τι μπορεί να γύρω τους και στον κόσμο. Άλλοι πάλι συναντιούνται να μιλήσουν, να γνωριστούν καλύτερα, να επικοινωνήσουν δια ζώσης, αλλά απομονώνονται κι αυτοί και αφοσιώνονται σκυμμένοι στο κινητό τους τηλέφωνο.

     Όσο η διαδικτυακή επικοινωνία έμπαινε όλο και πιο πολύ στη ζωή μας, πιστεύαμε ότι θα η γνώση και η επικοινωνία θα αναβαθμίσει και το επίπεδό μας και θα μας δώσει κίνητρα επί τα βελτίω. Πιστεύαμε ότι θα γίνουμε περισσότερο προσεκτικοί στις εκφράσεις μας και στις συμπεριφορές μας, αφού πολλά ζευγάρια μάτια μας παρακολουθούν και άλλα τόσα αυτιά μας ακούνε. Όμως, «καθημερινότητα» πλέον και οι «φτηνές» αναρτήσεις, οι απρεπείς και κάποιες φορές απρεπέστατες εκφράσεις, ακόμα και ύβρεις και βωμολοχίες μέσω διαδικτύου, καταδεικνύουν σαφέστατα την παιδεία των συνομιλούντων ή των σχολιαζόντων ένα θέμα, αλλά και όσων χρησιμοποιούν το μέσον ως «κλειδαρότρυπα». Θυμόμαστε οι μεγαλύτερες γενιές, πως αν υπήρχε εκνευρισμός και ένταση μέσα σ’ ένα σπίτι, λέγαμε «κλείστε τα παράθυρα να μην μας ακούσουν». Σήμερα όλη αυτή η συστολή, μάλλον θεωρείται ξεπερασμένη από κάποιους.
     Ας αφήσουμε πια και κάποιες δημοσιογραφικές ή δήθεν δημοσιογραφικές ιστοσελίδες που χρησιμοποιούν πολύ βαρύγδουπους τίτλους, του τύπου «χλώμιασαν οι Έλληνες» ή «πανικός στην Ελλάδα», χωρίς κανένα ουσιαστικό θέμα, μόνο και μόνο για να προσελκύσουν βλέμματα και να αυξήσουν τον αριθμό των επισκεπτών τους.
     Άπειρα θέματα και εικόνες ήσσονος σημασίας αναρτώνται στο διαδίκτυο, αν και πολλά είναι αρκετά διασκεδαστικά, προσδοκώντας ένα «κλικ» στη συσκευή εισόδου (στο «ποντίκι») του υπολογιστή ή μια στιγμιαία αφή με το δάχτυλο στην ένδειξη «μου αρέσει» («like») στο κινητό, κι αυτό είναι αρκετό για την «επιβράβευση» του θέματος και κατ' επέκτασιν του ίδιου του χρήστη που έκανε την ανάρτηση. Αν, μάλιστα, πρόκειται και για κάτι «πονηρό» που διεγείρει τη φαντασία, τότε τα βλέμματα μαγνητίζονται και μένουν κολλημένα επάνω του, με τα σχόλια να «παίρνουν φωτιά». Αλλά και σαν πόσες παρεξηγήσεις, μέχρι και διαπληκτισμοί(!) μεταξύ χρηστών του διαδικτύου έχουν ακουστεί, επειδή δεν έκαναν «like» οι μεν στους δε! Στον αντίποδα, σοβαρά και μεγάλα θέματα εξόχως ενδιαφέροντα ή άλλα που προβληματίσουν, που όμως προσπερνώνται αδιάφορα, σαν να μην μας απασχολεί τίποτα άλλο, παρά πώς θα περάσουμε τον καιρό μας, σπαταλώντας χρόνο στην περιήγηση του διαδικτύου, χωρίς να δείχνουμε ότι μας απασχολεί κάτι άλλο.       
     Τελικά, πρέπει να ομολογήσουμε ότι όσο πιο κοντά ερχόμαστε οι άνθρωποι μεταξύ μας, είτε ως συγκάτοικοι στα ίδια κτιριακά συγκροτήματα, είτε μέσω της τεχνολογίας, τόσο οι καρδιές μας απομακρύνονται, τόσο τα αισθήματά μας κρυώνουν, επιβεβαιώνοντας έτσι με τον πιο κραυγαλέο τρόπο και το λεχθέν από τον αξέχαστο Αντώνη Σαμαράκη, που τέθηκε και ως θέμα στην έκθεση των πανελληνίων εξετάσεων 1984. «Ποτέ άλλοτε οι στέγες των σπιτιών των ανθρώπων δεν ήταν τόσο κοντά η μία στην άλλη, όσο είναι σήμερα. Και ποτέ άλλοτε οι καρδιές των ανθρώπων δεν ήταν τόσο μακριά η μία από την άλλη, όσο είναι σήμερα».
     Μια απορία, που θα μπορούσε να είναι και ερώτηση ταυτόχρονα, γεννάται απ’ όλα αυτά: Μήπως αυτή η ασυγκράτητη έφεση/εξάρτηση με την ηλεκτρονική και διαδικτυακή τεχνολογία, είναι ένα κολακευτικό εφεύρημα των κρατούντων τις τύχες των λαών στα χέρια τους, να κρατούν και τους λαούς απομονωμένους και αποπροσανατολισμένους, μακριά από την ενημέρωση για τα «δρώμενα» που μας ετοιμάζουν;

------------------------------------
Παρόμοιο άρθρο: https://nikolpapak.blogspot.com/2023/05/blog-post_7.html

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 15.2.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Ο ΠΕΤΕΙΝΟΣ (ποίημα)

                                            Στο κοτέτσι, ο αρχηγός,
                                            στην αυλή καμαρωτός,
                                            ούτε μύγα στο σπαθί του,
                                            ποιος να μετρηθεί μαζί του;
 
                                            Κάθε λίγο και φουσκώνει
                                            και το μπόι του ορθώνει.
                                            «Κικιρίκου!», δυνατά,
                                            και ακούραστα ορμά.
 
                                           Το χαρέμι του μεγάλο,
                                           δεν τον φτάνει. Θέλει κι άλλο.
                                           Φτερουγίζει εδώ κι εκεί
                                           μ' όποια κότα που θα βρει.
 
                                           Πού να ήξερε, ο καημένος,
                                           πως μια μέρα βαφτισμένος
                                           μέσα σε βραστό νερό,
                                           θα 'ναι φαΐ λαχταριστό!
 
Πηγή εικόνας: https://www.efsyn.gr/stiles/yposimeioseis/106374_kammenos-peteinos

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 14.2.2024

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html