Το ταξίδι της ζωντανής κότας από το χωριό στην πόλη

     Ένα ταξίδι που γίνεται σήμερα μέσα σε λίγες ώρες, με την άνεση και την ταχύτητα του ΙΧ, στο παρελθόν με τις συγκοινωνίες της εποχής και με τους δυσκολοδιάβατους χωματόδρομους, είναι βέβαιο ότι διαρκούσε μια μέρα ολόκληρη, ίσως και πολύ περισσότερο. Μεγάλη ήταν και η διακίνηση αποσκευών, συνοδευομένων και ασυνόδευτων. Τα εύθραυστα προϊόντα επεδίωκαν να συνοδεύονται ή, τουλάχιστον, στους σταθμούς μεταφόρτωσης να υπήρχε κάποιος που θα είχε αναλάβει να τα επιβλέπει. Ήταν αρκετά ριψοκίνδυνο, π.χ., να σταλούν αυγά από το χωριό στην πόλη, χωρίς να τη συνεχή την συνεχή επίβλεψη.
     Ειδικά τα φρέσκα χωριάτικα και καλής ποιότητας αυγά, που θεωρούνται πολύ δυναμωτικά στα παιδιά, αλλά και «αρρωστικό» (φάρμακο για καλύτερη και γρηγορότερη ανάρρωση), δεν ήταν καθόλου εύκολο να φτάσουν στην πόλη, χωρίς να έχει κάποιος τη συνεχή επιμέλειά τους. Και επειδή «πενία τέχνας κατεργάζεται», έφτανε στην πόλη η καλύτερη κότα, ολοζώντανη μέσα κατάλληλα διαμορφωμένο δέμα, ή σε κάποιο μεγάλο καλάθι που θα της παρείχε σχετική άνεση και αερισμό, ραμμένο με ύφασμα από πάνω, π.χ. σεντόνι.
     Για δέμα επέλεγαν ένα ανθεκτικό χαρτόκουτο, στο οποίο άνοιγαν τρύπες για το αερισμό της, ρίχνοντας από εκεί κατά διαστήματα και λίγη τροφή (ψωμί ή καλαμπόκι), αν το ταξίδι ήταν πολύ μεγάλης διάρκειας. Στις μεγάλες αναμονές στους σταθμούς μετεπιβίβασης, φρόντιζαν να πίνει και λίγο νερό, κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες.
     Αν και η φροντίδα ήταν συνεχής θα έλεγε κανείς, στα πολύωρα ταξίδια με πολλή ζέστη, δεν είναι βέβαιο ότι έφταναν πάντα σώες στον προορισμό τους.
     Οι μονοκατοικίες της εποχής, ακόμα και οι λίγων τετραγωνικών, που διέθεταν έστω και μια υποτυπώδη αυλή, προσφέρονταν και για ένα μικρό κοτέτσι, που όχι μόνο εξασφάλιζε τα ολόφρεσκα αυγά, έστω και λίγα, αλλά και το νόστιμο κρέας.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 17.1.2022

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

«Γειά μου, πλούτη μου»!

      Με μια πολύ συνηθισμένη έκφραση, αλλά και ευχή που συνηθίζεται στον τόπο μου, και όχι μόνο, κάνω «ποδαρικό» το 2022 στο προσωπικό μου ιστολόγιο, την «γειά μου, πλούτη μου». Η φράση αυτή, επίκαιρη πάντα, και τώρα που η πανδημία «δείχνει τα δόντια της» ίσως πιο επίκαιρη, συνηθίζεται να λέγεται ως «απάντηση» ή «σχόλιο» σε διάφορες ευχές. Ολιγόλογοι κι εδώ οι κοντινοί μας πρόγονοι, πιστοί στο «Λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν», με τη φράση αυτή εννοούσαν «να έχω την υγειά μου, αυτό και μόνο είναι όλα μου τα πλούτη» ή «να έχω την υγειά μου κι αυτό με φτάνει». Άλλη μία παροιμιώδης έκφραση με το ίδιο νόημα, πολύ γνωστή και αυτή στην περιοχή των Καλαβρύτων είναι και τούτη: "Την υγειά μας και ξερό ψωμί", δηλαδή, "να έχουμε την υγειά μας και το ξερό ψωμί μας είναι αρκετό"!
     Για το 2022 που ανέτειλε, λοιπόν, όχι μόνο να ευχηθούμε, αλλά να κάνουμε ότι επιβάλλεται, για να διαφυλάξουμε τον προσωπικό αυτό πλούτο του καθενός μας όσο τίποτα άλλο, αφού μετά την οικονομική κρίση που ενέσκηψε από το 2010, συνηθίζεται πολύ και η έκφραση: «Να είμαστε καλά και όλα μπορούμε να τα παλέψουμε»!
     Καλή χρονιά και γενναιόδωρη στην υγεία και σε όλες τις χαρές!
--------------------------------------------------
 
Σημείωσh 1η: Στην εικόνα της ανάρτησης η προτομή της θεάς Υγείας (Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο-φωτογραφία από το διαδίκτυο), που σύμφωνα με την μυθολογία ήταν μία από τιε τέσσερις Ασκληπιάδες-κόρες του θεού της Ιατρικής Ασκληπιού. Οι άλλες ήταν η Πανάκεια, η Ιασώ, η Ακεσώ, ενδεχομένως και η Αίγλη. Αντίγραφα της θεάς Υγείας βλέπουμε συχνά σε ιατρεία και χώρους υγείας.

Σημείωση 2η: Η ανάρτηση είναι αφιερωμένη στον καλό φίλο Βασίλη Καλογερόπουλο, που σήμερα γιορτάζει και στη συνομιλία μας για τις ευχές μου θύμισε τη φράση.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 1.1.2022

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ 2021

     Με τη "συμβολή" και του περιορισμού λόγω πανδημίας, κλείνει πλούσιο  πνευματικά σε προσωπικό επίπεδο το 2021:
       -  Περισσότερα από τα 120 θέματα, δημοσιευμένα στον Τύπο και στο προσωπικό μου ιστολόγιο, μεταξύ των οποίων λογοτεχνικά, άρθρα, ταξιδιωτικά, λαογραφίας και παράδοσης. Υπολογίζοντας τα θέματα αυτά σε σελίδες Α4, ξεπερνούν τις 400.
       -  Η μεγάλη επιτυχία των παραστάσεων του θεατρικού μου έργου-κωμωδία «ζωοκτονία εξ αμελείας», από τη θεατρική ομάδα της Πάτρας «Ταξιδευτές της Πρόζας». Το 2022 θα είναι δεύτερη χρονιά παραστάσεων του έργου και η επιτυχία θα συνεχιστεί.
      -  Συμμετοχή σε ραδιοφωνικές εκπομπές και μία τηλεοπτική, με πνευματικά-λογοτεχνικά, λαογραφικά και ιστορικά θέματα.
        -  Συμβολή στην έκδοση πολυσέλιδου-ογκώδους βιβλίου, με θέμα τα 200 χρόνια Παλιγγενεσίας. Το βιβλίο αυτό σύντομα θα λάβει «σάρκα και οστά».
          -  Διαβάστηκαν αρκετά βιβλία.
      -  Ας προσθέσουμε κι ένα ακόμα βιβλίο-συλλογή ποιημάτων και διηγημάτων (ο τίτλος ακόμα δεν έχει οριστικοποιηθεί), που είναι σχεδόν έτοιμο να φύγει για το τυπογραφείο, ο πήχης ανεβαίνει ακόμα ψηλότερα.
     Συνεχίζουμε!...
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 25.12.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Η συνοπτική ευχή «χρόνια πολλά» και οι σημασίες της

 

    «Χρόνια πολλά»: Η πρώτη και πολλές φορές η μοναδική ευχή σε εορτάζοντα, η ίδια ευχή στις μεγάλες γιορτινές ημέρες, η ίδια και σε γενέθλια, όπως και σε κάθε άλλη εορταστική εκδήλωση, κάποιες φορές και τυπική. Για να δούμε, όμως, πόσες ακόμα ευχές μπορεί να «περικλείουν» οι δύο αυτές λέξεις.
     Τα «χρόνια πολλά» είναι η κύρια και πολλές φορές «συνοπτική» ευχή και προηγείται κάθε άλλης, ίσως «συμπληρωματικής». Σημαίνουν, πρωτίστως, η ζωή εκείνου που γιορτάζει, ή εκείνου στον οποίο ευχόμαστε, να διαρκέσει πολλά χρόνια. Σχεδόν πάντα ακολουθούν κι άλλες ευχές μαζί, ανάλογα με την κατάσταση ή την περίοδο που διέρχεται ο εορτάζων που απευθυνόμαστε. Τέτοιες μπορεί να είναι  για τη νέα χρονιά, την καλή υγεία του ίδιου και των αγαπημένων του προσώπων, την καλή και γρήγορη ανάρρωση σε ασθενή, την πρόοδο, την ευημερία, την καλή οικονομική εξέλιξη, την επαγγελματική αναβάθμιση, την αίσια έκβαση ενός ευχάριστου γεγονότος που τελεί σε αναμονή (π.χ., γάμου, τοκετού), την ολοκλήρωση ενός έργου που κι αυτό βρίσκεται σε εξέλιξη (π.χ. ανέγερση ή αγορά κατοικίας), το καλό ταξίδι, την καλή επιστροφή του ξενιτεμένου και, ίσως, πολλές ακόμα. Άλλοτε πάλι, όλες ή ορισμένες από αυτές τις ευχές εκφράζονται με λίγες επιπλέον γενικόλογες λέξεις, «κολλητά» στο «χρόνια πολλά»: Τις «και ό,τι επιθυμείς» ή τις «και καλά». 
     Οι ευχές που απευθύνουμε ή δεχόμαστε σε ή από αγαπημένα μας πρόσωπα, συγγενείς, φίλους και γνωστούς, συνοδεύονται, συνήθως, και με θερμή χειραψία όταν συναντιόμαστε, την οποία στην περίοδο της πανδημίας που μας έχει ενσκήψει έχουμε στερηθεί. 
     Μέρες Χριστουγέννων που διερχόμαστε, λοιπόν, «ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ» και εκπλήρωση κάθε άλλης επιθυμίας ΣΕ ΟΛΟΥΣ! Άλλωστε, οι ευχές δημιουργούν καλή διάθεση κι αισιοδοξία. Αν, μάλιστα, συνοδεύονται κι από δώρα, η ατμόσφαιρα γίνεται πολύ πιο χαρούμενη!
     Τελικά οι ευχές σε κάθε εορταστική εκδήλωση μπορεί να δίνονται και από μακριά και χωρίς δώρα, ποτέ όμως χωρίς τα "χρόνια πολλά"!

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 25.12.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Η όμορφη και ρομαντική εποχή της ευχετήριας κάρτας

     Πάντα τις γιορτινές μέρες ανταλλάσσουν ευχές μεταξύ τους οι άνθρωποι. Και όχι μόνο τις γιορτινές μέρες, αλλά και σε κάθε χαρά εύχονται στους αγαπημένους τους, εκδηλώνοντάς τους τα συναισθήματά τους και την αγάπη τους.
     Μια όμορφη συνήθεια, ειδικά τις παραμονές και τις μέρες των Χριστουγέννων και της πρωτοχρονιάς, που τείνει κι αυτή να εκλείψει, αν δεν έχει ήδη εκλείψει, όπως και πολλές ακόμα, είναι η ευχετήρια κάρτα που έστελναν ταχυδρομικώς οι ξενιτεμένοι στους δικούς τους στο γενέθλιο τόπο και αντίστροφα, όπως και σε άλλους φίλους και συγγενείς. Η κάρτα αυτή «επείχε θέσιν» ερχομού/συνάντησης των ξενιτεμένων και παρ’ όλο που το κείμενο των ευχών ήταν ολιγόλογο, τύπου τηλεγραφήματος, την περίμεναν με μεγάλη λαχτάρα, πολύ περισσότερο από το γράμμα, ιδίως οι γονείς από τα παιδιά τους! Απερίγραπτη η χαρά και η συγκίνηση με το που την έπαιρναν από τα χέρια του ταχυδρόμου. Δεν ήταν λίγες οι φορές που την αγκάλιαζαν, τη φιλούσαν, την γέμιζαν δάκρυα, όπως ακριβώς θα έκαναν αν έρχονταν τα ίδια τα αγαπημένα τους πρόσωπα! Μεγάλη και ευχάριστη έκπληξη ένοιωθαν, ακόμα, όταν οι ευχές προέρχονταν από συγγενείς ή φίλους με τους οποίους δεν είχαν τακτική αλληλογραφία. Οι λέξεις «μας θυμήθηκαν», έβγαιναν αυθόρμητα τότε και με την καρδιά τους τότε! 

     Η αναζήτηση και η επιλογή της κατάλληλης/καλύτερης κάρτας, που θα κέρδιζε και τις εντυπώσεις, ήταν μία ακόμα παράμετρος της διαδικασίας. Ιδιαίτερα μεγάλο το φόρτο εργασίας είχαν τις μέρες αυτές και τα ταχυδρομεία, που σε ορισμένα υποκαταστήματα οι ανακοινώσεις για «έγκαιρη αποστολή της αλληλογραφίας» ήταν σε πολύ εμφανή σημεία.
     Μια ακόμα συνηθισμένη χειρονομία που συνόδευε τις ευχές, ήταν και κάποιο χαρτονόμισμα για τον παραλήπτη, και μάλιστα όχι μικρής αξίας, που εσωκλειόταν στο φάκελο μαζί με την κάρτα. Ήταν ο πρωτοχρονιάτικος μποναμάς, τον οποίο πολλοί είχαν δεδομένο, είτε ως αποστολείς, είτε ως παραλήπτες των ευχών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, και όχι λίγες, οι κάρτες αυτές συμπλήρωναν και το στολισμό του χριστουγεννιάτικου δέντρου. 
     Ίσως η ευχετήρια κάρτα να έφτασε στο απόγειό της, όταν «εξελίχθηκε» σε «μουσική». Με το που άνοιγε ακουγόταν μουσική, π.χ. τα κάλαντα ή άλλα Χριστουγεννιάτικα τραγούδια και με το κλείσιμο σταματούσε. Παράλληλα, απέκτησαν μεγάλη προβολή και διακίνηση και οι κάρτες μεγάλων οργανώσεων και συλλόγων, όπως της unicef, της Εταιρίας Προστασίας Σπαστικών κλπ.   
     Οι σύγχρονοι τρόποι επικοινωνίας και δικτύωσης έχουν περιθωριοποιήσει τη ρομαντική εποχή της παραδοσιακής ευχετήριας κάρτας και πέρα από το ότι οι ευχές στέλνονται και λαμβάνονται με την ταχύτητα του φωτός και ψυχρά σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υφηλίου μέσω του διαδικτύου, στέλνονται με τον ίδιο τρόπο μεταξύ φίλων και συγγενών ακόμα και σε απόσταση λίγων… εκατοστών!  
     Πρωταγωνιστής της «γιορτής» αυτής ο ταχυδρόμος, που όργωνε δρόμους, μονοπάτια, περνώντας βουνά, ρέματα και λαγκάδια για να φράσει έγκαιρα σε κάθε παραλήπτη και να μεταφέρει την χαρά των αγαπημένων του.  

     Οι στίχοι του τραγουδιού «ηλεκτρονική εποχή» αποδεικνύουν ότι ο στιχουργός του (Δημήτρης Κωνσταντάρας) και η ερμηνεύτριά του (Μπέσσυ Αργυράκη), ήταν πολύ μπροστά από την εποχή τους, όταν πρωτοτραγουδήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1970, αφού τη σκυτάλη στις μέρες μας έλαβε το ψυχρό «ηλεκτρονικό ταχυδρομείο». 

«Την εποχή μας τη λένε ηλεκτρονική

κι ένα κουμπί ρυθμίζει τη ζωή μας.

Σαν μαριονέτες μας κατευθύνει μια κλωστή

κι άμα κοπεί ικέτες θα βρεθούμε

στο τέλος του ονείρου…»

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 18.12.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Το πρώτο Χριστουγεννιάτικο δέντρο (διήγημα)

    «Αύριο και μεθαύριο, παιδιά, δεν θα κάνουμε μάθημα! Θα στολίσουμε το χριστουγεννιάτικο δέντρο της τάξης μας κι αμέσως μετά το μεγάλο χριστουγεννιάτικο δέντρο στην αίθουσα εκδηλώσεων του σχολείου μας, με τα παιδιά και τους δασκάλους όλων των άλλων τάξεων! Θα πούμε τα κάλαντα, θα τραγουδήσουμε και μεθαύριο θα κάνουμε τη χριστουγεννιάτικη σχολική γιορτή! Θα περάσουμε πολύ ωραία!...», είπε με πλατύ χαμόγελο η δασκάλα, η κυρία Ασπασία,  λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα στα παιδιά της τάξης της, της πρώτης δημοτικού.
     Ο Στελλάκης δεν κατάλαβε και πολλά πράγματα. Δεν ήξερε τί είναι το χριστουγεννιάτικο δέντρο και πρώτη φορά άκουγε γι’ αυτό! Κοίταξε γύρω του να δει τις αντιδράσεις των άλλων παιδιών, αρκετά από τα οποία ένοιωσε πως είχαν κι αυτά την ίδια απορία, ενώ ελάχιστα ήταν εκείνα που άφησαν να φύγει ένα δυνατό και παρατεταμένο «ωωω!» ενθουσιασμού από το στόμα τους. Στα φτωχόσπιτα του χωριού τους το έθιμο αυτό ήταν ασυνήθιστο έως άγνωστο. Οι προτεραιότητες δίνονταν σε θέματα επιβίωσης και οι εργασίες των γονιών τους ξεκίναγαν από το χάραμα και τέλειωναν αργά το βράδυ.
     Την άλλη μέρα ξεκίνησε για το σχολείο ο Στελάκης, με μόνο περιεχόμενο στη σχολική του τσάντα λίγο ψωμί και λίγες ελιές για το κολατσιό. Η νηστεία των Χριστουγέννων, ειδικά την τελευταία βδομάδα, ήταν αυστηρή και αδιαπραγμάτευτη, για μικρούς και μεγάλους.
     Με το που μπήκαν στην τάξη, μετά την πρωινή προσευχή και την έπαρση της σημαίας, τα κορίτσια - οι συμμαθήτριές του - άρχισαν να στολίζουν το δέντρο, με τη βοήθεια της δασκάλας τους. Ήταν ένα μικρομεσαίο κλωνάρι έλατου, στο οποίο στηριζόταν σε σανιδένια βάση που είχε φτιάξει ένας ξυλουργός, γείτονας του σχολείου. Ο Στελλάκης και αρκετά άλλα παιδιά παρακολουθούσαν με έκσταση. Οι μπάλες, τ’ αστέρια, τ’ αγγελάκια, τα φαναράκια κι όλα τ’ άλλα στολίδια, ήταν πρωτόγνωρα γι’ αυτούς και μάλιστα πάνω σ’ ένα κλωνάρι έλατου!
     Τα αγόρια επιδόθηκαν στο φούσκωμα μπαλονιών και στη χαρτοκοπτική, κόβοντας αστέρια από χρυσόχαρτα και ασημόχαρτα, που είχαν αγοραστεί από το ταμείο του σχολικού συνεταιρισμού. Η δασκάλα επέβλεπε και τις δυο «ομάδες εργασίας», παρεμβαίνοντας όπου χρειαζόταν. Ως πρωτόγνωρη εργασία για τα περισσότερα, τα έκανε και αδέξια. Λίγο αργότερα, το δέντρο ήταν έτοιμο σ’ ένα από τα παράθυρα της τάξης, για να φαίνεται κι απέξω, ενώ τα τζάμια των άλλων παραθύρων είχαν γεμίσει πολύχρωμα αστέρια, κολλημένα με διάφανη αυτοκόλλητη ταινία. Τα κάλαντα και κάποια χριστουγεννιάτικα τραγούδια, όπως το «χιόνια στο καμπαναριό» και «στη γωνιά μας κόκκινο τ’ αναμμένο τζάκι», που τους είχε μάθει η κυρία Ασπασία λίγες μέρες πριν, επισφράγισαν την εορταστική ατμόσφαιρα.
     Η συνέχεια ήταν ακόμα πιο μαγευτική. Στη μεγάλη αίθουσα του σχολείου, που ήταν μόνιμα στημένη και η σκηνή για τις εορταστικές εκδηλώσεις, δύο άλλες δασκάλες του σχολείου στόλισαν με τη βοήθεια μαθητριών των τελευταίων τάξεων το μεγάλο χριστουγεννιάτικο δέντρο: Μια κορυφή έλατου, ίσα με δυο φορές το μπόι ενός ανθρώπου, κατάλληλα στερεωμένη σε βάση. Δίπλα ακριβώς ήταν μια σκάλα, απαραίτητη για το στολισμό των ψηλών σημείων. Οι μαθητές και οι μαθήτριες των μικρών τάξεων συμμετείχαν με τραγούδια και κάλαντα, καθισμένοι στα θρανία και υπό την επίβλεψη της κυρίας Ασπασίας. Δεν καταλάβαιναν, όμως, γιατί η δασκάλα τους μάλωσε τα μεγάλα αγόρια, όταν προσπάθησαν να κρύψουν τα πονηρά χαμόγελά τους, όταν κάποιο από τα κορίτσια ανέβηκε στη σκάλα να στολίσει!
     Μια ακόμα εικόνα που παραμένει για πάντα ολοζώντανη στα μάτια του Στελάκη, είναι όταν η κυρία Ασπασία άνοιξε ένα κουτί που μέσα είχε κεριά, σαν αυτά της εκκλησίας, κι ένα-ένα τα έδενε όρθια, με χάρη και χρωματιστές κορδελίτσες στο δέντρο! Ο πολιτισμός του ηλεκτρικού ρεύματος ήταν ακόμα άγνωστος για το χωριό τους.
     Την άλλη μέρα, όταν άρχισε η χριστουγεννιάτικη σχολική γιορτή, με προσκεκλημένους γονείς, κηδεμόνες και τις αρχές του χωριού, μια μαθήτρια μεγάλης τάξης άναψε τα κεριά αυτά και στεκόταν συνέχεια δίπλα στο δέντρο και τα παρακολουθούσε. Το φως τους στο μισοσκόταδο από τα κλειστά παράθυρα, έδινε μια παραδεισένια εικόνα και ομορφιά, με Θείο δέος μαζί!
    Μετά το τέλος της γιορτής, άκουσε χωρίς να θέλει ο Στελάκης τη χαμηλόφωνη κουβέντα που είχαν δυο μεγαλύτερες μαθήτριες στο προαύλιο: 
     «Να μαζέψουμε καραμελόχαρτα και σοκολατόχαρτα, να τυλίξουμε με αυτά φελλούς και να στολίσουμε δέντρο στο σπίτι μας…», είπε η μία στην άλλη.
     Τα λόγια της μεγαλύτερης μαθήτριας στριφογύρισαν για λίγο στη σκέψη του και μόλις λίγο αργότερα έφτασε σπίτι, είχε ολοκληρώσει το σχέδιό του στο μυαλό του. Χωρίς αναστολές, ζήτησε τη βοήθεια της κατά ένα χρόνο μικρότερης αδελφής του, της Φωτεινής, που κι αυτή ενθουσιάστηκε πολύ, με τη συμφωνία αυτό να είναι το μυστικό τους, για να κάνουν ευχάριστη έκπληξη στους γονείς τους!
     Όλα έγιναν αθόρυβα και με τη συμφωνημένη μυστικότητα των δύο παιδιών το απόγευμα της παραμονής των Χριστουγέννων. Τα πολύχρωμα χαρτάκια από κάποιες καραμέλες έγιναν όμορφο και προσεγμένο περιτύλιγμα σε μικρά ξυλάκια και λίγους φελλούς που βρήκαν στο ντουλάπι. Ένα μικρό κλωνάρι από κέδρο που έκοψε ο Στελλάκης από το κοντινό δάσος, στήθηκε γρήγορα-γρήγορα όσο οι γονείς και η γιαγιά έλειπαν σε μια γωνιά του σπιτιού, που μπαίνοντας έπεφτε αμέσως το βλέμμα επάνω του. Από τις μικρές κλωστές, με τις οποίες είχαν δέσει τα πρωτότυπα στολίδια τους, τα κρέμασαν στο χριστουγεννιάτικο δέντρο τους. Μια κάρτα με ευχές για τις ημέρες του θείου Γιώργου από την Αθήνα, έγινε η φάτνη στη «ρίζα» του και το λίγο βαμβάκι από το πρόχειρο φαρμακείο που είχε πάντα ο πατέρας μέσα στο μεγάλο ντουλάπι, έκανε το «χιόνι» στα κλαδιά του κέδρου. Ένα φύλλο από τετράδιο που το έκαναν «χωνί» και το χρωμάτισαν με διάφορα χρώματα το έβαλαν στην κορυφή του. Ο στολισμός είχε τελειώσει! Αμέσως κάθισαν πλάι-πλάι στα σκαμνάκι τους και το καμάρωναν, διορθώνοντας κάποιες μικροατέλειες και αναμένοντας την αντίδραση των γονιών και της γιαγιάς, με το που θα έμπαιναν στο σπίτι!
     Η στιγμή αυτή δεν άργησε! Το «ωωωω!» του θαυμασμού της μητέρας ακούστηκε πρώτο, με το που μπήκε μέσα κι έμεινε ακίνητη με το στόμα ανοιχτό κι ένα φαρδύ χαμόγελο στο πρόσωπο, θαυμάζοντας το χριστουγεννιάτικο δέντρο, που πρώτη φορά στόλισε το σπίτι τους!
     Υπερήφανα, χαρούμενα και τρισευτιχισμένα ο Στέλιος και η Φωτεινή δέχθηκαν τα φιλιά, τα πολλά «μπράβο» και τις ευχές των γονιών και της γιαγιάς τους που τα έσφιξαν στην αγκαλιά τους, ρωτώντας τα παράλληλα πώς το σκέφθηκαν κα πού βρήκαν όλα αυτά τα όμορφα στολίδια.
     Οι επισκέπτες τους την άλλη μέρα, στη γιορτή του πατέρα, θαύμασαν κι αυτοί το έργο και την εφευρετικότητα των παιδιών και τα «μπράβο» περίσσεψαν. Κανένας μα κανένας δεν κατάλαβε ότι τα στολίδια ήταν από τα ίδια τους τα χέρια! Η χαρά τους ήταν ανείπωτη και οι σκέψεις τους για το επόμενο χριστουγεννιάτικο δέντρο ήταν πολύ φιλόδοξες.     
     Όλες τις μέρες του δωδεκαημέρου, το μικρό κλωνάρι αυτό του κέδρου καμάρωνε στην περίοπτη θέση του, απολαμβάνοντας τη θαλπωρή του σπιτιού και προστατευμένο από τις κακές καιρικές συνθήκες που ταλάνιζαν τ’ αδέρφια του στο δάσος. Κλείνοντας, όμως, ο κύκλος των γιορτών, ξεστολίστηκε και κάηκε ταπεινωμένο στο τζάκι! Πού να μπορούσε να φανταστεί πριν πλησιάσει τις αδηφάγες φλόγες, πως η δόξα και η λάμψη των τελευταίων ημερών θα είχε τόσο τραγική κατάληξη για το ίδιο! Τα στολίδια του όμως φυλάχθηκαν προσεκτικά σ’ ένα χάρτινο κουτί, για «και του χρόνου»!
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 17.12.2021

 (Σύντομο βιογραφικό σημείωμα δείτε ΕΔΩ)

Αφιέρωμα στον μεγάλο Ευεργέτη του Λειβαρτζίου και των Καλαβρύτων Κωνσταντίνο Β. Κωνσταντίνου (1901-1983)

Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου σε νεαρή ηλικία

                      «Χάριν λαβών μέμνησο»

(αν δεχτείς μια χάρη, να τη θυμάσαι)

Μένανδρος  

 
     Από τις πλέον εμβληματικές μορφές Μεγάλων Ευεργετών του Λειβαρτζίου και των Καλαβρύτων είναι και ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου. Γεννήθηκε στο Λειβάρτζι το 1901. Δεξιοτέχνης Ηπειρώτης μάστορας-κτίστης ο πατέρας του, από τα μπουλούκια των Ηπειρωτών μαστόρων που "όργωναν" την Ελλάδα, έμεινε στο Λειβάρτζι και παντρεύτηκε την Ερασμία, χήρα σε νέα ηλικία του Ιατρού Μπρίμη. Επιδιώκοντας ένα καλύτερο μέλλον για τα παιδιά τους ο «Μαστροβασίλης», τον Κωνσταντίνο (Ντίνο), τον Θεόδωρο (Λάκη) και τον Παναγιώτη, επιστρέφοντας από τη διάνοιξη της διώρυγας της Κορίνθου, που κι εκεί δούλεψε, έφυγε για την Αμερική. Με την από εκεί οικονομική βοήθεια, ο Ντίνος σπούδασε στη Γερμανία και ειδικεύθηκε σε λιμενικά έργα. Ο Θόδωρος σπούδασε Θεολόγος-καθηγητής Μέσης Εκπαίδευσης. Υπηρέτησε σε πολλά σχολεία της χώρας μας και στο Σχολαρχείο Λειβαρτζίου που λειτουργούσε και ήταν στην ακμή του τότε, τη βιβλιοθήκη του οποίου πλούτισε με πολλούς τόμους σπάνιων βιβλίων. Εκτός από καθηγητής, ασχολήθηκε και με τη λογοτεχνία, γράφοντας πολλά αξιόλογα βιβλία, συμβάλλοντας σημαντικά στην Ελληνική Γραμματολογία. Για τα βιβλία του «Ιστορία της Παλαιάς Διαθήκης» και «Εκκλησιαστική Ιστορία», που διδάσκονταν και στη Μέση Εκπαίδευση, βραβεύτηκε από το Υπουργείο Παιδείας. Ο τρίτος γιος του «Μαστροβασίλη» και της Ερασμίας, ο Παναγιώτης, έγινε γιατρός.

Οι αδελφοί Κωνσταντίνου
Από αριστερά προς δεξιά: Θεόδωρος, Κωνσταντίνος, Παναγιώτης

     Ως μηχανικός-λιμενιολόγος ο Κωνσταντίνος, διέπρεψε ιδρύοντας την κατασκευαστική εταιρία «ΑΡΧΙΜΗΔΗΣ», με πολλά και μεγάλα έργα στο ενεργητικό της στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Μερικά από αυτά είναι στην Κρήτη, στην Ηγουμενίτσα, στην Τρίπολη της Λιβύης, τμήμα στο λιμάνι του Πειραιά, το λιμάνι Αστακού Αιτωλοακαρνανίας, άλλα λιμάνια στη Μέση Ανατολή, συμβάλλοντας σημαντικά στην οικονομία της χώρας μας.
     Στη γενέτειρά του, το Λειβάρτζι, κεφαλοχώρι των Καλαβρύτων, έκανε πολλές γενναιόδωρες προσφορές, όπως χρηματοδότηση έργων συντήρησης και επισκευής στο ηγουμενείο της ιστορικής μονής Αγίας Τριάδος και στο σχολείο. Εξ ίσου αξιόλογες και οι δωρεές στο χιονοδρομικό Κέντρο και στο γηροκομείο Καλαβρύτων, τμήμα δε της Δημοτικής βιβλιοθήκης της πόλης φέρει το όνομά του. Στην ιστορική μονή της Αγίας Λαύρας, έχει προσφέρει συλλογή με αρχαιολογικά ευρήματα και νομίσματα της περιοχής της Αρχαίας Ψωφίδος (ευχαριστώ τον συγγραφέα-λογοτέχνη Κωνσταντίνο Νικολόπουλο-Καμενιανίτη για την πληροφορία αυτή).

Η συντήρηση του επιβλητικού πύργου του ηγουμενείου 
της ιστορικής μονής Αγίας Τριάδος Λειβαρτζίου
φέρει την υπογραφή του Μεγάλου Ευεργέτη

     Η μεγάλη αυτή ευεργεσία, όμως, που άγγιξε περισσότερο την καρδούλα κάθε φτωχού «Λειβαρτζινόπουλου» και που πάντα θυμόμαστε με πολλή νοσταλγία και απέραντη ευγνωμοσύνη, είναι τα δώρα του κάθε χρόνο στους μαθητές των σχολείων Λειβαρτζίου και Λειβαρτζινού: Ένα ολοκαίνουργιο κοστουμάκι ή ένα ζευγάρι παπούτσια στα αγόρια, τα μοναδικά καινούργια που είχαμε οι περισσότεροι, και μια σχολική ποδιά στο κορίτσια. Τα δώρα του αυτά ήταν πάντα Χριστουγεννιάτικα, αφού έφταναν στα χέρια μας λίγες μέρες πριν τις σχολικές διακοπές των Χριστουγέννων.

Το σπίτι των Κωνσταντίνου στο Λειβάρτζι

     Η μεγάλη αυτή προσφορά ξεκίνησε από τις αρχές της δεκαετίας του 1950, σε μια εποχή, δηλαδή, που η οικονομική κατάσταση των σπιτιών μας δεν ήταν και στα καλύτερά της, ειδικά μετά τα όσα άφησε πίσω του ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος και ο εμφύλιος που ακολούθησε. Κι αν αναλογιστεί κανείς ότι κάθε οικογένεια είχε τρία και τέσσερα και πέντε παιδιά στο σχολείο, μπορεί εύκολα να καταλάβει την οικονομική ανακούφιση που δινόταν στα φτωχά νοικοκυριά μας. Κι αν ακόμα αναλογιστεί ότι τα σχολεία Λειβαρτζίου και Λειβαρτζινού αριθμούσαν πάνω από 250 παιδιά, μπορεί κι εδώ να καταλάβει την οικονομική βαθειά ανάσα όλου του χωριού.

     Μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου το 1983, την προσφορά αυτή στους μαθητές συνέχισαν οι συγγενείς του, μέχρι την ημέρα που το σχολείο έκλεισε, τον Ιούνιο του 2012.
     Τα δώρα αυτά του αείμνηστου Μεγάλου Ευεργέτου μας, πάντα «στα μέτρα μας», που όπως προαναφέρθηκε ήταν και τα μοναδικά μας καινούργια, τα προσέχαμε ως κόρην οφθαλμού! Τα φοράγαμε στην εκκλησία, τις επίσημες ημέρες, στις παρελάσεις, όταν περιμέναμε τον επιθεωρητή. Πέρα από την ομοιομορφία, εκπέμπαμε και αξιοπρέπεια. «Πάλιωναν» μόνο όταν δεν μας… χωρούσαν πλέον, αλλά τίποτα δεν πετιόταν! Τα δίναμε σε μικρότερα παιδιά!
     Νοιώθοντας απέραντη την ευγνωμοσύνη στους γονείς του, ο Μεγάλος Ευεργέτης Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου, αφιέρωσε στο ιστορικό μοναστήρι του χωριού, την Αγία Τριάδα, λείψανα τριών αγίων, ως αιώνιο μνημόσυνο σε αυτούς: Του αγίου Τρύφωνα, του αγίου Στυλιανού και του αγίου Αντωνίου. Στη χάλκινη λειψανοθήκη έχουν χαραχθεί οι λέξεις: «ΕΙΣ ΜΝΗΜΟΣΥΝΟΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΑΙ ΕΡΑΣΜΙΑΣ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ ΜΟΥ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ».
     Υπηρετώντας πιστά τις Αξίες και τους σκοπούς του Συλλόγου Λειβαρζινών Αθήνας και το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο, υπό την προεδρία του κ. Παναγιώτη Φράγκου, σε συνέχεια παρόμοιων προηγούμενων εξαιρετικών και πολύ αξιέπαινων δραστηριοτήτων του, ετοιμάζει αναθηματική στήλη προς τιμή και μνημόσυνο εις τους αιώνες του Μεγάλου Ευεργέτη, η οποία σύντομα θα λάβει τη θέση της στο σχολείο. Να σημειωθεί ακόμα εδώ, πως η μεγάλη βιβλιοθήκη του σχολείου, πρότυπο Κέντρο Λαογραφίας και Λειβαρτζινής Παράδοσης (ΚΕ.ΛΑ.ΛΕΙ.ΠΑ.) σήμερα, ιδρυθείσα και αυτή από το Σύλλογο και με τις άοκνές φροντίδες, την προσωπική εργασία και συντονισμό του κ. Φράγκου, έχει το όνομα του καθηγητή και συγγραφέα Θεοδώρου Β. Κωνσταντίνου.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 15.12.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html