Προσωπικές αποτιμήσεις από την προβολή/πρεμιέρα του ντοκιμαντέρ «Δικαίωση 3368»

     H αγάπη μου για τον ιστορικό και μαρτυρικό γενέθλιο τόπο των Καλαβρύτων, αλλά και η προσωπική-τιμητική πρόσκληση από τη σκηνοθέτιδα Ισμήνη Σακελλαροπούλου, δεν επέτρεπαν την απουσία μου από την προβολή του δικού της δραματοποιημένου ντοκιμαντέρ, με τίτλο «Δικαίωση 3368» και με θέμα το ολοκαύτωμα των Καλαβρύτων, στις 13 του Δεκέμβρη του 1943 από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής. Έτσι, φτάνοντας στην είσοδο του κινηματογράφου «STUDIO new star art cinema» στο κέντρο της Αθήνας, το βράδυ της Τετάρτης 8 Δεκεμβρίου 2021, γνώρισα και προσωπικά την Ισμήνη (μέχρι εκείνη τη στιγμή η γνωριμία μας ήταν μόνο διαδικτυακή), αλλά και η θεά Τύχη μου επεφύλασσε μια ακόμα ευχάριστη έκπληξη: Να συναντήσω εκεί και τον αδελφικό μου φίλο, συμμαθητή στα γυμνασιακά θρανία, συντοπίτη-συνδημότη, Συγγραφέα-Λογοτέχνη, τ. Αντιδήμαρχο Πολιτισμού του Καποδιστριακού Δήμου Αροανίας και πνευματικό συνοδοιπόρο Κωνσταντίνο Νικολόπουλο-Καμενιανίτη, που λαμβάνει μέρος και στο ντοκιμαντέρ, το οποίο παρακολουθήσαμε πλάι-πλάι, όπως και ως συγκαθήμενοι στα θρανία του γυμνασίου στα μαθητικά χρόνια.
     Της ταινίας προηγήθηκαν ομιλίες, εύστοχες και καίριες τοποθετήσεις διακριμένων πνευματικών προσωπικοτήτων και συντελεστών της: Της σκηνοθέτιδος και σεναριογράφου κ. Ισμήνης Σακελλαροπούλου, του διασωθέντος του Καλαβρυτινού ολοκαυτώματος Γεωργίου Δημόπουλου 13 χρόνων τότε, του κ. Χαρίλαου Ερμείδη προέδρου της Ένωσης Θυμάτων Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος, του ηθοποιού και αφηγητή του έργου κ. Κώστα Αρτζόγλου, του κ. Αριστομένη Συγγελάκη διδάκτορα του Πανεπιστημίου Αθηνών και Συγγραματέως του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα και του κ. Βελισσάριου Κοσσυφάκη διανομέα της ταινίας «Δικαίωση 3368»
     Τόσο οι ομιλητές, όσο και παράγοντες που έλαβαν μέρος στην ταινία, επικεντρώθηκαν και στο θέμα «παιδεία», για την αντιμετώπιση της ιστορικής λήθης. Χαρακτηριστικές οι τοποθετήσεις των κ. Πέτρου Ευθυμίου, τ. υπουργού Παιδείας και Γεωργίου Δημόπουλου, βιώσαντος και διασωθέντος του Καλαβρυτινού ολοκαυτώματος. Ο μεν πρώτος μίλησε για βιωματική παιδεία στα σχολεία, ο δε δεύτερος είπε χαρακτηριστικά:  «Στην Ελλάδα κάποτε μας καλούσαν σε σχολεία να διδαχθούν τα παιδιά από εμάς τους ίδιους τους επιζήσαντες» και συνέχισε: «Στη Γερμανία τα τελευταία χρόνια διδάσκονται τα παιδιά για τις θηριωδίες του ναζισμού, χωρίς να συμβαίνει πάντα κάτι ανάλογο και στην Ελλάδα». Στο ίδιο μήκος κύματος και η επιγραμματική παραίνεση του ήρωα Μανώλη Γλέζου: «Κι εσύ που θα ζήσεις, μην ξεχάσεις».
     Το ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει εξιστόρηση του ιστορικού της σφαγής, με μαρτυρίες επιζώντων, μαρτυρίες απογόνων επιζώντων, τοποθετήσεις ειδικών (π.χ. Νομικών) στο θέμα των 3368 διεκδικήσεων που έχουν κατατεθεί από το 1995 σε τέσσερις ογκωδέστατους τόμους στο δικαστήρια και ζητούν «δικαίωση». Περιλαμβάνει ακόμα φωτογραφικό υλικό, καθώς και άλλα εκθέματα του «Μουσείου Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος». Προς το τέλος ενσωματώνεται ταινία μικρού μήκους, στην οποία καταξιωμένοι ηθοποιοί αναπαριστούν με αριστοτεχνικό τρόπο δίκη των απαιτήσεων των γερμανικών αποζημιώσεων. Σε πολλά σημεία του ντοκιμαντέρ δε, σκιαγραφείται η υπεκφυγή της Γερμανίας, αλλά και η χαλαρή αντιμετώπιση του θέματος από Ελληνικής πλευράς.
     Για τη θηριωδία αυτή, όπως και για όλες τις άλλες των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στην Ελλάδα, έχουν ειπωθεί, λέγονται και θα συνεχίσουν να λέγονται πολλά, γιατί έγιναν πολλά, τα οποία δεν έχουν βρει ακόμα δικαίωση. Η σκηνοθέτις Ισμήνη Σακελλαροπούλου θέτει «τον δάκτυλον επί τον τύπον των ήλων» και γίνεται η φωνή του δικαίου, γίνεται η φωνή όλων μας. Ο δε δήμαρχος της μαρτυρικής πόλης των Καλαβρύτων κ. Θανάσης Παπαδόπουλος, δίνει το στίγμα των διεκδικήσεων πολύ επιγραμματικά, αλλά καίρια: «Το θέμα δεν είναι τί χρηματικές αποζημιώσεις θα πάρουμε, αλλά να μάθουν οι λαοί για τις ναζιστικές θηριωδίες και παρόμοιες να μην επαναληφθούν».
     Τελειώνοντας αυτή την προσωπική μου, πολύ σύντομη και ταπεινή αποτίμηση για την ταινία ντοκιμαντέρ, σημειώνω τούτο: Η νεαρή σκηνοθέτις Ισμήνη Σακελλαροπούλου, κόρη του Περικλή Σακελλαρόπουλου, ενός  από τους δικηγόρους που συνέταξαν τις απαιτήσεις γερμανικών αποζημιώσεων για το δικαστήριο, έβαλε όλη της την ψυχή. Χωρίς χρηματοδοτήσεις από κινηματογραφικούς οργανισμούς, παρά μόνο με την αγάπη της συνεχίζει μέσα από την τέχνη το νομικό έργο του πατέρα της με τρόπο θαυμαστό και καλό θα είναι το έργο της αυτό να το δει κάθε Καλαβρυτινός, κάθε Έλληνας και κάθε άνθρωπος που θέλει να λέγεται πολίτης της γης. Πέρα από τα θερμά μου συγχαρητήρια στην ίδια για το έργο της αυτό, την προσωπική μου ευχή να διαπρέψει σε ό,τι αγαπάει, εύχομαι η δύναμη του ντοκιμαντέρ της να αποδειχθεί μεγαλύτερη της δύναμης της πολιτικής!
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 9.12.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Το καλάμι (σατυρικό ποίημα)

Τί σου είναι το καλάμι!

         Πέργολες, καλάθια φτιάχνει          

και το ψάρεμα αν σ’ αρέσει,

πάλι θα σου χρησιμεύσει. 

 

Ελαφρύ, μακρύ και ίσιο,

χωρίς απόσταμα περίσσιο,

πολύ εύκολα σου φτάνει

πιο ψηλά κι απ’ το ταβάνι.

 

Έπιπλα, διακοσμήσεις

και πολλές ακόμα λύσεις.

Χίλια δυο μπορεί να κάμεις

με το ταπεινό καλάμι.

 

Κι αν δυο τρύπες του ανοίξεις

και με τέχνη το φυσήξεις,

ω! τί έκπληξη και πάλι!

Θα σου φτιάξει ένα σουραύλι!

 

Μ’ αν του κάνεις λάθος χρήσεις

και πολύ το καβαλήσεις,

μεγαλείο για να νοιώσεις…

πρόσεχε… μη μετανιώσεις!

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 10.3.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Στο άνθινο ρολόι της Πάτρας

     Μια ημερήσια εκδρομή στα πρώτα χρόνια της γυμνασιακής ζωής, είχε στο πρόγραμμα και την επίσκεψη στο άνθινο ρολόι της Πάτρας εκείνο το Μάιο, όπως μας ανακοίνωσε ο γυμνασιάρχης. Πρώτη φορά ακούγαμε πως υπήρχε κάτι τέτοιο και, πραγματικά, αδημονούσαμε να το δούμε. Αν, μάλιστα, σκεφθεί κανείς πως ελάχιστοι τότε είχαμε τη δυνατότητα να «φοράμε ρολόι στο χέρι», που κι αυτό ήταν δώρο από κάποιον κάπως ευκατάστατο θείο, εκείνο το «άνθινο», μάλλον μας φάνταζε παραμυθένιο!
     Στα διαλείμματα η κουβέντα άναβε στα πηγαδάκια μας και καθένας το «περιέγραφε» κατά πώς το φανταζόταν, αφού κανείς μας δεν το είχε δει. Άλλος έλεγε ότι θα είναι ένα μεγάλο ρολόι σε κάποιο καμπαναριό, στολισμένο με λουλούδια. Άλλος πως θα βρισκόταν στην είσοδο ή κάποια πλευρά μεγάλου κτιρίου, επίσης στολισμένο με λουλούδια κι άλλος πως θα ήταν ορατό από κάθε σημείο της πόλης. Ο μόνος που «κάτι είχε ακούσει», χωρίς κι αυτός να το είχε δει,  ήταν ο Γρηγόρης, που το περιέγραψε πολύ μεγάλο και με τους δείκτες του να έμοιαζαν με έλικες ελικοπτέρου, αν και το ελικόπτερο μάς ήταν γνωστό μόνο από πτήσεις του πάνω από τα χωριά μας. Οι περισσότεροι τον κοιτάξαμε με γκριμάτσες αμφιβολίας, θεωρώντας απίθανο ότι μπορεί να είναι πραγματικότητα κάτι τέτοιο.
     Η μεγάλη ημερήσια εκδρομή, λοιπόν, με «λεωφορείο» και εκτός των ορίων της επαρχίας Καλαβρύτων, έφτασε! Χαράς ευαγγέλια για όσους μπορέσαμε να μαζέψουμε «σπυρί-σπυρί» το απαιτούμενο χρηματικό ποσό της συμμετοχής μας. Για τους λιγότερους που δεν ακολούθησαν, ήταν απλά μια μέρα «αργίας». Πολλές και μεγάλες οι οικονομικές δυσκολίες στα παιδικά μας χρόνια και όλοι σχεδόν οι γονείς έδιναν προτεραιότητες σε ζωτικότερης σημασίας ανάγκες, θεωρώντας, ίσως, μια τέτοια εκδρομή ένα περιττό έξοδο, ίσως και υπερβολή.  
     Συναντηθήκαμε στο σημείο εκκίνησης, με το γεύμα του έτοιμο σε κάποιο τσαντάκι από το σπίτι του ο καθένας, όπως συνηθιζόταν τότε. Κάποιες δραχμούλες παραπάνω καλά φυλαγμένες στην τσέπη, συνήθως χαρτζιλίκι των γονιών μας, προοριζόταν για το… επιδόρπιό μας: κάποιο αναψυκτικό ή στην καλύτερη ένα παγωτό.

Σύνηθες γεύμα εκδρομής της εποχής!

     Πολύ γρήγορα μετά  την εκκίνηση, άρχισε το γνωστό «ξεσάλωμα» μέσα στο λεωφορείο, με τους περισσότερους να χορεύουν στο διάδρομο, είτε και από τη θέση τους και άλλους να χειροκροτούν με το ρυθμό της μουσικής και να επιδοκιμάζουν τους χορευτές. Καθήμενοι στις πρώτες θέσεις οι καθηγητές μας, συνέχεια έστεφαν προς τα πίσω, για να έχουν συνεχή οπτική επαφή, ειδικά με τους περισσότερο ζωηρούς συμμαθητές μας.
      Μετά το προσκύνημα στη μεγαλοπρεπέστατη εκκλησία του Αγίου  Ανδρέα, κατευθυνθήκαμε από τον παραλιακό δρόμο κεντρικότερα της πόλης, πεζή και με τάξη, όπως επιβαλλόταν σ’ ένα γυμνάσιο για την εποχή. Η ανοιξιάτικη αύρα της θάλασσας χάιδευε ευχάριστα το πρόσωπό μας και η μυρωδιά του ιωδίου μάς προκαλούσε σε βαθιές εισπνοές. Παιδιά του χωριού εμείς, με διαφορετικές ομορφιές και προκλήσεις της φύσης, νοιώθαμε καλωσόρισμα της Αχαϊκής πρωτεύουσας τα πρωινά αυτά δώρα της.
     Σε λίγο φτάσαμε στην πλατεία Τριών Συμμάχων, όπως μας ενημέρωσαν οι καθηγητές μας, και μας οδήγησαν στο κέντρο της, στο άνθινο ρολόι. Σχηματίσαμε ένα μεγάλο κύκλο γύρω του και τα επιφωνήματα θαυμασμού γέμιζαν τον αέρα. Κινηθήκαμε περιμετρικά του, με κατεύθυνση προς και αντίθετη μ’ εκείνη των δεικτών του, για να το δούμε και να το απολαύσουμε καλύτερα. Οι άνθινοι αριθμοί του και η πανδαισία των ανοιξιάτικων χρωμάτων τους, τέλεια όλα φροντισμένα από αριστοτέχνες της κηπουρικής, μας μαγνήτισαν και κρατούσαν καθηλωμένα τα βλέμματα επάνω του.
    Κοιτάξαμε τα ρολόγια μας, οι λίγοι που φοράγαμε στο χέρι, κι έδειχνε κι εκείνο την ακριβή ώρα. Ένα σίδερο σε σχήμα και μέγεθος σωλήνας νερού, κάπου δυο μέτρων ο λεπτοδείκτης, έκανε μια περιστροφική κίνηση κάθε λεπτό, ενώ δεν χρειαζόταν ιδιαίτερη προσοχή να παρατηρήσει κανείς και την αργή κίνηση του μεγάλου δείκτη.
     Το πώς πέρασε ένα εικοσάλεπτο απολαμβάνοντας το αριστοτέχνημα της τεχνολογίας και της κηπουρικής, κανείς μας δεν κατάλαβε. Το σφύριγμα του γυμνασιάρχη ισοδυναμούσε με «τέλος χρόνου». Με το γεύμα ανά χείρας, ανεβήκαμε στην Άνω Πόλη από τις σκάλες της οδού Αγίου Νικολάου κι από εκεί μπήκαμε στο Κάστρο, όπου γευματίσαμε κάτω από τα πεύκα, για να συνεχίσουμε την εκδρομή μας.

 

Το άνθινο ρολόι της Πάτρας:
Η «πλάκα» του διαμορφώνεται-στολίζεται ανάλογα την εποχή!
Φωτογραφίες: Διαδίκτυο

     Απομακρυνόμενοι από το ξεχωριστό αυτό στολίδι της πόλης, επιβραβεύαμε το Γρηγόρη, άλλοτε με επαινετικά λόγια και άλλοτε πειράζοντάς τον καλοπροαίρετα, που ήταν περισσότερο «προφητικός» απ’ όλους μας, αφού οι δείκτες του άνθινου ρολογιού είχαν μια κάποια ομοιότητα με έλικες ελικοπτέρου!
 
Ιστορικά στοιχεία
 
     Έργο του ωρολογοποιού Δημήτρη Δρακόπουλου το άνθινο ρολόι της πλατείας Τριών Συμμάχων της Πάτρας, πραγματικό στολίδι για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της πόλης. Ήταν, επίσης, το και το ευχάριστο καλωσόρισμα για τους τουρίστες που κατέβαιναν από το καράβι στο παλιό λιμάνι. Η ονομασία της πλατείας έχει δοθεί προς τιμήν των τριών συμμαχικών δυνάμεων της Ελλάδας, Αγγλίας, Γαλλίας και Ρωσίας, για τη συμβολή τους στην Απελευθέρωση από του τουρκικό ζυγό.
     Στις δεκαετίες 1970 και 1980, το άνθινο ρολόι απετέλεσε αγαπημένο θέμα των Πατρινών καρτ ποστάλ και δεν είναι υπερβολικό να χαρακτηριστεί μνημείο της φύσης και της τέχνης. Ως μνημείο, δεν απετέλεσε εξαίρεση απ’ όλα τ’ άλλα, που πολύ συχνά γίνονται στόχος βανδαλιστών, κάτι που συνέβη και πρόσφατα.
     Άνθινο ρολόι, τέλος, είχαν ή έχουν κι άλλες πόλεις, όπως η Ρόδος, η Γαστούνη, η Αλεξανδρούπολη, η Θεσσαλονίκη.

--------------------------------

Πηγή: Διαδίκτυο

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 2.12.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

Βιβλιοπαρουσίαση: «Ψηφίδες», της Παναγιώτας Π. Λάμπρη

     Μια ακόμα μεγάλη και περίτεχνη «ψηφίδα» έρχεται να προστεθεί στο πνευματικό πολυώροφο μέγαρο της διακεκριμένης και πολυβραβευμένης εκπαιδευτικού, ερευνήτριας, συγγραφέως, ποιήτριας, λαογράφου Παναγιώτας Π. Λάμπρη. Εκτός των πολλών έντυπων εκδόσεών της, οι «ψηφίδες» είναι το έβδομο στη σειρά ηλεκτρονικό βιβλίο, που μοιράζεται απλόχερα μέσω του προσωπικού της ιστότοπου με τους φίλους της και το αναγνωστικό της κοινό. Μέσα από τις σαράντα οκτώ αυτές «ψηφίδες» της, η Παναγιώτα Λάμπρη στέλνει τα μηνύματά της, πολλά εκ των οποίων είναι «κραυγή αγωνίας», οδηγώντας στην αυτοκριτική, που στις μέρες μας δεν είναι και τόσο γνωστή αυτή έννοια εν πολλοίς.
     Είτε από τις προσωπικές τηλεφωνικές και διαδικτυακές μας συνομιλίες με την Παναγιώτα Λάμπρη, είτε από τις εκ του σύνεγγυς συναντήσεις μας και ανταλλαγές απόψεων και θέσεων, είτε, πολύ περισσότερο, μέσα από το μεγάλο και ανεκτίμητο πνευματικό έργο της, μετά βεβαιότητος λέω ότι την γνωρίζω πολύ καλά. Γι’ αυτό και τη θαυμάζω, τόσο για το επίπεδο της παιδείας της, όσο και για το επίπεδο των ανησυχιών της, αλλά και για το επίπεδο της προσφοράς της. Στις μέρες μας, που οι άνθρωποι «επιλεκτικά λησμονούν» και η «ολοφάνερη αλλαγή στα ήθη» οδηγεί πολλές Αξίες στον ευτελισμό, οι πνευματικές της δημιουργίες έχουν τη δύναμη να «ταρακουνήσουν», ν’ αφυπνίσουν, να μας «ανακαλέσουν εις την τάξιν». Καλοτυχίζω όλους εμάς που την έχουμε γνωρίσει και διδασκόμαστε από έργο της, πρωτίστως, όμως, καλοτυχίζω τους μαθητές της, στους οποίους έχει δώσει πολλά ποιοτικά εφόδια για τη ζωή. Προσωπικά την ευχαριστώ και της εύχομαι καλή δύναμη, για την δεδομένη καλή συνέχεια! 
     Κρίνοντας απαραίτητη μια πρώτη επαφή του αναγνώστη της παρούσας βιβλιοπαρουσίασης με το έργο της Παναγιώτας Λάμπρη, ενδεικτικά και μόνο παραθέτω στίχους από τις «Ψηφίδες» της:
 

Από το ποίημα της «Ακόμα», σελ. 8:

 

«Κι όμως κάποιοι,

χορτάτοι από γεννησιμιού,

ακόμα να κορέσουνε

την άπληστη αχορτασιιά τους».

*** 

Από το ποίημα «Κακοποίηση», σελ. 16:

 

«Αλλά ο κόσμος μας μικρός

κι εμείς ταξιδευτές του εφήμεροι,

γι’ αυτό πιο γρηγορούσα

η κοιμισμένη μας συνείδηση

για τα παιδάκια πρέπει να ’ναι.

Τι, όταν κακοποιείται ένα παιδί,

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ επί της γης

μοιάζει να μην υπάρχει».

***

Από το ποίημα «Τα προσωπεία», σελ. 25-26:

 

«Όσα, λοιπόν, χρόνια του έμειναν,

δεν αναλώθηκε σε χρήση προσωπείων,

Είχε στοιβάξει μέσα του τόσα πολλά

που κι ένα ακόμα την ψυχή του ήθελε να πνίξει.

Και στον μακρό το βίο του, πρώτη φορά,

αναγνώριζε πως θέλει δύναμη πολλή

να ζει ο άνθρωπος χωρίς κανένα προσωπείο.

Πλέον, μακριά από τον παλιό του εαυτό,

της νιότης του τα οράματα ξανασυνάντησε – τι ευδαιμονία άφατη! –

 τις έζησε χωρίς φενακισμό κανέναν».

***

«Κανονικότητα», σελ. 37 – όλο το ποίημα:

 

«Μετά από τον επιβεβλημένο εγκλεισμό

οι άνθρωποι, μεγάλοι και μικροί,

ποθούν να επιστρέψουν στην κανονικότητα.

Επιθυμία καθ’ όλα λογική,

που όπως πλήθος υποσημειώσεων θέτει.

Διότι, αν λάβανε το μάθημα,

πλείστα για το μέλλον ευοίωνα γεννιούνται,

αν πάλι αδίδακτοι από την εμπειρία βγουν,

δυσοίωνα πολλά προβλέπονται

για τον πλανήτη και τους ίδιους». 

Επιστροφή στην ποθητή κανονικότητα,

αλλά…

***

Από το ποίημα «Ελάτε και πάλι», σελ. 68:

 

«Των κυμάτων δαμαστή,

θεέ της πολυκύμαντης θάλασσας,

πελαγίσιε Ποσειδώνα,

Νηρηίδες, νύμφες των υδάτων πανέμορφες

[…]

σε ποιών ωκεανών το μάκρος αρμενίζετε

και μείναν οι θάλασσές μας ακυβέρνητες

στα χέρια κείνων

που κανένα σεβασμό δεν δείχνουνε,

στ’ άγια νερά τα ψαροθρόφα;

     Όλο το έργο «Ψηφίδες»,  μπορεί να διαβαστεί-μελετηθεί ΕΔΩ
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 28.11.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

«Αύριο κλαίνε»… Διδακτικό παραμυθάκι για τους μικρούς μας φίλους (και όχι μόνο)

     Μια φορά κι ένα καιρό, ένας δραγάτης¹ έσκαβε ένα μικρό λάκκο σ’ ένα αμπέλι, για να στήσει το δόκανο². Μια αλεπού που πέρασε από εκεί εκείνη την ώρα, τον ρώτησε:

     «Γιατί σκάβεις εκεί, μπάρμπα-δραγάτη;»
     «Θάβω ένα παιδάκι που πέθανε, κυρά-Μάρω³…».
     «Α, το καημένο… Και δεν κλαίει;».
     «Αύριο κλαίνε, κυρά-Μάρω μου, της απάντησε ο δραγάτης».
     Τη άλλη μέρα, που πέρασε ο δραγάτης από τα αμπέλια, άκουσε τις φωνές και τα κλάματα της αλεπούς:
     «Μπάρμπα-δραγάτη, Βοήθειαααα! Έλα σώσε με, σε παρακαλώ! Πιάστηκα στο δόκανο!».
     «Θυμάσαι που χθες σου είπα “αύριο κλαίνε”; Δεν με άκουσες και ήσουν απρόσεκτη!... Έτσι την παθαίνει όποιος δεν προσέχει!...».
-----------------------------------------------------
 

¹ Εποχιακός φύλακας των αμπελιών, όταν ωριμάζουν τα σταφύλια.
² Μεγάλη φάκα για ζώα του δάσους, π.χ. αλεπούδες, λύκους, ασβούς κλπ.
3 Συνηθισμένο όνομα της αλεπούς στα παραμύθια.

    Αν και δεν τελειώνει αυτό το παραμύθι με το «και ζήσανε αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα», έχει πολλά να διδάξει και είναι από «τα μικρά» που μου έλεγε ο πατέρας μου.
 

Ν.Π., 25.11.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 
 

Βιβλιοπαρουσίαση «Λενάκι - Δυο φωτιές και δυο κατάρες»

Δοκίμιο του Δημήτρη Ινδαρέ
Εκδόσεις: «Βιβλιοπωλείον της ΕΣΤΙΑΣ, Ι. Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑΣ», 2021

 

     «Αρχή των δεινών του Τρωικού πολέμου ήταν ο παράνομος έρωτας του Πάρι και της Ελένης. Κατ’ αναλογίαν ο έρωτας του Ελμάζ και της Ελένης, της Λειβαρτζινής, θα μπορούσε να σταθεί σαν αφετηρία της δικής μας ιστορίας , κι ας επρόκειτο για μια αρπαγή από εστία πατρική και όχι από συζυγική κλίνη. Θα μπορούσαμε ν’ αποδώσουμε το «κακό» στην ομορφιά ή στην ακαταμάχητη δύναμη του έρωτα, στη γοητεία του ανοίκειου και του ξένου, στην απληστία του κατακτητή ή ακόμα και στην ελαφρομυαλιά της Ελένης[…]».

     Αυτό είναι το σημείωμα του Δημήτρη Ινδαρέ, λίγο μετά τη μέση του βιβλίου του, στη σελίδα 133, που πολύ πρόσφατα εκδόθηκε από το «Βιβλιοπωλείον της ΕΣΤΙΑΣ, Ι. Δ. ΚΟΛΛΑΡΟΥ & ΣΙΑ». Μέχρι το σημείο εκείνο, έχει ήδη αρκετά εντρυφήσει ο αναγνώστης στο θέμα του συγγραφέα από τα προηγούμενα κεφάλαια, που πραγματικά καθηλώνουν χωρίς καθόλου να κουράζουν.

     Η εστίαση για τη συγγραφή του βιβλίου αυτού είναι σε τρία σημεία: Το πρώτο, που ο Δημήτρης Ινδαρές είναι απόγονος των πρωταγωνιστών του έργου του, το δεύτερο τα χειρόγραφα που βρήκε στο πατρικό του σπίτι στην Πάτρα, όπως και ο ίδιος αναφέρει, και το τρίτο η πολυτραγουσιμένη Ελένη του Λειβαρτζίου.

     Το «Λενάκι» είναι ένα μεγάλο άνοιγμα σε έρευνα και σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα του Λειβαρτζίου των Καλαβρύτων, κεφαλοχώρι από την εποχή της τουρκοκρατίας και έδρα του Δήμου Ψωφίδος μεταγενέστερα. Και βέβαια, η προσέγγιση στα γεγονότα αυτά, με αφορμή το «παράνομο» ειδύλλιο της Ελένης Παπαδοπούλου και την εκούσια απαγωγή από τον τοπικό Ελμάζ αγά ή Λιμάζαγα-ανοσιούργημα για την εποχή, που έφερε την εκδίκηση-, δεν περιορίζεται μόνο στο Λειβάρτζι, αλλά και στη γύρω περιοχή μέχρι τα Καλάβρυτα,  την Πάτρα, τη Μοστενίτσα (σημερινή Ορεινή) και το Λάλα Ηλείας, μέχρι και τη Μακεδονία και τον Πόντο.

     Το ίδιο ενδιαφέρουσα και καθηλωτική η συνέχεια του βιβλίου μετά την 133 σελίδα, που επικεντρώνεται κυρίως στην τύχη των ηρώων του την προεπαναστατική, επαναστατική  και μετεπαναστατική περίοδο. Αν και «πολύ μπερδεμένο το κουβάρι» της Ελένης, την παρακολουθεί από πολλές πλευρές-πανταχόθεν, όπως τη ζωή και των άλλων πρωταγωνιστών του έργου του, επικαλούμενος πλήθος ιστορικών στοιχείων, που κάνει το έργο αξιοθαύμαστο. Ο πολύ μεγάλος αριθμός παραπομπών και τα αυτούσια αποσπάσματα από ιστορικές πηγές, δίνουν μια επιστημονική διάσταση στο έργο και, όχι μόνο δεν κουράζουν τον αναγνώστη, αλλά του δίνουν τη δυνατότητα να  αντλήσει πολλά πληροφοριακά στοιχεία και να πλουτίσει τις γνώσεις του.

     Το πολύ αξιόλογο αυτό βιβλίο, που ο συγγραφέας αφιερώνει στον πατέρα του, έχει συνολικά 200 σελίδες, τις οποίες ντύνει με την εικονογράφησή της η κ. Λυδία Βενιέρη. Στο τέλος δεν παραλείπει να ευχαριστήσει όλους όσους συνέβαλαν στη συγγραφή του. Σε όλο το έργο του παραμένει αταλάντευτα πιστός στον ορισμό του δοκιμίου. Δεν εξαντλεί το θέμα του, εκφράζει πολύ συχνά προσωπικές σκέψεις και απορίες, δίνοντας έτσι τη λαβή και στον αναγνώστη να δημιουργήσει τις δικές του και να τον βοηθήσει/ωθήσει, ίσως, να ερευνήσει και ο ίδιος τα θέματά του, αφού πολλά σημεία βρίσκονται «στο αχαρτογράφητο πέλαγος του σκότους» και η αναμενόμενη «άφεση» δεν έχει έλθει.

     Αξιοπρόσεκτη είναι, επίσης, και η λογοτεχνική ευχέρεια ή μάλλον πληρότητα/δεινότητα του πνευματικού δημιουργού. Κι ακόμα, οι συχνές και οι μεγάλες διεισδύσεις του σε λαογραφικά στοιχεία, δίνουν μια επιπλέον διάσταση της τοπικής (και όχι μόνο) ιστορίας.

 

Λίγα λόγια για το συγγραφέα (από το βιογραφικό του σημείωμα στο βιβλίο):

 

     Ο Δημήτρης Ινδαρές γεννήθηκε στην Πάτρα και σπούδασε πολιτικές επιστήμες και Διεθνείς Σχέσεις στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και σκηνοθεσία στη Σχολή Σταυράκου. Εργάσθηκε ως βοηθός σκηνοθέτη κοντά στους Παντελή Βούλγαρη, Φρίντα Λιάππα, Διαγόρα Χρονόπουλο και Νίκο Περάκη. Ο ίδιος έχει σκηνοθετήσει τις ταινίες «Ο Τσαλαπετεινός» του Wyoming και «Γαμήλια Νάρκη», που απέσπασαν διακρίσεις, όπως επίσης ντοκιμαντέρ, διαφημιστικές ταινίες και ταινίες μικρού μήκους. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα και έχει διδάξει σκηνοθεσία στο Τμήμα Κινηματογράφου του ΑΠΘ.

 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 18.11.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html

 

Μικρά και απλά πράγματα που άλλοτε έκαναν τη διαφορά στη ζωή μας

     Η εποχή μας βομβαρδίζεται συνεχώς με τις νέες προόδους και τα επιτεύγματα της τεχνολογίας. Αρκετά πριν την ανατολή του 21^ου αιώνα, η ζωή άρχισε να χάνει το «φυσικό χρώμα» της και να μπαίνει σε άλλα, «νέα πλαίσια», σύμφωνα με τις επιταγές της «νέας τάξης πραγμάτων». Η ζεστασιά μεταξύ των ανθρώπων σταδιακά χανόταν με γοργούς ρυθμούς και είχαν αρχίσει να κυριαρχούν τα «οξύμωρο σχήματα». Χαρακτηριστικότερο όλων, ίσως, η όλο και μεγαλύτερη επαφή και επικοινωνία, αλλά και η ταυτόχρονη απομάκρυνση μεταξύ μας. Όσο κι αν ακούγεται παράφωνο, όλοι παραδέχονται και όλοι μιλάνε για την πληθώρα «παραγωγής» και τη ροπή προς την  υπερκατανάλωση, που μαζί έφεραν τον κορεσμό και ο κορεσμός την «ανοσμία» και «αγευσία».
     Η κοινωνικοποίηση ξεκίναγε από την ομαδικότητα των παιδιών στις γειτονιές και τα σοκάκια, με ματωμένα γόνατα, με εξαρθρώσεις και κάποιες φορές με κατάγματα, γιατί οι κανόνες απαιτούσαν να ήμαστε δοσμένοι στο παιχνίδι. Κι αργότερα, που το εμπορικό παιχνίδι έμπαινε σιγά-σιγά στη ζωή μας, πάλι η παράβαση των φυσικών νόμων επέφερε συνέπειες: «Πρόσεχε, γιατί αν το χαλάσεις, δεν έχει άλλο»!
    Στην εποχή της συνεχούς επικοινωνίας, όλο και περισσότερο ομολογούν ότι νοιώθουν μοναξιά. Μεγάλη η μοναξιά και στις πυκνοκατοικημένες πόλεις κι ας «σκοντάφτει» συνεχώς ο ένας πάνω στον άλλον. Πολύ περισσότερες οι γνωριμίες από άλλοτε, αλλά απρόσωπες και παρά τις κοντινές αποστάσεις, λείπει η ψυχική επαφή. Ιδιαίτερα απεικονιστική και η φράση του Αντώνη Σαμαράκη, που είχε τεθεί και ως θέμα έκθεσης σε πανελλήνιες εξετάσεις: «Ποτέ οι στέγες των σπιτιών δεν ήταν τόσο κοντά και οι καρδιές των ανθρώπων τόσο μακριά, όσο σήμερα».
     Κι αν θέλουμε να μιλήσουμε με παραδείγματα του παρελθόντος, πόσο έκδηλη ήταν η χαρά των ανθρώπων και πόσο απλόχερα τη μοιράζονταν με τους κοντινούς τους συγγενείς, γείτονες και φίλους, όταν έφτανε το γράμμα των ξενιτεμένων τους και μάθαιναν νέα για την υγεία τους, τη δουλειά τους, τις προόδους τους κι ας ήταν γραμμένο δέκα, δεκαπέντε ή και πολύ περισσότερες μέρες πριν.     
     Τα συγκοινωνιακά μέσα που σήμερα συχνά περιφρονούμε, κύριος και μοναδικός τρόπος μετακίνησης για μεγάλες αποστάσεις για όλους τότε, ήταν πάντα ασφυκτικά γεμάτα και όχι μόνο αυτό: Γίνονταν χώροι συναντήσεων που συνέβαλαν στις δια ζώσης γνωριμίες και αναπτύσσονταν κοινωνικές σχέσεις, δημιουργούνταν φιλίες, ακόμα και συγγένειες συνάπτονταν!  
     Μήπως δεν ήταν ελάχιστες οι φορές το χρόνο που είχαμε κρέας στο τραπέζι και ξεχώριζε έτσι η γιορτή ή η «γιορτινή» μέρα; Το λίγο στο κάθε τι δεν ήταν μόνο πολύ περισσότερο από το τίποτα. Ήταν πλούτος, σε σχέση με το σήμερα που δεν ξέρουμε τι θα πει να είμαστε ολιγαρκείς.
     Πόσοι δεν έχουμε αξεθώριαστη μπροστά μας και την εικόνα του χωριού ή της γειτονιάς, που ελάχιστα μόνο «αρχοντόσπιτα» είχαν τηλεόραση και όλοι μαζεύονταν σ’ αυτά για να δούνε κάποια εκπομπή, τις περισσότερες φορές με πολλά προβλήματα στη λήψη. Μήπως κάτι ανάλογο δεν συνέβαινε και με το ραδιόφωνο με μπαταρίες νωρίτερα, αφού η ηλεκτροδότηση δεν είχε φτάσει παντού. Ποιος μπορεί να ξεχάσει «το θέατρο της Δευτέρας», στο ραδιόφωνο πάντα, που περιμέναμε εναγωνίως όλη τη βδομάδα; Η ίδια αναμονή και η ίδια χαρά και ο Καραγκιόζης για τα παιδιά. Μήπως δεν γινόταν το ίδιο και με την «ελληνική ταινία» στην τηλεόραση το βράδυ του Σαββάτου; Κι αν πάμε λίγο πιο πίσω, θα θυμηθούμε το γραμμόφωνο και το φωνόγραφο. Και όμως, παντού έβλεπες το χαμόγελο, την καλή διάθεση και την αισιοδοξία ζωγραφισμένη στα πρόσωπα όλων.
     Απλά πράγματα και θέματα, λοιπόν, παρωχημένα και αναχρονιστικά σήμερα που χρωμάτιζαν και ομόρφαιναν τη ζωή μας. Μεγάλα για τους λίγους, τότε, που ονειρεύονταν οι πολλοί. Τελικά, ούτε η υπερκατανάλωση ούτε η ευμάρεια έφεραν ευτυχία. Αντίθετα, διαπιστώνουμε ότι ως ολιγαρκείς ήμαστε περισσότερο ευχαριστημένοι και ότι «ζητείται ελπίς» περισσότερο τώρα, από τότε. Θα βρεθεί, όμως;…
-------------------------------------------------
 
Σημείωση: Η ανάρτηση είναι αφιερωμένη στη φίλη Ξένια Παπαδοπούλου, που ο διαδικτυακός διάλογος μαζί της μου έδωσε την αφορμή για τη συγγραφή του θέματος.
 

Νίκος Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 5.11.2021

https://nikolpapak.blogspot.com/2021/08/blog-post_29.html