 |
| Παλιό γραμματόσημο-κεφαλή του θεού Ερμή |
- Καλημέρα σας! Ένα γραμματόσημο για απλή επιστολή
εσωτερικού, παρακαλώ.
- Δεν έχουμε γραμματόσημα!…
- Μα πώς; Είναι δυνατόν να μην βρίσκω γραμματόσημο στο ταχυδρομείο;, ρώτησα εμβρόντητος.
- Έχουν καταργηθεί τα γραμματόσημα, κύριε, και η σήμανση των τελών είναι πλέον ηλεκτρονική.
Αυτή ήταν σε γενικές γραμμές η σύντομη συνομιλία μου με την υπάλληλο ταχυδρομείου πριν μήνες, που με ενημέρωνε για την κατάργηση του γραμματοσήμου. Παρέλαβε η ίδια το φάκελο και μου έδωσε την απόδειξη, που βεβαίωνε ότι κατέβαλα το τέλος αποστολής. Αμέσως μόλις βγήκα από το ταχυδρομείο, διαπίστωσα ότι τα δύο γραμματοκιβώτια που υπήρχαν αριστερά της εισόδου του, δεν ήταν πλέον στη θέση τους.
Το μυαλό μου άρχισε να τρέχει στο παρελθόν, το κοντινό και το πιο μακρινό. Στο κοντινό, που βρίσκαμε ακόμα και στα περίπτερα γραμματόσημα για τις ανάγκες της αλληλογραφία μας. Τα γραμματοκιβώτια δεν ήταν μόνο έξω από τα ταχυδρομεία, αλλά και σε πολλά άλλα σημεία των πόλεων, που «παραλάμβαναν» αυτά την προς αποστολήν αλληλογραφία μας, εφ' όσον είχε επικολληθεί γραμματόσημο. Και στο μακρινό παρελθόν, που ένα μικρό, «μαγικό», θα έλεγε κανείς χαρτάκι, διαστάσεων μόλις λίγων χιλιοστών, ταξίδευε τα γράμματά μας ως τη διπλανή γειτονιά ή το διπλανό χωριό και ως τα πέρατα του κόσμου.
Πέρασε θάλασσες και ωκεανούς το γραμματόσημο ως ένδειξη, σήμανση και απόδειξη ότι το ταχυδρομικό τέλος έχει καταβληθεί και γινόταν τα «φτερά» να φτάσει το γράμμα στον προορισμό του, από τη μια άκρη της γης στην άλλη. Πέρασε μέσα κι από πολέμους, μεταφέροντας τα νέα από τα μέτωπα στους συγγενείς που ζούσαν με μεγάλη και συνεχή αγωνία στην άλλη άκρη κάθε χώρας. Με τον ίδιο τρόπο μετέφερε τα νέα από και προς τους ξενιτεμένους. Το μοναδικό μέσο επικοινωνίας τότε το γράμμα, που μπορεί να έφτανε στον παραλήπτη του πολύ καθυστερημένα. Μα και όταν έφτανε, δεν έδιωχνε τις αγωνίες, γιατί είχαν μεσολαβήσει βδομάδες, ίσως και μήνες που είχε φύγει από τα χέρια του αποστολέα και κανείς δεν ήξερε το «τώρα».
Ευδιάκριτο και πολύ επιμελημένο πάντα το θέμα τους από τη μια όψη, παρά το πολύ μικρό τους μέγεθος. Είναι αυτό κι ένα από τα «τεχνικά χαρακτηριστικά» του, που ο τρόπος σχεδιασμού και κατασκευής τους προστατεύει από την παραποίησή τους και την λαθραία διακίνησή τους. Από την άλλη - λευκή όψη - έχουν μια ελάχιστη επίστρωση αποξηραμένης κόλλας, που ενεργοποιείται με το «σάλιωμα» της γλώσσας(!) ή με λίγο νερό. Το δεύτερο, μάλλον σπάνιο, αφού το πρώτο ήταν πάντα διαθέσιμο, πολύ πρακτικό και πανεύκολο! Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο δε, ότι το γραμματόσημο δεν επιδέχθηκε τροποποιήσεις κοντά δύο αιώνες τώρα, κάτι το οποίο αποδείκνυε και αποδεικνύει πως η μελέτη, η κατασκευή και η παραγωγή του ήταν από την πρώτη στιγμή τέλειες! Η σημαντικότερη τελειοποίηση που υπέστη, είναι η οδόντωση, που ήρθε πολύ σύντομα από την πρώτη κυκλοφορία του (1854) και διευκολύνει στο διαχωρισμό μεταξύ τους. Μέχρι τότε ο διαχωρισμός γινόταν με ψαλίδι.
Αμέσως με την παραλαβή της επιστολής από τον αποστολέα, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες σφραγίζουν τον φάκελο (ή την ευχετήρια κάρτα – αποστέλλονται και χωρίς φάκελο οι ευχετήριες κάρτες) στο σημείο του γραμματοσήμου. Το σφραγισμένο γραμματόσημο δεν μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί. Αν αυτό συμβεί, είναι παράνομο κι αν γίνει αντιληπτό από την αρμόδια υπηρεσία, διώκεται ποινικά ο χρήστης.
Η θεματολογία των γραμματοσήμων ήταν πολύ μεγάλη. Ενδεικτικά να σημειώσουμε: Ιστορία, πολιτισμός, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, αρχιτεκτονική μεγάλων κτιρίων π.χ. ναών και ιστορικών μεγάρων, ήρωες, θρησκευτικά θέματα (κυρίως ιερές εικόνες), μεγάλες προσωπικότητες, ολυμπιακοί αγώνες, αθλητισμός, μυθολογία, παράδοση, σημαντικά ιστορικά γεγονότα, φύση, τοπία και πάρα πολλά άλλα θέματα. Ακόμα μία κατηγορία γραμματοσήμων είναι τα αναμνηστικά, τα οποία εκδίδονται για ειδικούς λόγους και κυκλοφορούν πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ακόμα και μία μέρα μόνο. Αυτά εξυπηρετούν, κυρίως, ανάγκες ιστορικών εορτασμών, όπως, π.χ. η ολιγοήμερη κυκλοφορία τους στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 1971, για τον εορτασμό των 150 χρόνων από την Απελευθέρωση του 1821.
- Δεν έχουμε γραμματόσημα!…
- Μα πώς; Είναι δυνατόν να μην βρίσκω γραμματόσημο στο ταχυδρομείο;, ρώτησα εμβρόντητος.
- Έχουν καταργηθεί τα γραμματόσημα, κύριε, και η σήμανση των τελών είναι πλέον ηλεκτρονική.
Αυτή ήταν σε γενικές γραμμές η σύντομη συνομιλία μου με την υπάλληλο ταχυδρομείου πριν μήνες, που με ενημέρωνε για την κατάργηση του γραμματοσήμου. Παρέλαβε η ίδια το φάκελο και μου έδωσε την απόδειξη, που βεβαίωνε ότι κατέβαλα το τέλος αποστολής. Αμέσως μόλις βγήκα από το ταχυδρομείο, διαπίστωσα ότι τα δύο γραμματοκιβώτια που υπήρχαν αριστερά της εισόδου του, δεν ήταν πλέον στη θέση τους.
Το μυαλό μου άρχισε να τρέχει στο παρελθόν, το κοντινό και το πιο μακρινό. Στο κοντινό, που βρίσκαμε ακόμα και στα περίπτερα γραμματόσημα για τις ανάγκες της αλληλογραφία μας. Τα γραμματοκιβώτια δεν ήταν μόνο έξω από τα ταχυδρομεία, αλλά και σε πολλά άλλα σημεία των πόλεων, που «παραλάμβαναν» αυτά την προς αποστολήν αλληλογραφία μας, εφ' όσον είχε επικολληθεί γραμματόσημο. Και στο μακρινό παρελθόν, που ένα μικρό, «μαγικό», θα έλεγε κανείς χαρτάκι, διαστάσεων μόλις λίγων χιλιοστών, ταξίδευε τα γράμματά μας ως τη διπλανή γειτονιά ή το διπλανό χωριό και ως τα πέρατα του κόσμου.
Πέρασε θάλασσες και ωκεανούς το γραμματόσημο ως ένδειξη, σήμανση και απόδειξη ότι το ταχυδρομικό τέλος έχει καταβληθεί και γινόταν τα «φτερά» να φτάσει το γράμμα στον προορισμό του, από τη μια άκρη της γης στην άλλη. Πέρασε μέσα κι από πολέμους, μεταφέροντας τα νέα από τα μέτωπα στους συγγενείς που ζούσαν με μεγάλη και συνεχή αγωνία στην άλλη άκρη κάθε χώρας. Με τον ίδιο τρόπο μετέφερε τα νέα από και προς τους ξενιτεμένους. Το μοναδικό μέσο επικοινωνίας τότε το γράμμα, που μπορεί να έφτανε στον παραλήπτη του πολύ καθυστερημένα. Μα και όταν έφτανε, δεν έδιωχνε τις αγωνίες, γιατί είχαν μεσολαβήσει βδομάδες, ίσως και μήνες που είχε φύγει από τα χέρια του αποστολέα και κανείς δεν ήξερε το «τώρα».
Ευδιάκριτο και πολύ επιμελημένο πάντα το θέμα τους από τη μια όψη, παρά το πολύ μικρό τους μέγεθος. Είναι αυτό κι ένα από τα «τεχνικά χαρακτηριστικά» του, που ο τρόπος σχεδιασμού και κατασκευής τους προστατεύει από την παραποίησή τους και την λαθραία διακίνησή τους. Από την άλλη - λευκή όψη - έχουν μια ελάχιστη επίστρωση αποξηραμένης κόλλας, που ενεργοποιείται με το «σάλιωμα» της γλώσσας(!) ή με λίγο νερό. Το δεύτερο, μάλλον σπάνιο, αφού το πρώτο ήταν πάντα διαθέσιμο, πολύ πρακτικό και πανεύκολο! Ιδιαίτερα αξιοσημείωτο δε, ότι το γραμματόσημο δεν επιδέχθηκε τροποποιήσεις κοντά δύο αιώνες τώρα, κάτι το οποίο αποδείκνυε και αποδεικνύει πως η μελέτη, η κατασκευή και η παραγωγή του ήταν από την πρώτη στιγμή τέλειες! Η σημαντικότερη τελειοποίηση που υπέστη, είναι η οδόντωση, που ήρθε πολύ σύντομα από την πρώτη κυκλοφορία του (1854) και διευκολύνει στο διαχωρισμό μεταξύ τους. Μέχρι τότε ο διαχωρισμός γινόταν με ψαλίδι.
Αμέσως με την παραλαβή της επιστολής από τον αποστολέα, οι ταχυδρομικές υπηρεσίες σφραγίζουν τον φάκελο (ή την ευχετήρια κάρτα – αποστέλλονται και χωρίς φάκελο οι ευχετήριες κάρτες) στο σημείο του γραμματοσήμου. Το σφραγισμένο γραμματόσημο δεν μπορεί να ξαναχρησιμοποιηθεί. Αν αυτό συμβεί, είναι παράνομο κι αν γίνει αντιληπτό από την αρμόδια υπηρεσία, διώκεται ποινικά ο χρήστης.
Η θεματολογία των γραμματοσήμων ήταν πολύ μεγάλη. Ενδεικτικά να σημειώσουμε: Ιστορία, πολιτισμός, αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία, αρχιτεκτονική μεγάλων κτιρίων π.χ. ναών και ιστορικών μεγάρων, ήρωες, θρησκευτικά θέματα (κυρίως ιερές εικόνες), μεγάλες προσωπικότητες, ολυμπιακοί αγώνες, αθλητισμός, μυθολογία, παράδοση, σημαντικά ιστορικά γεγονότα, φύση, τοπία και πάρα πολλά άλλα θέματα. Ακόμα μία κατηγορία γραμματοσήμων είναι τα αναμνηστικά, τα οποία εκδίδονται για ειδικούς λόγους και κυκλοφορούν πολύ μικρό χρονικό διάστημα, ακόμα και μία μέρα μόνο. Αυτά εξυπηρετούν, κυρίως, ανάγκες ιστορικών εορτασμών, όπως, π.χ. η ολιγοήμερη κυκλοφορία τους στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 1971, για τον εορτασμό των 150 χρόνων από την Απελευθέρωση του 1821.
 |
| Αθήνα, Ολυμπιάδα του 2004: Η Ελβετία τίμησε το γεγονός, με έκδοση αναμνηστικού γραμματοσήμου! |
Τα πρώτα γραμματόσημα κυκλοφόρησαν στην
Αγγλία τον Μάιο του 1840, με την προσωπογραφία της βασίλισσας Βικτωρίας. Στην
Ελλάδα τυπώθηκαν και κυκλοφόρησαν είκοσι ένα χρόνια αργότερα, το 1861. Πρώτη και ιστορική έκδοση στη χώρα μας, ήταν με την κεφαλή του θεού Ερμή, του αγγελιοφόρου των
Θεών και των ανθρώπων της Ελληνικής Μυθολογίας.
Η ευρεία κυκλοφορία του γραμματοσήμου σε όλον τον κόσμο, ενεργοποίησε από την αρχή το ενδιαφέρον πολλών συλλεκτών κι έτσι δημιουργήθηκε ο φιλοτελισμός, που, λέγεται, ότι είναι το πιο δημοφιλέστερο χόμπι στον κόσμο. Μέσω του φιλοτελισμού, επιτυγχάνεται μεταξύ άλλων και απόκτηση γνώσεων ιστορίας, γεωγραφίας και άλλων επιστημών, «γνωριμία» με μεγάλες προσωπικότητες, κλπ. Εφ’ όσον η συλλογή περιέχει σπάνια, καθαρά, και κατάλληλα ταξινομημένα γραμματόσημα, μπορεί να αποδώσει σημαντικά κέρδη στο συλλέκτη. Η ενασχόληση με το φιλοτελισμό, δημιούργησε πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια σωματεία στη χώρα μας και σε κάθε χώρα του κόσμου. Μεταξύ αυτών στην Ελλάδα, η Ελληνική Φιλοτελική Ομοσπονδία, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Θεματικού Φιλοτελισμού, Φιλοτελική Εταιρεία Αθηνών, Φιλοτελική Εταιρεία Πειραιώς, όπως και πολλών ακόμα πόλεων, π.χ. Πατρών, Ιωαννίνων, Βόλου, Αγρινίου, Δωδεκανήσου, Καλαμάτας, Καβάλας, Πιερίας, κ.ά.
Η ευρεία κυκλοφορία του γραμματοσήμου σε όλον τον κόσμο, ενεργοποίησε από την αρχή το ενδιαφέρον πολλών συλλεκτών κι έτσι δημιουργήθηκε ο φιλοτελισμός, που, λέγεται, ότι είναι το πιο δημοφιλέστερο χόμπι στον κόσμο. Μέσω του φιλοτελισμού, επιτυγχάνεται μεταξύ άλλων και απόκτηση γνώσεων ιστορίας, γεωγραφίας και άλλων επιστημών, «γνωριμία» με μεγάλες προσωπικότητες, κλπ. Εφ’ όσον η συλλογή περιέχει σπάνια, καθαρά, και κατάλληλα ταξινομημένα γραμματόσημα, μπορεί να αποδώσει σημαντικά κέρδη στο συλλέκτη. Η ενασχόληση με το φιλοτελισμό, δημιούργησε πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια σωματεία στη χώρα μας και σε κάθε χώρα του κόσμου. Μεταξύ αυτών στην Ελλάδα, η Ελληνική Φιλοτελική Ομοσπονδία, ο Πανελλήνιος Σύλλογος Θεματικού Φιλοτελισμού, Φιλοτελική Εταιρεία Αθηνών, Φιλοτελική Εταιρεία Πειραιώς, όπως και πολλών ακόμα πόλεων, π.χ. Πατρών, Ιωαννίνων, Βόλου, Αγρινίου, Δωδεκανήσου, Καλαμάτας, Καβάλας, Πιερίας, κ.ά.
Επόμενο είναι, με την κατάργηση του γραμματοσήμου
να μειωθεί το ενδιαφέρον των φιλοτελιστών ή και να πάψουν και οι λόγοι ύπαρξης της όμορφης αυτής συνήθειας, που, καθώς
φαίνεται, θα παίρνει συν τω χρόνω τη θέση της στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Ίσως η κατάργηση
του γραμματοσήμου, θα μας κάνει ακόμα περισσότερο ανιστόρητους.
Τελικά, το μόνο «προϊόν» που παραμένει και ακόμα «αντέχει» χωρίς να έχει υποστεί αλλαγές στο διάβα των δεκαετιών, ως εξαίρεση, επιβεβαιώνοντας τον κανόνα του «όλα αλλάζουν με τον καιρό», είναι η… χάρτινη κατασκευή, το «χωνί» του ψαρά που μας τυλίγει τα ψάρια!
Τελικά, το μόνο «προϊόν» που παραμένει και ακόμα «αντέχει» χωρίς να έχει υποστεί αλλαγές στο διάβα των δεκαετιών, ως εξαίρεση, επιβεβαιώνοντας τον κανόνα του «όλα αλλάζουν με τον καιρό», είναι η… χάρτινη κατασκευή, το «χωνί» του ψαρά που μας τυλίγει τα ψάρια!
--------------------------------
Πηγή κειμένου και δεύτερης εικόνας: Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ
Πηγή κειμένου και δεύτερης εικόνας: Εγκυκλοπαίδεια ΔΟΜΗ
Πηγή πρώτης εικόνας: Διαδίκτυο
Νίκος
Χρ. Παπακωνσταντόπουλος, 18.2.2026
